تمنا تابان
نیلوفر* چې لا یې ۱۴ کلني نه ده پوره کړې، همدا څو ورځې وړاندې کوژدن شوه او ټاکل شوې واده یې هم د سږ کال په مني کې وشي. د هغې کمکۍ بدن ان هغه له ۱۴ کلنې هم ټيټه ښيي.
نیلوفر تېره اوونۍ له اوښکو په ډکو سترګو د ګاونډي کور ته ورغله او د ګاونډي له مېرمنې سره یې د زړه خواله وکړل او ویې ویل، ان نه پوهېږې کوژدن یې څوک دی. مور یې نیلوفر ته ویلي دي: «تر اوسه وړه ده او په خپل خیر نه پوهېږي.»
کله مې چې دا کیسه د ګاونډي له ښځې واورېده، د نیلوفر لیدو ته ورغلم. هغه د ویالې تر څنګ د لوښو وینځلو په حال کې وه او هملته مې د دې د برخلیک په اړه خبرې اترې ورسره وکړې.
د ژوند کولو کره ځای یې د نیلوفر د خوندیتوب په موخه په دې کیسه کې نه دی راوړل شوی. هغې له ما وغوښتل، چې کورنۍ یې باید پوهه نه شي، چې له رسنیو سره یې په دې اړه خبرې کړې دي.
نیلوفر له رخشانې رسنۍ سره په مرکه کې و ویل: «له هغه چا سره چې کوژدن شوې یم ان یو ځل مې هم نه دی لیدلی، ان انځور مې یې هم نه دی لیدلی، یوازې مور او پلار مې وايي ښه هلک دی.»
نیلوفر تېر کال د ښوونځي شپږم ټولګی پای ته رسولی وو. «پلار او مور مې وايي، اوس دې چې درسونه پای ته رسېدلي، وخت را رسېدلی، چې مېړه وکړې او خپل بخت پسې لاړه شې.»
طالبانو په افغانستان کې له شپږم ټولګي بره نجونې له زده کړو راګرځولې دي. ملګري ملتونه وايي، په زده کړو د طالبانو د محدودیتونو په ترڅ کې لږ تر لږه ۲.۲ میلیونه افغان نجونې له زده کړو محرومې شوې دي.
ویل کېږي، د نجونو په زده کړو بندیز، په افغانستان کې د کم عمره او ماشومتوب د ودونو لامل شوی دی.
د بشري حقونو مرکز د ۱۴۰۳ کال د سلواغې ۹ مه په یوه راپور کې ویلي دي، له زده کړو محرومې کابو ۷۰ سلنه نجونې ژر یا کم عمره واده ته اړ شوې دي.
په لومړیو ورځو کې، چې د نیلوفر پلار او مور د هغې سره د واده په اړه خبرې کولې، فکر یې کاوه، چې له هغې سره مینه کوي. هغې ان څو ځلې کور ته د نابلل شویو مېلمنو راتګ هم جدي نه نیولی. «هېڅکله مې پام نه شو، چې هغوی څوک دي او ولې زموږ کره راغلي دي، خو کله چې څو ځلې پرلپسې راغلل زړه کې مې شک پیدا شو.»
نیلوفر د خپلو هیلو او خوبونو په اړه وايي، درس یې ډېر خوښېده او غوښتل یې ډاکتره شي. واده هغه څه وو چې هېڅ وخت یې نیلوفر په اړه ان یو ځل هم فکر نه وو کړی.
د طالبانو په واکمنېدو سره د ماشومتوب واده زیاتوالی، په نجونو د طالبانو د زده کړو بندیز او هم په افغانستان کې د پراخې بېوزلۍ له امله په یوه جدي اندېښنه بدل شوی دی.
د خوړو نړیوال پروګرام ویلي دي، ډېری ښځې اړ دي، چې د ژوندي پاتې کېدو لپاره د خپلو لوڼو د کم عمره ودونو سره موافقت وښيي.
د دې دوه لاملونو تر څنګ، خو د ماشومتوب له واده د طالبانو سیستماتیک ملاتړ یوه بله لویه اندېښنه ده.
افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سیاسي استازولۍ (یوناما) دفتر په خپل تازه راپور کې، به افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه ویلي، طالبانو یوه ۱۸ کلنه نجلۍ اجباري واده ته د غاړې نه اېښودو له امله نیولې او زنداني کړې ده.
په دې راپور کې چې د سږ کال د سلواغې په ۱۹ مه خپور شوی او موده یې د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر نه تر دسمبر پورې ده، راغلي، دا ځوانه نجلۍ د طالبانو په یو له ولایتي زندانونو کې بندي ده.
په ورته وخت طالبانو په یوه تازه قانون کې د ماشومتوب له واده ملاتړ کړی دی. د منتقدینو له نظره، د طالبانو د ډلې مشر هبت الله اخوندزاده د سږ کال د غوايي په ۲۴ مه، د «زوجینو جلاوالي» اصول نامې په توشېح سره د ماشومتوب واده ته رسمیت ورکړ.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو حقونو کمېټې د دې سند د توشېح په غبرګون کې ویلي دي، دا سند «ماشومانه ودونو ته مشروعیت ورکړی او د نجونو چوپتیا یې د واده لپاره په رضایت تلقي کړې ده.»
د نیلوفر د کوژدنې مراسم د سږ کال د غبرګولي په ۱۲ مه تر سره شول. واړه مراسم چې شاوخوا ۳۰ تنو مېلمنو، قومي مشرانو په کې ګډون کړی وو. ان په دې مراسمو کې یې ۲۱ کلن نامزاد هم ګډون نه درلود.
نیلوفر تر څو خبرېده، چې واده کوي، کورنۍ یې د کوژدنې مراسمو د ترسره کېدو نېټه هم ټاکلې وه. له هغې یې ان یو ځل هم په دې اړه چې خوښه یې ده که نه، چا پوښتنه نه ده کړې. نیلوفر ان یو ورځ ځان په یوه کوټه کې بندي کړ، خو بیا هم چا د هغې مخالفت ته ارزښت ورنه کړ.
د نیلوفر د کورنۍ له ګاونډیانو، سیمرا چې د هغې د کوژدنې په مراسمو کې یې هم ګډون کړی وو. د دې پېښې په پخلي سره وايي، د کوژدنې په مراسمو کې یې د نیلوفر له مور سره کړې دي، چې نه باید داسې یې کړي وای: «د نیلوفر مور و ویل، کله مې چې خپله واده وکړ، ان د نیلوفر په کچه هم نه وم، وړه نجلۍ نه ده.»
د نیلوفر له نظره که طالبانو د ښوونځيو دروازې نه وای تړلې، اوس به دا وضعیت د دې لپاره توپیر کاوه: «زه سلو په سلو باور لرم، که چېرې له شبږم ټولګي بره زموږ پر مخ د ښوونځي دروازه نه وای تړل شوې، اوس به له دې تور برخلیک سره نه وای مخ.»
یادونه: مستعار نومې نیلوفر د کم عمره واړه قرباني ده.
