په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه استازولۍ (یوناما) خبر ورکړی، چې طالبانو له ایران او پاکستان نه یو شمېر ایستل شوي پخواني نظامیان، خبریالان، مدني فعالان، ښځې او ماشومان نیولي او شکنجه کړي دي.
رخشانه:: یوناما نن (پنشنبې د زمري ۲ مه) په خپله فسبوک پاڼه لیکلي«د یو شمېر هغه کسانو قضیې یې مستندې کړې، چې په زور افغانستان ته اړول شوي او د ځانګړو مشخاصاتو په دلیل یې د بشري حقونو جدي نقض تجربه کړی دی.»
د بشري حقونو بنسټ له دفتر سره د یوناما په ګډ راپور کې راغلي:«د طالبانو له لوري په دغه سرغړونو کې، ربړونه او بد چلند، خپل سرې نیونې او فردي امنیت ته ګواښ» شامل دي.
یوناما وايي، دا راپور د هغه ۴۹ کسانو سره چې په ۲۰۲۴ میلادي کال کې«په زور» له ایران او پاکستان څخه خپل هېواد ته ستانه کړای شوي، چمتو شوی دی.
په دې ګډ راپور کې راغلي، د مخکني نظام کارکوونکي او نظامیان هېواد ته له ستنېدو وروسته د طالبانو د ځورولو او ربړونې له وېرې اړ دي، چې پټ ژوند وکړي.
په راپور کې راوړل شوي چې دغه وضعیت«د هغه ښځو لپاره چې په غیرداوطلبانه توګه هېواد ته را ایستل شوې، په ځانګړې توګه ناوړه دی.»
یوه ښځینه خبریاله چې د طالبانو د امنیتي ګواښونو له وېرې یې هېواد پرېښی او یوه ګاوندي هېواد ته کډه شوې وه ویلي، له هغه هېواده تر ایستل کېدو وروسته«عملآ» په کور بنده ده.
په ورته وخت کې یو پخواني نظامي کارکوونکي هم ویلي، چې په ۲۰۲۳ میلادي کال کې هېواد ته تر بېرته ستنېدو وروسته دوه ورخې د طالبانو له خوا بندي او شکنجه شوی دی.
یوناما ویلي« هغه هېواد ته د افرادو بېرته ستنول چېرې چې دوی د ربړونې، شکنجې، ډار، له سپکاوي ډک او غیر انساني، سزا، جبري ورکېدو، پټې نیونې او نورو ګواښونو سره مخ وي، د نه بېرته ګرځولو د اصل او د نړیوال قانون څخه ښکاره سرغړونه» بلل کېږي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر ولکر تورک ویلي، هېڅ کس باید هغه هېواد ته ونه لېږل شي، چیرې چې دوی د خپل هویت یا شخصي مخینې له امله د ځورونې له ګواښ سره مخ وي.
نوموړي زیاته کړې« دا په افغانستان کې د هغو ښځو او نجونو لپاره خورا څرګند دی چې یوازې د دوی د جنسیت له امله له پراخو اقداماتو سره مخ کېږي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او د یوناما مشرې روزا اوتنبایوا ویلي، لا زیاتو اقداماتو ته اړتیا ده، تر چې بېرته راستنېدونکي په ټولنه کې مدغم او بشري حقونه یې خوندي شي.
نوموړې له طالبانو غوښتي، چې د افغانستان د خلکو پر وړاندې خپل مسوولیتونه نړیوالو قوانینو ته په ژمنتیا کې عملي کړي.
دغه راز یوناما له ایران او پاکستان هېوادونو هم غوښتي، هغه افغانان چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې یې ژوند له ګواښ سره مخ دی، ونه باسي.
