له «تیارې ورهاخوا» مستند چې په افغانستان کې د معلولینو د ژوند کیسې او د زده کړې، روغتیايي پاملرنې، کارموندنې او ټولنیز ملاتړ ته د لاسرسي په برخه کې د دوی ننګونې انځوروي، د چهارشنبې په ورځ د برېتانیا په ولسي جرګه کې نندارې ته وړاندې شو.
رخشانه: د دې مستند ننداره د چهارشنبې په ورځ د (چنګاښ ۳ مه) د رهیاب (RAHYAB Initiative) بنسټ په نوښت او د برېتانیا پارلمان د یوه استازي ګرت وست په کوربتوب، د برېتانیا د ولسي جرګې د ۹ مې شمېرې کمېتې په خونه کې جوړه شوه.
په دې ناسته کې د برېتانیا د پارلمان ځینو استازو، د بشري حقونو کارپوهانو، څېړونکو، د نړیوالو بنسټونو استازو او د جسمي معلولیت لرونکو کسانو د برخې فعالانو ګډون کړی وو.
د رهیاب بنسټ مشرې ډاکتر بنفشه یعقوبي په دې غونده کې ویلي، د نړیوالې ټولنې له لوري په افغانستان کې د معلولیت لرونکو کسانو غږ باید واورېدل شي.
د دې مستند فلم بشپړ سرلیک «د تیارې ورهاخوا» په افغانستان کې د معلولیت لرونکو کسانو، د زغم، کرامت او هیلو کیسې» دي او دا په افغانستان کې د معلولینو په ځانګړې توګه د معلولیت لرونکو ښځو او نجونو د ورځني ژوند کیسې انځورشوې دي.
په غونډه کې د برېتانیا پارلمان غړي ګرت توماس او د ګارګر ګوند د بهرني سیاست ډلې مشرې پیمانه اسد هم، په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت او د معلولیت لرونکو کسانو حقونو ته، د نړیوالې ټولنې د پاملرنې د دوام غوښتنه وکړه.
د افغانستان د بشري حقونو چارو کې د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارد بنټ، په افغانستان کې د معلولینو د وضعیت په اړه د برېتانیا په پارلمان کې د «تیارې ورهاخوا» مستند فلم د نندارې په تړاو وینا وکړه.
هغه په دې غونډه کې و ویل، هغه ننګونې چې په افغانستان کې معلولین ورسره مخ دي، یوازې انفرادي یا روغتیايي شرایطو پورې محدود نه دي، بلکې د جګړو، بېوزلۍ، بې ځایه کېدو، بشري بحرانونو او کمزور روغتیايي خدماتو او اداري جوړښتونو په ګډون ټولګې، د دوی د وضعیت په خرابولو کې رول لوبولی دی.
افغانستان کې د طالبانو په واکمنېدو سره د معلولو خلکو ژوند تر پخوا سخت شوی دی. جسمي معلولیت لرونکې ښځې او نجونې له زده کړو محرومې شوې دي.
د «رهیاب نوښت» بنسټ له لوري چې تېر لمریز کال کوم تحقیق په افغانستان کې د معلولینو د ژوند په اړه خپور شوی دی ښيي، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د معلولیت لرونکو کسانو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو وضعیت د «پام وړ» بد شوی دی.
څېړنې ښودلې وه، چې اساسي خدماتو له هغې جملې، زده کړې، روغتیايي خدماتو، کار او عدالت ته د معلولینو لاسرسی خورا محدود شوی دی.
د دې څېړنې ټولیزې موندنې ښيي، چې په افغانستان کې معلولین، د تبعیض، بېوزلۍ، جنسیتي محدودیتونو او د حکومت د ناکافي جوړښتونو تر فشار لاندې دي او د حکومت د ملاتړ نشتوالي، د عامه خدماتو نشتوالي او د دې ډلې اړتیاوو ته د رسېدنې په برخه کې د خصوصي او نړیوالو بنسټونو د نه پاملرنې له امله، د دوی اساسي حقونه ورځ تر بلې تر پښو لاندې کېږي.
د برېتانیا په پارلمان کې د دې غونډې ګډونوالو د شواهدو پر بنسټ د څېړونو په پیاوړتیا، د سیمه ییزو شرایطو سره سم د ټول ګډونه پروګرامونو په پلي کولو او د «له موږ پرته هېڅ شي» د اصولو پر بنسټ، په پرېکړه کولو کې د معلولیت لرونکو کسانو مانا لرونکي ګډون باندې ټینګار وکړ.
«له موږ پرته هېڅ شی» د معلولیت د حقونو په برخه کې یو پېژندل شوی اصل دی، چې له مخې یې معلولین باید په ټولو هغو پرېکړو کې نېغ رول ولري، چې د دوی په ژوند اغېز ولري.
