نیلاب ( نام مستعار)
په داسې حال کې، چې د پنجشېر اوسېدونکي په ځانګړې توګه امیدواره مېرمنې، له بل هر وخت زیات روغتیايي خدماتو ته اړتیا لري، ځايي کیسې څرګندوني، چې روغتیايي مرکزونه تر ډېره د ټپي شویو طالب سرتېرو د درملنې لپاره کارول کېږي.
دا کیسه د پنجشېر د «رخه» ولسوالۍ د روغتون وضعیت ته کتنه کوي. د څو ځايي سرچینو په وینا، د دې روغتون امکانات – له روغتیاپالانو نیولې تر درملو او تجهیزاتو پورې تر ډېره د نظامي ځواکونو په واک کې دي. دا په داسې حال کې ده، چې ملکي ناروغان، په ځانګړې توګه ښځې روغتیايي خدماتونو ته د لاسرسي په برخه کې له جدي محدودیتونو او خنډونو سره مخ دي.
له ناروغانو سره دوګونی چلند، ښځې په څنډه کې
بل لور ته له ښځو سره چلند، په ځانګړې توګه له هغو ښځو سره، چې له محرم پرته روغتون ته مراجعه کوي. لا هم سخت او تبعیض لرونکی دی. ډېر دا ښځې د اقتصادي او ټولنیزو شرایطو له امله خپل مېړونه او محرم تر څنګ نه لري، ځکه هغوی له هېواده بهر یا هم په نورو سیمو کې په کار بوخت دي.
سره له دې، چې دا وضعیت درک کړای شي، له دې ښځو پوښتل کېږي: «محرم دې چېرته دی؟ باید خاوند دې حاضر شي.» دا په داسې حال کې ده، چې ځینې له دې ښځو په بېړنیو شرایطو، لکه د زېږدو سخت درد سره روغتون ته مراجعه کوي او بېړنۍ رسیدګۍ ته اړتیا لري.
خو د روغتیايي خدماتو تر لاسه کولو پر ځای، د رد له ځواب سره مخ کېږي او تا ځنډ کولی شي د مور او ماشوم لپاره نه جبرانېدونکې پایلې ولري.
اقتصادي فشار او له درملنې محرومیت
ستونزه په محدود لاسرسي پای نه مومي، ډېری ناروغان، چې د درملو اخیستو توان نه لري، دولتي روغتون ته له تګ وروسته، یوازې نخسه تر لاسه کوي او اړ دي، چې درمل له بهره په لوړه بیه وپېري.
دې وضعیت په بېوزله کورنیو نور هم فشار زیات کړی دی او عملآ یې هغوی له مناسبې درملنې محروم کړي دي.
له پنجشېر ورهاخوا بحران
دا ستونزې یوازې پنجشېر پورې تړلې نه دي، بلکې د ګاونډ ولایتونو اوسېدونکي هم چې، د روغتیايي خدماتو تر لاسه کولو لپاره دې ولایت ته مراجعه کوي، هم له همدې ننګونې سره مخ دي.
د دې وضعیت دوام نه یوازې روغتیايي خدماتو ته د زیانمنونکو پاړکیو لاسرسی ستونزمنوي، بلکې د خلکو د اړتیاو او روغتیايي بنسټونو د کړنو ترمنځ ژور درځ رامنځ ته کوي. هغه درځ چې کولی شي په یوه پراخ انساني بحران تمام شي.
د «رخه» ولسوالۍ روغتون د پنجشېر په رخه ولسوالۍ کې موقعیت لري. دا مرکزي روغتون ۴۰ بستره لري او په وروستیو کې ۵۰ بستره ته پورته شوی دی. چې په اوسط ډول هره ورځ له ۱۲۰ زیات ناروغانو مني.
همدارنګه، په دې روغتون کې په ډیجیټل اېکسرې ماشین سمبال یوه بېړنۍ څانګه هم پرانستل شوې ده، چې کولی شي د ناروغانو ځینې جدي اړتیاو ته ځواب و وايي.
یادونه: رخشانې رسنۍ ته د رالېږل شویو کیسو د منځپانګې مسوولیت د هغو لیکوالانو پر غاړه دی.
