د افغانستان د عامې روغتیا وزارت پخوانی وزیرې ثریا دلیل ویلي، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې ښځې او نجونې روغتیايي خدماتو ته د لاسرسی برخه کې له ژورو ستونزو سره مخ دي.
رخشانه: آغلې دلیل دغه څرګندونې پرون (پنشنبې د کب ۷ مه) د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا په ۶۱ مه غونډه کې، د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي د راپور له وړاندې کولو وروسته بیان کړې.
نوموړې د طالبانو له لوري د ښځو په تګ راتګ، د ښځینه روغتیايي کارکوونکو پر فعالیت، او په طبي برخه کې د ښځو او نجونو د زده کړې ممنوعیت او محدودیتونو ته په اشارې وايي، دغه محدودیتونه د روغتیايي خدماتو حق ته د ښځو او نجونو د لاسرسي مخنیوی کوي.
هغې په افغانستان کې د یوې روغتیايي ښځینه کارکوونکې له قوله ویلي: «یو روغتیايي نظام نه شي کولی، د هغه نیمايي ځواک په لمنځه وړلو سره دوام وکړي، که وضعیت همداسې روان وي، پایلې به یې نه یوازې نننۍ ښځې، بلکې راتلوونکي نسلونه هم اغېزمن کړي.»
ثریا دلیل جینوا کې د خپلې وینا پر مهال « د افغان ښځو او نجونو د غږ په پیاوړي کولو، د افغانستان د بشري حقونو بحران، په ځانګړې توګه د جنسیتي توپیري نظام، د بنسټیزو حقونو بېرته راګرځولو، د تګ راتګ خپلواکي او د ملګرو ملتونو د ښځینه کارکوونکو په ګډون د ښځو لپاره د کار کولو حق ډاډمنولو او د محکمو لپاره د جزايي اصول نامې په لغوه کولو» ټینګار وکړ.
هغې په دې غونډه کې و ویل: «یوازې فشارونه بسندوی نه دي، د افغان ښځو پر غږ تمرکز او پیاوړي کول مهم دي، کله چې افغان ښځې په نړیوالو پلېټ فارمونو کې وینا کوي، دوی هغه خطرناکه کیسې ماتوي، چې ظلم حتمي دی، دا وضعیت حتمي نه دی، دا یو سیاسي انتخاب دی.»
د هېواد د روغتیا پخوانی وزیرې له افغانستان سره د بشري مرستو د دوام غوښتنه وکړه او په افغانستان کې یې د کلېنیکونو او روغتیايي مرکزونو په خوندي کولو او د نجونو او هلکانو د زده کړې لپاره د بدیلو لارو په جوړولو ټینګار وکړ.
همدارنګه مېرمن دلیل په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو د څېړلو لپاره د یوې خپلواکې څېړنیزې کړنلارې پر پیل هم ټینګار وکړ او ویې ویل، جنسیتي توپیر باید په نړیوالو قوانینو کې د انسانیت پر وړاندې د جرم په توګه تعریف شي.
دلیل د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو وغوښتل، چې د ښځو او ښځینه روغتیايي کارکوونکو تر مشرۍ لاندې بنسټونو ملاتړ وکړي او «ډاډ تر لاسه شي چې ښځې په مانا لرونکې توګه په افغانستان پورې تړلو ټولو خبرو اترو کې ګډون ولري.»
هغې همدارنګه د نړیوالو عدلي کړنلارو د ملاتړ غوښتنه هم وکړه تر څو لاسوندونه وڅېړي، راټول یې کړي، خوندي او محاکمه یې کړي او ویې ویل، هغه سرغړونې چې روغتیا او روغتیايي خدماتو ته لاسرسی اغېزمنوي، باید په منظم ډول وڅېړل شي، مستند او حل شي.
د هېواد د روغتیا پخوانی وزیرې د محکمو لپاره د طالبانو د جزايي اصول نامې په لغوه کولو ټینګار وکړ زیاته یې کړه، د دې قانون له مخې «کورنۍ په اجرائیوي واحدونو، ټولنې په څارونکو شبکو او وګړي د ځپلو په توکو تبدیلېږي.»
هغې د خپلې وینا په پای کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو د حقونو د ملاتړ غوښتنه وکړه زیاته یې کړه، چې روغتیا، زده کړه، برابري او عزت، د هرې ښځې او نجلۍ حق دی.
