لسګونو مدني بنسټونو، د بشري حقونو مدافعینو او د جلاوطنه افغانانو د ټولنې غړو په یوه پرانستي لیک کې د طالبانو له خوا د کابل د امیدسبز ښارګوتي اوسېدونکو د ملکیتونو د غصب او جبري بې ځایه کولو د درېدو غوښتنه وکړه.
رخشانه: دغه پرانستی لیک نن (شنبې د تلې ۲۵ مه) نن د افغانستان د چارو لپاره د یوناما مشرې رباب فاطمه، توماس فرلېسن، ریچارد لیندسي، ریچارد بنټ، د اورپايي ټولنې، برېتانیا او ملګرو ملتونو استازو ته لیکل شوی دی.
دوی په دې لیک کې، د طالبانو له خوا د امید سبز ښارګوتي او نورو سیمو د اوسېدونکو د ځمکو د ملکیتونو د سلب او په زور کډه کول په کلکه غندلي او د دې بهیر د درېدو غوښتنه یې کړې ده.
مدني بنسټونو او د بشري حقونو مدافعینو ویلي، طالبانو د امید سبز ښارګوټي، چې اکثره اوسېدونکي یې شیعه او هزاره ګان دي، د زرګونو زیان منونکو اوسېدونکو ژوند او امنیت، په ځانګړې توګه د ځمکو، کورونو او ملکیتونو په برخه کې د هغوی د حقونو په اړه جدي ګواښونه او خطرونه رامنځ ته کړي دي.
دوی په دې لیک کې ویلي، د دې ښارګوټي د اوسېدونکو د مالکیت اسناد به بېلا بېلو نظامونو، له هغې جملې په ۱۹۹۰ لسیزه کې د طالبانو د لومړۍ حکومتولۍ پر مهال د افغانستان د محکمو له خوا تایید شوي وو.
د هغوی په وینا، د طالبانو د عدالیې وزیر عبدالحکیم شرعي دې اسنادو ته په نه پاملرنې، د سلګونو کورونو د خالي کولو امر کړی او هغه کسان چې د طالبانو د دې امر په وړاندې مقاومت کوي، د دې ډلې له خوا نیول کېږي او زنداني کېږي.
مدني بنسټونو او د بشري حقونو فعالانو د طالبانو دا پرېکړه «د پراختیا نمونه» بللې وايي، دا پروسه په ټول افغانستان کې دوام لري او د ښارګوټو د تخلیې او نویو ځمکو او کورونو وېش، د طالبانو د محکمو او کمېسیونونو د پرېکړو پر بنسټ نیول کېږي.
هغوی وايي، د طالبانو دا اقدامات، په ځانګړې توګه هزاره ګانو او ټولو قومي او مذهبي لږکیو جدي پایلې لري.
هغوی لیکلي: «دا پرمختګونه د هویت پر بنسټ د حاشیې، تاوتریخولي او تبیعض مخ پر ودې بڼه منعکسوي، چې د هزاره ټولنې څخه ها خوا پراخېږي او هزاره ګان په ځانګړې توکه ښځینه هزاره ګانې، د دې پر جنسیټ، قومیت، مذهب او جغرافیې پر بنسټ زیانونو دروند بار زغمي.»
مدني بنسټونو او د بشري حقونو فعالانو ویلي، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، په ټول افغانستان کې زرګونه هزاره کورنۍ او غیر پښتون قومونه، په زور له خپلو سیمو او ځمکو کډه کړای شوي او د هغوی ځمکې او جایدادونه د دې ډلې ملاتړو ته سپارل شوې دي.
هغوی ویلي چې «د جبري شړلو، د ځمکو او ملکیتونو د غصب او جبري بې ځایه کېدو روانې قضیې د بشري حقونو د نړیوال قانون له مخې جدي اندېښنې راپورته کوي، له هغې جملې د مناسب کور، ملکیت، برابرۍ او نه تبیعض، شخصي خوندیتوب او د یوه اغېزمن جبران د حقونو په اړه.»
د دې لیک لیکوالانو ټینګار کړی، چې د طالبانو دا اقدام «په نړیوالو تړونونو کې د افغانستان ژمنې تر پښو لاندې کوي.»
دوی له یوناما، د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي، دولتونو، اروپايي ټولنې او نړیوالو سازمانونو څخه غوښتي، چې د طالبانو له خوا د جبري تخلیې او خپل سرو نیونو په اړه اقدام وکړي.
د بشري حقونو مدافعینو همدارنګه ویلي «د طالبانو له خوا هزاره ګانو د آزار او ځورولو نمونه باید په بل راپور کې د بشري حقونو شورا د پام وړ وګرځي او د افغانستان لپاره د خپلواک پلټونکي میکانېزم باید د جبري کډه کولو او د ځمکو د تصرف شواهد د ځواب وینې لپاره مستند او خوندیتوب کړي.»
دوی له هغو دولتونو چې له طالبانو سره په تعامل کې دي غوښتي، چې د طالبانو له خوا «په زور تخلیه او کډه کول» د بشري حقونو د یوې مسئلې په توګه د طالبانو له چارواکو سره په هره ناسته کې په ښکاره ډول مطرح کړي او د طالب چارواکو د ځواب وینې لپاره د نړیوالې ټولنې د اقداماتو ملاتړ وکړي.
