یادداشت: این روایتها، قصهی دخترانی است که امسال از صنف ششم بازماندهاند. محرومیت از آموزش، عریانترین شکل خشونت سازمان یافته است که آیندهی یک نسل را میگیرد. رسانهی رخشانه این روایتهای دستاول را به مناسبت ۲۵ نوامبر، روز جهانی رفع خشونت علیه زنان، منتشر میکند.
صدای خندههای دوستانم که در فضای مکتب میپیچید، هنوز در گوشم است. این وعده هنوز به روشنی به خاطرم است که به دوست خود در آخرین روز مکتب گفتم، «سال آینده میبینمت.»
هیچکدام از ما نمیدانستیم همان خداحافظی، آخرین دیدار خواهد بود.
وقتی طالبان قدرت را به دست گرفتند، به ما میگفتند این تعطیلی موقتی است و دروازههای مکتب بهزودی دوباره به روی دختران باز خواهد شد. من هم مثل هزاران دختر دیگر این وعده را باور کرده بودم. یک بهار گذشت، بعد بهاری دیگر. چهار سال تمام، هر بار که سال نو از راه میرسید، با خودم میگفتم: «شاید امسال نوبت ما باشد.»
اما بهار ۱۴۰۵ باز هم تیر امید ما به سنگ خورد. زنگ آغاز سال تعلیمی به صدا درآمد، حیاط مکتب دوباره از صدای شاگردان پر شد، اما جای ما خالی بود.
من بهاره هستم، ۱۶ ساله و یکی از هزاران دختری که با بسته شدن دروازههای مکاتب، آیندهاش نیز پشت همان دروازهها ماند. وقتی مکاتب بسته شد، تازه شامل صنف ششم شده بودم. با شوق فراوان منتظر بودم درسهای جدید را یاد بگیرم.
بیولوژی، ریاضی و دری، سه مضمون محبوبم بودند. بیولوژی را دوست داشتم، چون مرا با بدن انسان و رازهای آن آشنا میکرد. ریاضی ذهنم را به فکر کردن و حل مسئله عادت میداد و دری، با شعر و ادبیات، دنیای زیبای واژهها را به رویم باز میکرد.
از روزهای مکتب خاطرههای زیادی دارم، اما یکی از شیرینترین آنها روزی بود که مادرم گفت: «اگر همینطور با نمرههای خوب درس بخوانی و تا صنف یازدهم همینقدر تلاش کنی، از پدرت اجازه میگیرم تا در صنف آمادگی کانکور ثبتنامت کنم.»
آن روز از خوشحالی در پوست خودم نمیگنجیدم. به محض اینکه به مکتب رسیدم، این خبر را با دوستانم شریک کردم. آنها هم با ذوق گفتند که میخواهند همراه من برای کانکور آماده شوند. صنف پنجم بودیم ولی از همان روز، ساعتهای زنگ تفریح ما پر از حرف درباره دانشگاه، رشتههای مورد علاقه و آیندهای بود که برای خودمان تصور میکردیم.
آن روزها خیال میکردیم تا رسیدن به رؤیاهایمان فقط چند سال فاصله مانده است. غافل از اینکه خیلی زود، همه آن رؤیاها پشت دروازههای بسته مکتب جا خواهد ماند.
مادرم همیشه الگوی من بوده است. هر صبح مرا زود از خواب بیدار میکرد تا به مکتب برسم و بعد خودش به محل کارش میرفت. او زنی تحصیلکرده و روشنفکر است و همیشه آرزو داشتم روزی مثل او باشم.
اما روزی رسید که همه چیز تغییر کرد. مادرم خبرها را دنبال میکرد که ناگهان با اندوه گفت: «خدایا، باز هم تکرار شد.» با نگرانی پرسیدم: «مادر، چی شده؟» با اندوه گفت: «امسال هم مکاتب دخترانه برای دانشآموزان بالاتر از صنف ششم باز نمیشه.»
آن لحظه را هیچوقت فراموش نمیکنم. احساس کردم دنیا روی سرم خراب شد. نه توان حرف زدن داشتم و نه حتی گریه کردن.
بعد از آن، یونیفورم مکتبم با من از شهری به شهر دیگر سفر کرد. از فارایاب به بلخ آمدیم و از بلخ به کابل. اما یونیفورم هنوز در کمدم آویزان است. تمیز، دستنخورده و منتظر روزی که دوباره آن را بپوشم. کتابها و کتابچههایم هم هنوز هستند، اما فقط خاک میخورند.
امیدوار بودم که تا پایان ماه حمل، مکاتب باز شوند، اما آن امید هم از بین رفت. هیچوقت فکر نمیکردم روزی آنقدر دلتنگ شوم که حتی مسیر رفتوآمد به مکتب را آرزو کنم.
امروز بیشتر هم صنفیهایم ازدواج کردهاند. هنوز با بعضی از آنها در تماس هستم، اما دیگر از آن خندهها و شور و شوق خبری نیست. وقتی عکسهای روزهای مکتب را میبینم، دلم میگیرد. آن روزها بزرگترین نگرانی ما آماده نبودن درس روز قبل بود، اما امروز بزرگترین نگرانی ما آیندهای است که از ما گرفته شده است.
اگر دروازههای مکتب بسته نمیشد، شاید همین حالا پشت نیمکت صنف نشسته بودیم. دوستانم اکنون مجبور نبودند، بار کودکهمسری را بر دوش بکشند.
بسته شدن مکاتب فقط درس خواندن را از ما نگرفت، رؤیاهای ما را هم گرفت. شاید امروز میتوانستم در مسیر داکتر شدن، سیاستمدار شدن یا هر شغلی که دوست داشتم قدم بردارم، اما همهی آن فرصتها از بین رفت.
با این همه، هنوز امیدم را از دست ندادهام. بزرگترین دلیلش مادرم است. او در تمام این سالها کنارم ایستاد، به من امید داد و هیچوقت اجازه نداد کسی مرا به ازدواج اجباری یا ترک آرزوهایم مجبور کند.
اندوه محروم شدن از آموزش را نمیتوانم با هیچ چیز دیگری مقایسه کنم. گاهی احساس میکنم آخرین چیزی که در کیف مکتبم باقی مانده، امیدهای من است. اگر فقط یک روز دیگر فرصت داشته باشم دوباره در صنف درس بنشینم، همان یک روز برایم ارزش یک عمر را دارد.
من هنوز باور دارم که این تاریکی همیشگی نیست. هنوز آرزو دارم روزی داکتر شوم، برای مردمم خدمت کنم و در ساختن آینده افغانستان سهم داشته باشم. باور دارم روزی خواهد رسید که هیچ دختری تنها به خاطر دختر بودن، از حق آموزش محروم نباشد.

