یادونه: دا روایتونه د هغو نجونو کیسې دي، چې سږ کال له شپږم ټولګي پاتې شوې. له زده کړو محرومیت د ټولیز تاوتریخوالي تر ټولو هغه ښکاره ډول دی، چې د یوه نسل راتلونکې ترې اخلي. رخشانه رسنۍ د لومړنۍ لاس کیسې د نوامبر د ۲۵ په مناسبت، چې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي له منځه وړلو نړیواله ورځ ده، خپروي.
د ښوونځي خاطرې مې لا هم په جزیاتو په زړه دي. هغه ورځې چې هر سهار به په لېوالتیا سره له خوبه پورته کېدم، د ښوونځي جامې به مې اغوستې او په زیات انرژۍ سره به مې تر ښوونځي پورې نیم ساعت پلی مزل کاوه او یوه ورځ غیرحاضري مې هم نه درلوده.
زه نادیه او ۱۴ کلنه یم. تېر کال مې شپږم ټولګی پای ته ورساوه او د طالبانو د مشر په امر د زده کړو له دوام څخه محرومه شوم. زه تل د خپل ټولګي ممتازه زده کوونکې وم. د سیاینس او دري مضمونونه مې تر ټولو ډېر خوښېدل. په فکر کې مې تل یوه هیله وه، دا چې ډاکتره شم، لکه د بابا په شان مې.
د ۱۴۰۴ کال ژمنی، کله چې د اموزنیو د پایلو اخیستو لپاره ښوونځي ته تللې وم، د نتایجو تر لاسه کولو وروسته، مدیر ټولې په ټولګي کې راټولې کړو او ویې ویل: «په خواشینۍ سره تاسو نور اجازه نه لرۍ، چې ښوونځي ته راشۍ. موږ زیاته هڅه وکړه، چې تاسو ته د زده کړو زمینه برابره شي، خو د دولت له لوري پر ښوونځي فشار زیات دی.»
دا خبر ډېر تریخ وو. تر اوسه مې یې حس نه دی هېر کړی. هغه مهال مې تر پښو لاندې ځمکه ولړزېده. ډېره موده مې باور نه کاوه، چې نور په رښتیا هم ښوونځی نه دی په کار.
ان له هغې وروسته، په اونیو اونیو د عادت له مخې سهار وختي ویښېدم. د ښوونځي جامې مې اغوستې او تګ ته چمتو کېدم. یوه ورځ خو د ښوونځي تر دروازې هم لاړم، خو ګارد راوګرځولم. همغه شېبه وپوهېدم، چې هر څه تمام شوي دي. هغه ورځ مې ونه شوای کولای بېرته کور ته لاړه شم او تر ساعتونو پورې هملته پاتې شوم تر چې مور مې راپسې راغله.
کابل کې خصوصي ښوونځي د ژمي درې میاشتې هم بند نه وي او زده کوونکي د راتلونکي کال لپاره درس وايي او چمتوالی نیسي. ما هم د ښوونځي په دې شپږو کلونو کې همدا کار کاوه.
له هغې پېښې وروسته مې مور د ښوونځي ټول توکي لرې کړل. نور یې ان زما وروڼو ته هم اجازه نه ورکوله، چې د ما تر مخه درس ولولي یا یې هم د ښوونځي کار تر سره کړي. خو خاطرې داسې څه نه دي، چې وکولی شو هغه لرې وغورځوو و دې خوبونو ته د رسېدو لپاره دا کړاو داسې ټپ نه دی، چې ملهم یې دې پټۍ کړي.
کله چې طالبانو د ۲۰۲۱ د اګست په ۱۵ مه کابل ونیو، زه په دویم ټولګي کې وم او دا څلور کاله مې په همدې تمه تېر کړل چې یوه ورځ به امر ثاني راورسېږي، د طالبانو سیاست به بدلون وکړي او ان یوه ورځ مې په دې اړه فکر نه وو کړی، چې زه هم ښايي د هغه نجونو په جم کې راشم، چې کلونه د ښوونځي د دروازو خلاصېدو لپاره ناامیده ناستې دي. اصلآ مې نه غوښتل دا ډول فکر وکړم.
په دې موده کې یوه ورځ هم ناهیلې نه شوم او د نورو مخکنیو کلونو پر عکس، زیات درس مې ویلو. لا مې هوډ پیاوړی شوی و چې ډاکتره شم او د خپل بابا تر څنګ خپل کلي ته لاړه شم او خلکو ته خدمت وکړم. سره له دې، چې هره ورځ مې د نویو محدودیتونو او کورسونو د تړل کېدو خبرونه اورېدل، خو لا مې هم هیله وه، ډېره تمه مې درلوده.
خو اوس څو میاشتې تېرې شوې، چې ژوند مې د کوټې په کونج کې تېرېږي.
په دې ورځو کې مې ټولو هیلو ځای ناهیلۍ او کړاو ته ورکړی او داسې احساسوم، چې زما او د هیلو تر منځ مې یو لوی دېوال پورته شوی دی. افسوس کوم چې کاش هلکی وای یا په داسې یوه جغرافیه کې زېږېدلې وای، چې نجلۍ توب په کې جرم نه وای، درس ویل د هر انسان طبعي حق دی او یو ممنوع امر نه ګڼل کېدای.
په دې وروستیو کې ځان په ویدو وهم تر څو ښوونځي ته مې د وروڼو تګ ونه وینم. د ورځې په اوږدو کې د کور په کارونو بوخت وم تر څو مې ټولګیوال یاد ته را نه شي. د باندې نه وځم، ځکه وېرېږم چې زده کوونکې نجونې به و وینم او خپلې اوښکې به کابو نه شم کړای، او مور او پلار مې ونه ځورېږي.
خو زړه مې په ملګرو، ښوونکو او خپل ټولګي پسې زیات خفه دی. د دري ژبې په ښوونکي پسې، د ریاضي د سوالو په حل پسې.
هره کله مې چې مور غواړي د باندې ورسره ولاړه شم، په یوه پلمه هڅه کوم چې په کور پاتې شم او په یوازیتوب کې وژاړم. نه غواړم کورنۍ مې دا شېبه و ونیمي، د شپې مې چې بیا دا یاد ته راشي، چې نور ښوونځی ته نشم تلای، بې واکه وژاړم.
ان کله چې دا خبرې کوم، ستونی مې غرېو نیسي. نه پوهېږم چې راتلونکې به مې څه شي، په خو د ننه حس کوم، چې لا هم یو شی نه دي غلي شوي. ژوند مې بدلون کړی، خو زه لا هم همغه نجلۍ یم، چې یوه ورځ له یوې هیلې سره ښوونځي ته تلله.
