تمنا تابان
نیلوفر* که هنوز ۱۴ سالگیاش را تمام نکرده، همین چند روز قبل نامزد شده و قرار عروسیاش هم در خزان امسال گذاشته شده است. جسم کوچکش حتا او را کمتر از ۱۴ سال نشان میدهد.
نیلوفر هفتهی گذشته با چشمان گریان به خانهی همسایهاش رفت و با خانم همسایهاش درد دل کرده و گفت، حتا نمیداند نامزدش چه کسی است. مادرش به نیلوفر گفته است: «هنوز خرد است و به خیر خود نمیفهمد.»
وقتی این داستان را از خانم همسایه شنیدم، به دیدار نیلوفر رفتم. او در کنار جوی آب در حال شستن ظرف بود و همانجا با او در مورد این سرنوشتش صحبت کردم.
محل دقیق زندگی نیلوفر به دلیل نگرانی از امنیتش در این روایت نیامده است. او از ما خواست که نباید خانوادهاش بفهمند با رسانهای در این مورد صحبت کرده است.
نیلوفر در گفتگو با رسانهی رخشانه میگوید: «با کسی نامزد شدم که حتی یک بار او ره از نزدیک ندیدم، حتی عکسش را هم ندیدم، فقط پدر و مادرم میگویند که بچهی خوبی است.»
نیلوفر سال گذشته، صنف ششم مکتب را تمام کرده بود. «پدر و مادرم میگویند حالا که درسهایت هم تمام شد وقتش است که شوهر کنی و پس بخت شوی.»
طالبان رفتن دختران به مکتب را پس از صنف ششم در افغانستان ممنوع کردهاند. سازمان ملل میگوید، در پی محدودیتهای آموزشی طالبان، دستکم ۲.۲ میلیون دختر نوجوان در افغانستان از آموزش محروم اند.
گفته میشود، ممنوعیت آموزش دختران باعث افزایش ازدواجهای زیر سن و اجباری در افغانستان شده است.
مرکز حقوق بشر در ۹ دلو ۱۴۰۳ در گزارشی گفته است، حدود ۷۰ درصد از دختران محروم از آموزش، مجبور به ازدواج زودهنگام یا زیر سن شدهاند.
روزهای اول که پدر و مادر نیلوفر به او در مورد ازدواج حرف میزدند، فکر میکرد سر به سرش میگذارد. او حتا حضور چند باره مهمانان نا خوانده را هم جدی نگرفته بود. «هرگز متوجه نشدم که آنان کی هستند و چرا خانهی ما آمدهاند، ولی وقتی چندین بار پیهم آمدند در دلم شک افتاد.»
نیلوفر در مورد رویاهایش میگوید، خیلی دوست داشت درس بخواند و داکتر شود. ازدواج چیزی بود که هرگز یک بار هم نیلوفر در مورد آن فکر نکرده بود.
با حاکمیت طالبان افزایش ازدواج کودکان هم به دلیل ممنوعیتهای آموزشی طالبان برای دختران و هم فقر فراگیر در افغانستان به یک نگرانی جدی تبدیل شده است.
برنامه جهانی غذای سازمان ملل گفته است بسیاری از زنان مجبور هستند برای زنده ماندن با ازدواج زیر سن دخترانشان موافقت کنند.
در کنار این دوعامل، اما حمایت سیستماتیک طالبان از ازدواج کودکان یک نگرانی بزرگتر است.
دفتر نمایندگی سیاسی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازهترین گزارش خود دربارهی وضعیت حقوق بشر در افغانستان گفته که طالبان یک دختر زیر ۱۸ سال را بهدلیل تن ندادن به ازدواج اجباری بازداشت و زندانی کردهاند. در این گزارش که در تاریخ ۱۹ دلو امسال نشر شده و بازهی زمانی آن اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۵ میباشد، آمده که این دختر نوجوان در یکی از زندانهای ولایتی طالبان زندانی است.
همزمان یک قانون تازه طالبان به صورت رسمی از ازدواج کودکان حمایت کرده است. از نظر منتقدان، هبتالله آخندزاده، رهبر گروه طالبان به تاریخ ۲۴ ثور امسال با توشیح اصولنامهی «تفریق زوجین»، کودک همسری را رسمیت بخشیده است.
کمیته حقوق کودک سازمان ملل متحد در واکنش به توشیح این سند گفته است، این سند «ازدواج کودکان را مشروعیت بخشیده و سکوت دختران را بهعنوان رضایت به ازدواج تلقی میکند.»
مراسم نامزدی نیلوفر به تاریخ ۱۲ جوزای امسال برگزار شده است. یک مراسم کوچک با حضور حدود ۳۰ نفر مهمان شامل بزرگان قومی. حتا در این مراسم نامزد ۲۱ سالهاش هم حضور نداشته است.
نیلوفر زمانی خبر شد قرار است ازدواج کند که خانوادهها قرار مراسم نامزدی را هم گذاشته بودند. یک بار حتا از او در مورد این که به این وصلت راضی است یا نه کسی نپرسیده بودند. نیلوفر حتا یک روز خودش را در اتاقی حبس کرده است، اما کسی بازهم وقعی به مخالفت او نگذاشته است.
سمیرا، از همسایههای خانواده نیلوفر که در مهمانی جشن نامزدی او هم شرکت کرده بود، با تایید این رویداد گفته در جشن نامزدی نیز با مادر نیلوفر صحبت کرده و گفته است که نباید چنین می کردند: «مادر نیلوفر گفت وقتی خودم عروسی کردم حتی به اندازه نیلوفر هم نبودم، دخترم خرد نیست.»
از نظر نیلوفر اگر طالبان دروازههای مکتب را نبسته بود، حالا وضعیت برای او فرق میکرد: «مه صد فیصد باور دارم که اگر دروازه مکتب از صنف ۶ به بعد به رویم بسته نمیشد، حالی دچار این سرنوشت سیاه نمیشدم.»
یادداشت: نیلوفر نام مستعار این قربانی ازدواج زیر سن است.
