افغانستان کې د ملګرو ملتونو نفوس صندوق (UNFPA) وايي، د افغان ښځو لپاره د زیږون څخه مخکې پوهاوی او پاملرنه حیاتي ده، او دا کار د امیدوارۍ او زېږون پر مهال د پېچلو خطرونو په کمولو کې مرسته کوي.
رخشانه: دغه بنسټ پرون (سه شنبې د سلواغې ۷ مه) په خپله اېکس پاڼه په یوه اعلامیه کې لیکلي، د افغانستان په ډېری سیمو کې ښځې اړ دي، چې د روغتیايي پالنې لپاره اوږدې لارې طی کړي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق زیاته کړې، د مسلکي روغتیايي مرکزونو د نه شتون په دلیل، زېږون غالبآ په کور کې او د زده کړې نه لیدلو کسانو په مرسته ترسره کېږي.
دغه بنسټ پر داوم لیکلي، ډېری ښځې د زېږون پر مهال له ځینو ستونزو لکه، سختې خونرېزۍ، درد، تبې، کمزورتیا او د وینی له ټیټ فشار سره مخ کېږي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق په وینا، په لرې پرتو سیمو کې میندو او کورنیو ته د خدماتو وړاندې کولو لپاره د مرکزونو جوړول د امیندوارۍ پېچلي خطرونه کموي، روغتیايي خدماتو ته لاسرسی زیاتوی او د میندو او ماشومانو روغتیا ته ګټه رسوي.
یاد بنسټ ویلي، د زېږون څخه مخکې پوهاوي کې، له زېږون څخه وروسته پاملرنه، د امیدوارۍ خوندي واټ او د خبرداریو نښو پېژندل، د میندو او ماشومانو د روغتیا په ساتنه کې مهم رول لوبوي.
دې سازمان ټينګار کړی، چې د میندو او نوي زېږېدلو ماشومانو د روغتیايي خدماتو پراخول، په ځانګړې توګه په محرومو سیمو کې، کولی شي د کورنۍ روغتیا ښه کړي او د مسلکي خدماتو د نشتوالي خطرونه کم کړي.
د روغتیا نړیوال سازمان تېر کال په یوه راپور کې لیکلي وو، په هرو دوو دقیقو کې یوه ښځه د امیندوارۍ یا زېږون پر مهال مري، په هرو اوو ثانیو کې یوه ښځه یا نوی زېږېدلی ماشوم مري او هر نوی زېږېدلی ماشوم د مړه زېږون [د مور په ګېډه کې مرګ] سره مړ کېږي.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستیو د همغږۍ دفتر (اوچا) هم په یوه راپور کې اعلان کړې، چې په افغانستان کې د مور او ماشوم مړینه د نړۍ د اوسط په پرتله درې برابره زیاته ده.
د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، افغانستان د آسیا په کچه د مور او ماشوم مړینې له امله تر ټولو لوړه کچه لري او له هرو ۱۰۰ زرو زېږونونو ۶۳۸ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.
طالبانو پر هېواد د خپلې واکمنۍ په تېرو څه باندې څلورو کلونو کې، ناروغانو ته د روغتیايي خدماتو په وړاندې کولو محدودیتونه لګولي دي.
دا مهال روغتیايي ښځینه کارکوونکې باید له نارینه (خپل شرعي محرم) سره روغتیايي مرکزونو ته ولاړې شي او نارینه ډاکتران حق نه لري، چې ښځینه ناروغانې درملنه کړي.
