زیبا بلخی
نوریه به تاریخ ۲۹جدی امسال دست به خودکشی زد. او تلاش کرد به زندگیاش پایان بدهد، اما خانوادهاش بهموقع متوجه شدند و او را به شفاخانه رساندند. نوریه زنده ماند. چرا خودکشی؟ پاسخ نوریه کوتاه است: «از این قسم زندگی، مردن بهتر است.»
نوریه نام مستعار یک دختر ۱۶ ساله در ولایت سرپل است. با نوریه با هماهنگی یک منبع محلی گفتوگو کردم.
این منبع محلی که خواسته هویتاش در این گزارش محفوظ بماند، با تایید اقدام به خودکشی نوریه میگوید، این دختر ۱۶ ساله در خطر نکاح اجباری با یک عضو طالبان قرار دارد.
نوریه میگوید، یک عضو ۴۱ سالهی طالبان، با وجود داشتن همسر دیگر، میخواهد او را به ازدواج اجباری با خود وادار کند. به گفتهی نوریه، پدرش در بدل پول و حتا تهدید، به این ازدواج راضی شده است: «ای مرد طالب به پدرم گفته اگر نامزدی من را با نامزدم فسخ کرده و به او ندهند، باز به زور میگیرند چون طالب است کسی با او مخالفت هم کرده نمیتواند.»
این در حالی است که نوریه از پنج سال پیش با مرد دیگری نامزد کرده است.
به دلیل نگرانیهای امنیتی برخی از جزئیات دقیق این ماجرا در گزارش قابل ذکر نیست. رسانهی رخشانه جزئیات زیادی از این عضو طالبان به دست نیاورده است. این که او چه سمتی در حکومت طالبان دارد.
نکاح اجباری افراد طالبان با زنان و دختران مسبوق به سابقه است. تاکنون نمونههای زیادی توسط رسانهها به نشر رسیده است.
در یک مورد در تاریخ ۲۵ سنبله امسال، منابع محلی در ولایت سرپل گفته بودند، فرمانده امنیه و رییس امر به معروف طالبان در این ولایت، یک دختر را به نکاح اجباری یکی از اعضای گروه خود درآورده و او را به هلمند میبرند.
یا این مورد، که ویدیوهای متعددی از دختر 24 ساله به نام الهه که ادعا میکرد دانشجوی دانشگاه پزشکی کابل بوده، از سوی سعید خوستی، سخنگوی پیشین وزارت داخله طالبان، بازداشت شده و سپس مورد تجاوز جنسی و نکاح اجباری قرار گرفته است.
پس از حاکمیت طالبان از بدرفتاریهای جنسی، ازدواجهای اجباری و ازدواجهای بار دوم مقامات این گروه با دختران جوان گزارشهای متعددی منتشر شده است.
دفتر نمایندگی سیاسی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازهترین گزارش دربارهی وضعیت حقوق بشر در افغانستان گفته که طالبان یک دختر زیر ۱۸ سال را بهدلیل تن ندادن به ازدواج اجباری بازداشت و زندانی کردهاند.
در این گزارش که روز یکشنبه، ۱۹ دلو نشر شده و بازهی زمانی آن اکتوبر تا دسامبر ۲۰۲۵ میباشد، آمده که این دختر نوجوان در یکی از زندانهای ولایتی طالبان زندانی است.
نوریه نیز گفته است، در ماه جدی سال ۱۴۰۴ این عضو طالبان به خواستگاریاش آمده است. با اینکه این عضو طالبان مطلع است که نوریه نامزد دارد، اما پدرش را تحت فشار قرار داده است که نامزدی قبلی نوریه را فسخ کند.
ازدواج اجباری در ۱۱ سالگی
«فکر میکنم من آدم نیستم، چون هیچ حقی در زندگیم ندارم. فقط تماشاگر هستم که زندگیام چی میشود و پدرم من را به کی میفروشد.» نوریه با گفتن این حرفها میخواهد نشان دهد زندگی او حتا پیش از طالبان قربانی شده است.
نوریه پنج سال قبل و در ۱۱ سالگی در مقابل شش لک افغانی به ازدواج مردی از بستگان پدرش در آمده است.
نوریه به رسانهی رخشانه گفته است، زمانی به این ازدواج مجبور شد که هنوز معنای ازدواج را نمیدانست و توان مخالفت را نداشت.
براساس معلومات، در پنج سال گذشته، نامزد نوریه فقط دو صدهزار از ششصد هزار پولی را که قرار بوده به پدر نوریه بدهد، پرداخته است.
نوریه میگوید، نامزدش از پرداخت پول بیشتر ناتوان است.
توصیف نوریه از این کار پدرش دردناک است: «پدرم میگوید که من دختر را مفت کلان نکردم که مفت به کسی بدهم. پدرم ما را میفروشد و با پول قلین ما زمین میخرید. خواهر بزرگم را هم همی قسم کرد، حالی نوبت من شده.»
قلین یا شیربها، پول یا دارایی است که در افغانستان، خانوادهی داماد به خانوادهی عروس میپردازد؛ رسمی که به گفتهی فعالان حقوق بشر، گاهی با ازدواجهای اجباری و نقض حقوق زنان همراه میشود.
کارنامه افغانستان حتا پیش از حاکمیت دوباره طالبان در مورد ازدواجهای زیر سن و کودکان سیاه بوده است. با حاکمیت طالبان این وضعیت تشدید شده است.
دفتر هماهنگکنندهی کمکهای بشردوستانهی سازمان ملل متحد (اوچا) در تاریخ ۲۶ جوزا امسال در گزارشی اعلام کرده است که محدودیتهای طالبان سبب افزایش ازدواج کودکان شده است.
به گفتهی نوریه، این عضو طالبان به پدرش پیشنهاد کرده که حاضر است، ششصد هزار افغانی را پرداخت کند.
از نظر نوریه، این ماجرا به مسیری میرود که وضعیت ممکن است برای او بدتر شود. نامزدش ناتوان از پرداخت پول است و پدرش پذیرفته است که نامزدی او را فسخ کند: «دیگر چاره نداشتم، پدرم تصمیم این طالب را قبول کرده بود و قرار است من را به این طالب بدهد. وقتی از این تصمیم باخبر شدم تصمیم گرفتم خود را بکشم، چون زندگی اجباری با مرگ هیچ فرقی ندارد.»
با این که نوریه از ازدواج با مردی که پنج سال قبل نامزد شده، راضی نیست؛ اما کابوس ازدواج با این عضو طالبان او را بیشتر نگران کرده است.
حالا بحث اصلی پدر و نامزد نوریه بر سر این است که باید نوریه طلاق داده شود.
کسی در این میان نمیخواهد ببیند که نوریه چه میخواهد. برای همین، او میگوید درمانده است: «به که بگویم، از کی کمک بخواهم و به کجا شکایت بکنم؟ من نمیخواهم نه با نامزدم و نه با این مرد عروسی بکنم.»
نوریه با صراحت تاکید میکند اگر مجبور شود با فرد طالب نامزد شود، دوباره اقدام به خودکشی میکند «از هر روز زجر کشیدن کرده بمورم بهتر است.»
نگرانی از افزایش خودکشی دختران در افغانستان به دلیل محدودیتهای طالبان یک نگرانی جدی برای فعالان حقوقبشر است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان در ماه سپتامبر سال گذشته در گفتوگویی گفته است، خودکشی در میان دختران افغانستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
