په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو او ژور انساني بحران په اړه خبرداری ورکړی دی.
رخشانه: فایق تېره ورځ (چهارشنبې د لیندۍ ۱۹ مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډه کې ویلي، افغانستان د جوښتي ځپنې، اقتصادي پاشلتیا، سختې انساني اړتیا، په زور کډوالۍ، د مدني فضا بندېدو او د سیمه ییزه کړکېچونو سره مخ دی.
هغه ویلي، په افغانستان کې د طالبانو له لوري د اساسي حقونو قصدي او سیستماتیکې سرغړونې، ښکاره اعدامونه، بدني ربړونې، خپل سرې نیونې، د رسنیو سانسور او له محکمې پرته وژنې دوام لري.
فایق زیاته کړې، په افغانستان کې د مدني خپلواکیو فضا په جدي توګه محدوده شوې او اطلاعاتو ته لاسرسی له هغې ډلې انټرنېټ، ته په پرلپسې توګه محدود شوی، ښخې او نجونې د ځورونې او سیستماتیک تبعیض له سختې کچې سره مخ دي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست، د ښځو او نجونو په وړاندې د طالبانو محدودیتونه په پراخه کچه د جنستي ځورونې لپاره د دې ډلې قصدي پرېکړې وبللې، چې کولی شري د بشریت پر وړاندې جنایت وبلل شي.
فایق زیاته کړې، د طالبانو محدودیتونو «د انسانانو ژوند اخیستی، هویتونه یې حذف کړي، نیمايي وګړي یې له کرامت، شتون او راتلونکې محروم کړي او د هېواد راتلونکې ګواښي.»
هغه دغه راز ټينګار کړی، چې افغانستان له ژور انساني ناورین سره مخ دی. له ۲۳ میلیونه زیاته وګړي مرستو ته اړتیا لري، بېوزلي، بېکاري، وچکالي، د خوړو نه خوندیتوب او پر ژوند د طالبانو محدودیتونو، د کړاو او بېوزلۍ کچه لا ژوره کړې ده.
فایق له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو ایستلو ته په اشارې ویلي، دغه په زور ایستنې، تر ډېره په ښځو، نجونو او لږکیو اغېز کړی دی.
نوموړي، په افغانستان کې امنیتي وضعیت بې ثباته او اندېښمنوونکی وباله ویلي یې دي، افغانستان کې لا هم ترهګرې ډلې فعالیت لري او ځواکونه جذبوي او زده کړې ورکوي. هغې د افراطي مدرسو پراختیا د افغانستان د راتلونکې ځوان نسل او سیمې د بې ثباتۍ لپاره جدي ګواښ وباله.
فایق زیاته کړې، طالبانو په تېرو څه باندې څلورو کلونو کې له ترهګرۍ سره په مبارزه، بشري حقونو ته په درناوي او سیاسي کړنلارې پر مخ وړلو کې ناکام پاتې شوي او اوس باید د دې ژمنو د نه ترسراوي په اړه ځواب و وايي.
هغه د طالبانو واکمنۍ ته په اشارې ویلي، چې افغانستان به په انزاو، زور او واکمنۍ تپلو سره ثبات ته ونه رسېږي. ده ټينګار کړی، چې نړیواله ټولنه باید له خپل مقام او وسیلو څخه ګټه واخلي، تر څو طالبان سیاسي، مشروع ځواک او افغانستان د استازو سره خبرو اترو ته وهڅوي.
فایق پر دوام ټینګار کړی، چې د طالبانو، ښځو، مدني ټولنې او ځوانانو په ګډون د ټولو باوري ګوندونو په ګډون د یوې ریښتینې سیاسي پروسې د پیل لپاره باید زمینه برابره شي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د سیاسي استازولۍ سرپرست، له نړیوالې ټولنې او ملګرو ملتونو غوښتي، چې طالبان د دوحې تړون او امنیت شورا پرېکړه لیک ژمنو ته ځواب ویوونکي کړي.
همدارنګه هغه د افغانانو تر منځ د مشروع حکومت د جوړلو لپاره د خبرو اترو پروسه کې د نړیوالې ټولنې ښکېلتیا او ملاتړ لپاره د همغږو معیارونو پر بنسټ د چوکاټ جوړولو غوښتنه وکړه ویې ویل، ښځې او نجونې د دغه تعاملاتو په مرکز کې وي.
فایق د خپلو خبرو په پای کې په افغانستان کې د بشري مرستو پر برابرولو ټینګار او د بشري حقونو د سرغړونو، په ځانګړې توګه د ښځو د ځورونې او جنسیتي ځورونې لپاره یې د طالبانو د مسوول ګڼلو غوښتنه وکړه.
