زحل آزاد
این روزها در سایهی هراس از روبرو شدن با طالبان، ترس دیگری نیز در کابل ریشه دوانده است: سارقان مسلحی که در روز روشن به خانهها هجوم میبرند و رهگذران را در کوچهها تعقیب میکنند.
در هفتههای اخیر، ناامنی و سرقتهای مسلحانه بار دیگر یکی از جدیترین نگرانیهای باشندگان کابل شده است.
نامها در این گزارش مستعار هستند.
حدود یک هفته پیش، مریم ۲۸ ساله پس از بیرون شدن از یک صرافی در غرب کابل، هدف سرقت مسلحانه قرار گرفت. او میگوید، هنوز چند قدمی از یک صرافی در غرب کابل دور نشده بود که سارقان راهش را سد کردند و با تهدید اسلحه، تمام پول نقدی را که تازه دریافت کرده بود، همراه با تلفن همراهش گرفتند و از محل حادثه رفتند.
مریم، ساکن ناحیه ۱۸ کابل، آن روز برای دریافت پولی که همسرش از خارج فرستاده بود، به صرافی رفته بود. او روایت میکند: «ده یا پانزده دقیقه بعد از بیرون شدن از صرافی و وقتی داخل کوچه شدم، سه نفر با صورتهای پوشیده مقابلم سبز شدند. یکیشان تفنگچه در دست داشت… آنقدر ترسیده بودم که حتی نمیتوانستم فریاد بزنم.»
این رویداد ساعت یازده پیش از چاشت روز سهشنبه، ۲۱ دلو، در منطقه تانکتیل دشتبرچی رخ داد. سارقان ۵۶ هزار افغانی پول نقد، تلفن همراه و مدارک شناسایی او را با خود بردند.
مریم که دو سال از ازدواجش میگذرد، میگوید قرار بود با این پول برای طی مراحل ویزای پیوست خانواده به یکی از کشورهای همسایه سفر کند.
او میافزاید: «همان نفری که تفنگچه داشت روبهرویم ایستاده بود و دو نفر دیگر در دو طرفم. صورتهایشان را با دستمال بسته بودند، لباس افغانی داشتند و درست فارسی گپ زده نمیتوانستند. در یک چشم برهم زدن پول، تلفنی که سیوچند هزار افغانی خریده بودم و پاسپورتم را گرفتند و رفتند.»
به گفته مریم، با گذشت چند روز از حادثه، هنوز از خانه بیرون نشده و از مواجهه دوباره با سارقان هراس دارد. «اگر خریدی داشته باشم، به همسایه پول میدهم که برایم بیاورد. دیگر نه زندگی آرام مانده و نه فکر آسوده. حتی طلایی را که داشتم، به مادرم سپردهام تا نگهداری کند.»
هشت روز پیش از این رویداد، افراد مسلح شبانه وارد خانهی زلفا شدند و هرچه داشت با خود بردند.
زلفای ۳۸ ساله با دو کودکش در ناحیه ۱۳ کابل زندگی میکند. او میگوید حوالی ساعت دوازده شب ۱۳ دلو، چند مرد مسلح به خانهاش هجوم آوردند و سه هزار افغانی ـ که کرایه خانه و خرج چند روزشان بود ـ را با خود بردند.
او لحظه ورود سارقان را چنین توصیف میکند: «همیشه تا ناوقت شب بیدار میمانم و مهرهدوزی میکنم. آن شب هم بیدار بودم که صدایی از حویلی شنیدم. میخواستم ببینم چه خبر است که پیش از رسیدنم به دروازه دهلیز، دو نفر داخل خانه شدند.»
هر دو نقاب داشتند و مسلح بودند. یکی تفنگ را بالای سر من و اولادهایم گرفته بود و دیگری خانه را زیر و رو میکرد. «میگفتند اگر پول و طلا ندهی، فیر میکنیم. قسم خوردم چیزی ندارم، اما با لگد به پشت و پاهایم میزدند و بچه بزرگم را سیلی میزدند تا بگوید پولها کجاست. آخر سر، تمام زحمت زمستانم ـ سه هزار افغانی ـ را بردند.»
مسکا، زن ۵۲ ساله ساکن یک شهرک در غرب کابل، نیز در مورد تجربه سرقت از آپارتمان رهایشی محل زندگیاش گفته است، سارقان طلا، پول نقد و دیگر داراییهای چند خانواده را در یک شب بردهاند.
او میگوید: «صبح که بیدار شدیم، دیدیم خانه بههم ریخته است؛ الماری و صندوقها باز و نه پولی مانده و نه طلایی. فریاد زدم و به خانه همسایه رفتم، اما دیدم آنها هم میان وسایل بههمریختهشان حیران ایستادهاند.»
این رویداد ۱۲ دلو رخ داده است. به دلیل نگرانی ساکنان، محل دقیق این رویداد از گزارش حذف شده است.
به گفته مسکا، سارقان صدها هزار افغانی پول نقد و طلا را به سرقت بردهاند: «هفتاد هزار افغانی پول نقد، پسانداز سالها زحمت بچههایم و طلاهای خودم و دخترهایم که حدود دو لک و پنجاه هزار افغانی خریده بودیم، همه را بردند.»
ذبیحالله مجاهد، پیشتر اعلام کرده بود که نیروهای آنان «عملیاتهای گسترده تصفیوی» را در کابل و شماری از ولایتها راهاندازی کرده و افرادی را به اتهام دست داشتن در سرقتها، آدمربایی و سایر جرایم بازداشت کردهاند.
از سوی دیگر، مقامهای طالبان در نشستهای خبری و اعلامیههای رسمی بارها تأکید کردهاند که پس از بازگشت آنان به قدرت، «امنیت سراسری» در کشور تأمین شده و سطح جرایم بهگونه چشمگیری کاهش یافته است.
اما شماری از باشندگان کابل میگویند واقعیت کوچهها و خانههای پایتخت، بهویژه در غرب شهر، تصویر دیگری را نشان میدهد. به گفته آنان، سرقتهای شبانه و خشونتهای خیابانی به شدت افزایش یافته است.
طاهر، یکی از ساکنان کابل میگوید: «یک روز دکان مردم را میزنند، یک روز خانه و یک روز هم جیبها. همین چند روز پیش شام وقتی به خانه میرفتم، دو نفر سر راهم را گرفتند و گفتند هرچه داری بده. خوششانس بودم که کوچه خلوت نبود؛ وگرنه شاید حالا زخمی در گوشه خانه افتاده بودم.»
رازق، ۲۷ ساله و ساکن چهارراه شهدا در دشتبرچی نیز از افزایش ناامنی شکایت دارد. او میگوید دهم دلو مغازه مواد غذاییاش هدف سرقت قرار گرفت: «صبح که آمدم، قفل دکان شکسته و دروازه نیمهباز بود. به حوزه خبر دادم؛ چند نفر آمدند و دوربینها را بررسی کردند، اما اثری از دزد پیدا نشد. با چراغ دستی جلوی دید دوربین را گرفته بودند.»
به گفته رازق، حدود بیست هزار افغانی پول نقد، چند کیسه برنج و بشکههای روغن از مغازهاش دزدیده شده است. او میگوید: «از ترس، شبها داخل دکان میخوابم.»
حسین، یکی دیگر از ساکنان پایتخت، در جریان یک راهگیری با چاقو زخمی شده است. او میگوید: «سر چاشت به خانه یکی از آشناهایم میرفتم که دو نفر با چاقو راهم را گرفتند. مقاومت کردم، اما به ران و بازویم ضربه زدند. کمی پول نقد و تلفن نوی را که خریده بودم گرفتند و فرار کردند. هرچه فریاد زدم، کسی نبود.»
این رویداد در اواخر ماه جدی سال جاری در منطقه شهرک ولیعصر، واقع در غرب کابل، رخ داده است.
طالبان آمار رسمی از سرقتهای مسلحانه و خیابانی را رسانهای نمیکنند. بسیاری از جرایم نیز به دلیل ناامیدی مردم از رسیدگی، اصلاً در نهادهای امنیتی این گروه ثبت نمیشوند.
به گفتهی حسین: «حوزه بروم چی فایده؟ فقط از این شعبه به آن شبعه سرگردانت میکنه خلاص. پارسال یکی از آشناهایم موترسایکلش دزدیده شد و تا امروز که امروز، ازش خبری نشده.»
یکی از باشندگان در ناحیه سیزدهم کابل با انتقاد از آنچه «بیتوجهی نهادهای مسوول طالبان» میخواند، میگوید باشندگان این محل ناگزیر شدهاند برای جلوگیری از سرقتهای بیشتر، خود دست به اقدام بزنند.
او که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رسانهی رخشانه گفت: «بهخاطر دزدیهای چند وقت پیش به حوزه رفتیم. به ما گفتند خودتان باید با دولت همکاری کنید تا دزدها گرفته شوه. مردم چی قسم همکاری کنه؟ هر اتفاقی که شده، به وقتش خبر دادیم؛ اما دیر میرسند و زیاد به این موضوعها اهمیت نمیدهند. از پول شخصی اهالی، رفتیم چوکیدار گرفتیم که شبانه پیره داری{ نگهبانی} کنه.»
یک آگاه اجتماعی و استاد دانشگاه در کابل با حفظ هویتاش میگوید، یکی از دلایل مراجعه نکردن مالباختگان به نهادهای امنیتی طالبان، بیاعتمادی مردم نسبت به این نهادهای طالبان است.
این استاد دانشگاه گفته است: «وقتی شکایتها ثبت و پیگیری نشود، زمینه برای تکرار و افزایش جرایم فراهم میشود.»
