د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي ریچارد بنټ ویلي، د افغانستان لپاره د خپلواکې پلټونکې کړنلارې رامنځ ته کول د قربانیانو غوښتنو ته ځواب دی.
رخشانه: ښاغلي بنټ نن ماښام (سه شنبې د تلې ۱۵ مه) پر خپله اېکس پاڼه د یوه پوسټ په خپرولو سره «د افغانستان لپاره د خپلواکې پلټونکې کړنلارې رامنځ ته کول، چې د بشري حقونو شورا په هر اړخیزه توافق سره تصویب شو» هرکلی کړی دی.
هغه د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي په توګه د خپل ماموریت غځېدنې په اړه ویلي، د خپل ماموریت په ترسره کولو کې به د ټولو ښکېلو اړخونو سره کار وکړي، تر څو د بشري حقونو وضعیت ښه کولو لپاره لارې چارې ومومي.
بنټ د خپلواکې پلټونکې کړنلارې جوړول، د نړیوالو جرمونو او د نړیوالو قوانینو څخه د سرغړونو لپاره، چې په تېرو لسیزو کې په افغانستان کې پېښ شوي، د عدالت د پرمختګ لپاره یوه مهمه وسیله وګڼله.
بنسټ ویلي: «د دې کړنلارې رامنځ ته کول، د افغانستان د خلکو لپاره حقیقت، عدالت او ځواب وینې په لور یو مهم ګام دی. «د بشري حقونو شورا د جدي جرمونو او سرغړونو د لاسوندونو راټولولو، یو ځای کولو، خوندیتوب، شننې او د راتلونکو قضايي اجرااتو د اسانه پایلو چمتو کولو سره، د نړیوالو جرمونو د عاملینو لپاره څخه د حساب اخیستو او ډاډمنتیا پر لور یو پرېکنده ګام پورته کړی دی.»
نوموړي زیاته کړې: «دا پرېکړه د قربانیانو، ژوندي پاتې شویو او د افغان مدني ټولنې د زړورتیا او تېرېدنې ثبوت دی، چې د خپلو هڅو له لارې یې دا تاریخي شېبه ممکنه کړه او د بشري حقونو شورا د د دوی غږونه اورېدلي او ټینګار یې کړی، چې د افغانستان د خلکو لپاره عدالت یوه نړیواله اړتیا ده.»
بنټ ټینګار کړی، چې «د یوې خپلواکې پلټوونکې کړنلارې رامنځ ته کول به، د جرمونو نړیوالې محکمې (ICC) کار بشپړ کړي او باید د ټولو ممکنه لارو له لارې د عدالت د تعقیب لپاره د یوې قوي او دوامداره ژمنې سره مل وي. حساب ورکول د افغانستان لپاره د عادلانه، برابر او د قانون حاکمیت د راتلونکې جوړولو یوه بنسټیزه برخه ده.»
ځانګړي راپور ورکوونکي له ملګرو ملتونو او غړو هېوادونو غوښتي، چې ژر تر ژره دغه کړنلارې ته د عمل جامې ورواغوندي، په ګډون د پلټنو تر سره کولو، لاسوندونو ساتلو او د افغان قربانیانو او ژوندي پاتې شویو سره د نېغ تعامل لپاره کافي سرچینې چمتو کړي.
هغه همدارنګه، د جرمونو نړیوالې محکمې له خوا د روانو پلټنو، د ځینو هېوادونو د نوښت، چې افغانستان د ښځو پر وړاندې د توپیري چلند د له منځه وړلو کنوانسیون (CEDAW) لاندې د خپلو ژمنو لپاره مسوول وګڼي او د عدالت تر لاسه کولو لپاره د نورو لارو چارو په ګډون د نړیوال قضايي صلاحیت د ازموینې غوښتنه هم کړې ده.
بنټ هېوادونه هڅوي، تر څو د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د جنسیتي توپیر د په رسمیت پېژندلو څخه د نړیوال جنایت په توګه ملاتړ وکړي.
هغه همدارنګه ټینګار کړی، چې «که څه هم دا کړنلاره خورا ډېر ارزښت لري، خو په یوازې ځان نه شي کولی، د افغانستان د ناورین ټول اړخونه حل کړي.»
بنټ زیاته کړې: «موږ یوې هر اړخیزې کړنلارې ته اړتیا لرو، چې د جنايي عدالت هڅې، د پراخو اقداماتو سره یو ځای کړي، تر څو د ښخو او نجونو حقونه بېرته تر لاسه شي، بشري مرستې زیاتې شي او د افغان مدني ټولنې، په ځانګړې توګه د ښځو د بشري حقونو د مدافعینو ملاتړ وشي.»
