زحل آزاد
در شهری که حضور زنان در بسیاری از عرصههای عمومی کاملا حذف شده و یا هم بهشدت محدود شده، تمنا هر روز با موتورسیکلتش در خیابانهای پر ازدحام کابل رفتوآمد میکند. دختری جوان با کلاه ایمنی و لباسی ساده، پشت فرمان موتورسیکلت نشسته و تکتهای مسافرتی را به دست مشتریان میرساند.
چنین کاری در کشورهای دیگر عادی است، اما در افغانستان تحت کنترل طالبان، کار تمنا پر ریسک، تابوشکنانه و از نظر بسیاری شجاعانه است.
تمنا هر روز صبح که موتورسیکلت را روشن میکند، به خودش هشدار میدهد که محدودیتها زیاد است، اما باید قوی باشد.
تمنا تا صنف دهم مکتب درس خوانده و علاقه زیادی به عکاسی و فیلمبرداری داشته است. اما پس از بسته شدن مکاتب دخترانه، او این رویای خود را از دست داد. حالا تمنا در شرکت خصوصی «قاصد» کار میکند؛ شرکتی که خدماتی نوآورانه ارائه میدهد و تمنا یکی از چهار دختری است که در آن مشغول به کار هستند.
شرکت «قاصد» در سالهای اخیر فعالیت خود را آغاز کرده و با راهاندازی اپلیکیشن، خرید آنلاین تکت بس و سفرهای بینشهری را ممکن ساخته است. کاربران میتوانند از طریق موبایل یا کامپیوتر، بدون مراجعه حضوری به ترمینال، تکت خود را بخرند. سپس «قاصد» یا همان پیکهای شرکت، تکت را تا درب خانه مشتریان، بهویژه زنان و کسانی که دسترسی آسان ندارند، تحویل میدهند.
تمنا توضیح میدهد که این کارش نهتنها تمرین شجاعت و ایستادگی روزانه برای خودش در مقابل دشواریهاست؛ بلکه از تأثیر واقعی کارش بر زندگی روزمره مردم خوشحال است.
به گفتهی او، دیجیتالسازی خدمات حملونقل در افغانستان یک تغییر بزرگ است و او هم میخواهد بخشی از تحول رو به رشد باشد. تمنا از طریق آشنایانش با تیم قاصد آشنا شد و از همان روزهای اول به جمع آنها پیوست. حالا تمنا با افتخار، خود را یکی از «قاصد»ها معرفی میکند.
کار تمنا آسان نیست. خیابانهای کابل پر از ترافیک سنگین، چالههای عمیق خیابانی، گردوغبار و گاهی نگاههای متفاوت مردم است. و البته بدبینی طالبان نسبت به کار زنان.
در روزهای اول، موتورسواری برایش بسیار سخت بود. «نگاههای بدبینانه، سوت و کف زدن برخی افراد و گاهی حرفهای ناخوشایند، مرا اذیت میکرد. اما کمکم به این شرایط عادت کردم.»
ناامنی جادهها، ترس از تصادف و فشار روانی ناشی از محدودیتهای اجتماعی نیز از چالشهای همیشگی او هستند. با این حال، تمنا میگوید حمایت خانواده و همکارانش به او اعتماد بهنفس داده تا به کارش ادامه دهد.
یکی از جالبترین بخشهای داستان تمنا، واکنش مردم است. او میگوید بیشتر شهروندان وقتی او را در خیابان میبینند، لبخند میزنند، دست تکان میدهند و تشویقش میکنند. «بسیاری از خانمها از داخل ماشین یا پیاده به من میگویند “آفرین دختر!” یا “خدا قوت”. این حمایتها واقعاً انرژی میدهد.»
در شبکههای اجتماعی نیز کامنتها و پیامهای دلگرمکننده زیاد است. برخی کاربران نوشتهاند که کار تمنا شجاعانه است و دیدن او به آنها امید داده که زنان افغانستان هنوز در حال مبارزه و پیشرفت هستند.
تمنا هنوز در فکر این است که بتواند به تحصیل خود ادامه بدهد و به مقاطع بالاتر برسد.
بزرگترین آرزوی تمنا، بازگشایی مکاتب دخترانه و ادامه تحصیل است. او دوست دارد دوباره به کلاس درس برگردد، عکاسی و فیلمبرداری را جدی دنبال کند و شاید روزی مستندهایی از زندگی زنان افغانستان بسازد. در عین حال، در کار فعلیاش نیز جدی است. تمنا میگوید در پنج سال آینده میخواهد در شرکت پیشرفت کند، مهارتهایش را افزایش دهد و حتی در مدیریت پروژههای دیجیتال نقش بیشتری داشته باشد.
او میگوید: «امیدوارم افغانستان به سمت یک سیستم منظمتر، دیجیتال و مدرن حرکت کند و من هم بتوانم در این مسیر سهمی داشته باشم.» با وجود چالشهایی مانند محدودیت اینترنت، مشکلات برق و مسائل اقتصادی، خدمات آنلاین در شهرهای بزرگ افغانستان بهتدریج در حال گسترش است.
از فروشگاههای اینترنتی گرفته تا خدمات پرداخت موبایل و حالا تحویل تکت سفر، این تغییرات کوچک، زندگی بسیاری از خانوادهها را آسانتر کرده است. شرکتهایی مانند قاصد نه تنها فرصت شغلی برای دختران ایجاد کردهاند، بلکه به گفتهی تمنا، نشان میدهند که حتی در شرایط سخت، ابتکارات خصوصی میتوانند تأثیرات مثبتی بگذارند.
تمنا در پایان صحبتهایش با لبخند میگوید: «پیام من نه تنها برای دختران، بلکه برای همه جوانان این است که امیدشان را از دست ندهند. مهم این است که ادامه بدهیم، تلاش کنیم و تسلیم نشویم. راههای رسیدن به آرزوها کم نیست. فقط باید قدم اول را برداریم.»
