د جرمونو نړیوالې محکمې (ICC)اعلان کړی، چې د دې محکمې «دویمې لومړنۍ څانګې» د یوې پرېکړې په صادولو سره، د طالبانو د څلورو غړو د نیولو امر له پټ حالته ایستلي دي.
رخشانه: دې محکمې نن (دوشنبې د تلې ۱۳ مه) اعلان کړی، چې د افغانستان د قضیې په تړاو د هبیت الله اخوندزاده، عبدالحکیم حقاني، حبیب الله آغا او ندا محمد ندیم د نیولو حکم، له پټ حالته ایستل شوی دی.
د جرمونو نړیوالې محکمې د طالبانو د مشر او د دې ډلې د دریو نورو لوړ پوړو غړو د نیولو حکم د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۸ مه او د ۲۰۲۵ د سپټمبر په ۹ مه صادر کړي وو. د نیولو دوه لومړني حکمونه د ۲۰۲۵ د جولای په ۸ مه علني شوي وو.
دې محکمې ویلي، داسې معقول دلایل شتون لري، چې ښيي، د طالبانو دا څلور لوړ پوړي غړي، د روم قانون سره سم د بشریت ضد جرم د امر ورکولو، هڅولو یا د ځورونې د هڅولو لپاره په په جرمي توګه مسوول وو.
یاده محکمه وايي، د افغان نجونو په وړاندې جرمونه د ۲۰۲۱ د اګست په ۱۵ مه د طالبانو د بیا واک ته رسېدلو سره پیل شوي او لږ تر لږه د ۲۰۲۵ کال د جنورۍ تر ۲۰ مې پورې یې دوام درلود.
د دې محکمې دویمې لومړنۍ څانګې ویلي، د طالبانو دا څلور غړي، د دې ډلې د استازو په توګه د حکومت پالیسۍ عملي کړې، چې په ترڅ کې یې د افغانستان د نیمايي وګړو حقونه او اساسي خپلواکۍ په شدیده توګه تر پښو لاندې شوې دي.
د جرمونو نړیوالې محکمې ویلي، په دې قضیو کې د قتل، بند، ربړونې، جنسي تېري او جبري ورکېدو په ګډون کړنې تر سره شوې دي.
دې محکمې لیکلي دی، طالبانو په مشخصه توګه ښځې او نجونې د هغوی د جنسیت پر بنسټ په نښه او له هغوی یې د دوی حقونه او اساسي خپلواکۍ تروړلې دي.
طالبانو د فرمانونو او حکمونو له مخې، نجونې او ښځې په شدیده توګه د زده کړې، خصوصي حریم او کورني ژوند له حق او همدارنګه د تګ راتګ له خپلواکیو، بیان، فکر او مذهبي آزادیو څخه محرومې کړې دي.
د جرمونو نړیوالې محکمې زیاته کړې، ځینې نور کسان هم د طالبانو له خوا د دوی د جنسي تمایل یا جنسیت هویت له امله ځورول شوي دی.
یاده محکمه وايي، د روم د اساسنامې له مخې، د قربانیان په ځانګړې توګه د هغو ښځو او نجونو، چې ډېری وختونه په ناانډوله توګه د جنسیت پر بنسټ د ځورونې څخه اغېزمنې کېږي، ملاتړ وشي.
د جرمونو نړیوالې محکمې د دویمې لومړنۍ څانګې په وینا، په جنسي ځورونه کې نه یوازې د تاوتریخوالي مستقیم عملونه، بلکې د ځورونې سیستماتیک او بنسټیز ډولونه هم شامل دي.
