د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکي په یوه یوه راپور کې ویلي، طالبان په روغتونونو او روغتیايي مرکزونو کې جنسیتي جلاوالی پلی کوي.
رخشانه: دغه راپور نن (پنشنبې د کب ۷ مه) په «افغانستان کې روغتیا ته د ښځو او نجونو د لاسرسي حق» تر عنوان لاندې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا په ۶۱ مه غونډه کې وړاندې شوی دی.
بنټ په خپل راپور کې لیکلي، د طالبان د جنستي جلاوالي پلي کولو سره، ښځې او نجونې باید په جلال جلا ځایونو کې خدمات تر لاسه کړي او ښځینه کارکوونکې باید له خپلو نارینه همکارانو بېلې وي. په هغه مواردو کې چې ښځینه ناروغه نارینه ډاکتر ته اړتیا لري، باید محرم ورسره وي او د خپل محرم له لارې د ډاکتر سره اړیکه ونیسي.
هلمند کې یوې روغتیايي کارکوونکې ویلي: «موږ ته اجازه نه راکول کېږي، چې د روغتون له نارینه ساتوونکو، موټرچلوونکو یا په ټول کې له نارینه وو سره خبرې وکړو، مګر د مطلق اړتیا په صورت کې. خو که چېرې دا کار تر سره کړو، د طالبانو استخباراتیان یا محتسبان راځي او له موږ پوښتنې کوي. لومړی ځل خبرداری راکوي او دویم ځل مو له کاره باسي.»
د راپور پر بنسټ جنسیتي جلاوالی د روغتیا په حوزه کې د ښځینه متخصصینو کار ګډوډوي. په داسې ډول چې په ځینو مواردو کې ان له خپل نارینه همکار سره له تلېفوني اړیکې هم منع کېږي. دغه محدودیتونه د تخصصې سلا مشورو، مسلکي نظارت او کاري پراختیا فرصتونه کموي او د درملیزه خدماتو د کیفیت لپاره پراخې پایلې لري.
بنټ په خپل راپور کې لیکلي، طالب ځواکونه په فعاله توګه جنسیتي جلاوالی څاري.
نوموړي لیکلي، د طالبانو محدودیتونو، په عمومي ژوند کې د ښځو ګډون، ښوونیز پرواګرامونه، د میندو روغتیا، کورنۍ د تنظیم، حفظ الصحې، تغذیې او ټولو حیاتي موضوعاتو کې روغتیايي پوهاوی خورا کم کړی دی.
هغه پر دوام لیکي، جنسي او د زېږون روغتیايي خدماتو ته لاسرسی، چې تل په افغانستان کې یوه حساسه مسله ده، د طالبانو د واکمنۍ لاندې سخت محدود شوی، چې د ښځو خپلواکي او روغتیا یې زیانمنه کړې ده.
دغه راز بنټ لیکلي، طالبانو په ځینو ولایتونو کې روغتیايي مرکزونو او درملتونو ته امر کړی، چې د امیندوارۍ د مخنیوي وسایل وړاندې نه کړي. روغتیايي کارکوونکو بنټ ته ویلي، طالبانو دوی ته خبرداری ورکړیو چې معلومات یا د کورنۍ د تنظیم خدمات وړاندې نه کړي.
د بنټ د راپور له مخې، ښځې او نجونې میاشتني عادت د روغتیا ساتنې او حفظ الصحې برخه کې له جدي ننګونو سره مخ دي. بېوزلۍ د حفظ الصحې محصولاتو ته لاسرسی محدود کړی او ډېری یې د ناوړ موادو کارولو ته اړویستې، کوم چې د انتان ګواښ زیاتوي.
هغه لیلکي، ډېری ښځې او نجونې د ناتوانۍ په دلیل د حفظ الصحې برخه کې د شرم احساس کوي، چې دغه امر په ټولنیزې انزوا او رواني فشارونو تمامېږي.
د بنټ په راپور کې راغلي، د مخکني حکومت پر مهال افغانستان کې د جنین سقط یوازې په ځانګړو شرایطو او د مور د ژوغورنې لپاره جایز وو.
همدارنګه بنټ وايي، روغتیايي کارکوونکو راپور ورکړی، چې د جنین سقط په ډېرو محدودو شرایطو کې، تر ډېره په خصوصي روغتیايي مرکزونو کې، هغه هم په لوړ لګښت تر سره کېږي. هغه موضوع چې یو شمېر ښځې یې اړ کړې د دې کار تر سره کولو لپاره ناخوندي کړنلارو ته مخه کړي.
ده زیاته کړې، د طالبانو له لوري د مخکینیو قوانینونو ځنډول، ټولنیزې بدنامۍ او د پایلو وېره روغتیايي پاملرنې ته په وخت لاسرسی ستونزمن کړی، چې د میندو د پېچلتیاوو او مړینې خطر زیاتوي.
