د ملګرو ملتونو امنیت شورا اعلان کړی، چې افغانستان کې د دې سازمان د سیاسي استازولۍ (یوناما) کاري موده د درې نورو میاشتو لپاره غځول شوې ده.
رخشانه: په افغانستان کې د یوناما ماموریت نن دوشنبې (د ۱۴۰۴ د کب ۲۵ مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ټولو غړو له خوا، د کومې مخالفې یا ممتنع رایې پرته، د ۱۵ مثبتو رایو په تر لاسه کولو سره تصویب شوی دی.
دا پرېکړه وروسته له هغې وشوه، چې مریکا تېره اوونۍ د مرستو د بیا کتنې او د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د تعامل د څرنګوالي غوښتنه کړې وه.
له دې وړاندې چین په افغانستان کې د یوناما د ماموریت د یو کال غځونې غوښتنه کړېې وه، خو امریکا ورسره مخالفت وکړ او لنډ مهاله تمدید یې وړاندیز کړه، تر څو د دې ماموریت د کارونو او لګښتونو د بیا کتنې امکان برابر شي.
معمولآ د یوناما ماموریت هر کال نوی کېږي، که څه هم په کال ۲۰۲۱ کې یو ځل د شپږو میاشتو لپاره تمدید شو.
چین چې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د پرېکړه لیکونو د مسودې مسوولیت لري اعلان وکړ، چې دا لنډمهالې غځونه د «د یوناما په ماموریت کې د وړ تعدیلاتو راوستو لپاره د امنیت شورا د ځینو غړو د غوښتنې» په پام نیولو سره شوې، «ترڅو د جدي خبرو اترو او مسوولانه پرېکړې لپاره کافي وخت» برابر شي.
په ملګرو ملتونو کې د امریکا سفیر مایک والټز تېره اوونۍ د امنیت شورا په ناسته کې ویلي وو، د یوناما بودیجه په نړۍ کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي ماموریت تر ټولو لویه بودیجه ده او امنیت شورا «باید د هغو مالي سرچینو په اړه په دقت سره فکر وکړي، چې په ګډه یې د دې ماموریت د تمویل لپاره ځانګړې کوي.»
دغه راز د امریکا سفر د یوناما د کار په وړاندې د طالبانو پر خنډ جوړونې، د بې ګناه امریکايي وګړو د نیولو له لپاره د «برمته کولو دیپلوماسۍ» کارولو او د ښځو د حقونو په اړه د «نه منلو وړ» محدویتونو باندې هم نیوکه کړې وه.»
د طالبانو تر واک لاندې افغانستان په نړۍ کې یو له تر ټولو جدي بشري کړکېچ سره مخ دی.
په افغانستان کې د یوناما سرپرست جورجیټ ګانیون تېره اوونۍ د ملګرو ملتونو امنیت شورا غونده کې و ویل، افغانستان بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري او په دې هېواد کې انساني کړکېچ د مالي سرچینو د کمښت له امله نور هم خراب شوی دی.
هغه زیاته کړه، مرستندویه بنسټونه پلان لري، چې په ۲۰۲۶ کال کې په افغانستان کې له ۱۷.۵ میلیونه وګړو سره مرسته وکړي او د دې موخې لپاره یې د ۱.۷۱ میلیارد ډالرو بودیجې غوښتنه کړې، خو اوس مهال د دې پیسو شاوخوا ۱۰ سلنه برابره شوې ده.
د راپورونو له مخې، په افغانستان کې شاوخوا ۱۷ میلیونه وګړي د خوړو له سخت کمښت سره مخ دي او له دې ډلې ۴.۷ میلیونه تنه د بېړنۍ لوږې په حالت کې دي.
امریکا د ټرمپ د ولسمشرۍ په دویمه دوره کې، د افغانستان په ګډون له بېوزله هېوادونو سره د خپلو نړیوالو مرستو بودجه په بې سازې ډول کمه کړې ده.
د افغانستان د چارو لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارد لیندسي په خپله اېکس پاڼه، په افغانستان کې د یوناما د ماموریت غځولو هرکلی کړی دی.
هغه له طالبانو غوښتي، چې د ښځو او نجونو په وړاندې محدودیتونه لغوه کړي.
لیندسي ویلي، یوناما د حقونو د خوندیتوب، د بشري مرستو رسولو د ملاتړ او د سوله ییز راتلونکې په پرمختګ کې خوار حیاتي ده.
