زحل آزاد
شبی که خانوادهی شکوفه [نام مستعار] پول نامزد سابقش را پس دادند، پدرش با کیبل برق به جان دخترش افتاد. شکوفه میگوید آنقدر او را زد که چیزی نمانده بود بیهوش شود. بعد از خانه بیرونش کرد و گفت: «دیگر دختری مثل تو را نمیخواهم.»
شکوفه آن شب را در خانهی همسایه گذراند.
شکوفه ۱۹ سال دارد و در یک کارگاه قالینبافی کار میکند. در جوزای امسال او با ازدواج با مردی از بستگان مادرش مخالفت کرد و قرار نامزدی را برهم زد. به گفتهی شکوفه، نامزدی تمام شد، بهای سنگینش هنوز مانده: «به خدا، به مرگ خودم راضی شده بودم، اما حاضر نبودم با آن مرد عروسی کنم.»
خانواده نامزد سابق شکوفه ۵۰ هزار افغانی برای برگزاری مراسم نامزدی و شیربها هزینه کرده بودند که پس از مخالفت با نامزدی آن را پس مطالبه کردند. خانوادهی شکوفه برای پرداختن این پول از همسایه هم قرض گرفتند و به گفتهی شکوفه، حالا بهای آن هر روز از او گرفته میشود؛ با سرزنش، با زخم زبان و با خشونت.
شکوفه از همان آغاز با این ازدواج مخالف بود. اما کسی به اعتراض او وقعی نمیگذاشت. «از همان روز خواستگاری تا لحظهی عقد گریه کردم، غذا نخوردم و بهجایش خون دل خوردم. پیش مادرم التماس کردم. گفتم مادر، من این ازدواج را نمیخواهم.»
با حاکمیت طالبان، نگرانی از افزایش ازدواج اجباری در افغانستان بیشتر شده است.
قبلا مرکز حقوق بشر افغانستان در گزارشی گفته است، ۷۰ درصد دختران محروم از آموزش مجبور به ازدواج شدهاند.
دوران نامزدی شکوفه یک ماه دوام آورد. به گفتهی شکوفه، در این مدت بارها با نامزدش مشاجره کرد: «او ۱۲ سال از من بزرگتر بود و اصلاً نمیتوانستم درکش کنم. هر بار که با هم صحبت میکردیم، تا چند روز حالم بد میماند و حتی یکبار هم نشد که گفتوگوی ما بدون دعوا تمام شود. یک روز خیلی از حد گذشت و به من دشنام داد و گفت، دختر احمق، نکند بهانهگیریهایت بهخاطر کدام لندهات (متهم کردن به رابطه با یک مرد دیگر) است؟ دیگر تحملش برایم ممکن نبود. خیلی فکر کردم و بالاخره تصمیم گرفتم همهچیز را تمام کنم.»
اما رهایی از این رابطه برای شکوفه آسان نبود. او میدانست که پدرش اولین مانع این کار است. «به پدرم گفتم که نمیتوانم با این مرد زیر یک سقف زندگی کنم. هنوز حرفم تمام نشده بود و میخواستم توضیح بدهم چرا، که پیش چشم همه با سیلی به صورتم زد و گفت، بد میکنی.»
تقریباً دو هفته، خانهی شکوفه روزی بدون دعوا نداشت. پدر و مادرش پافشاری میکردند که عروسی به هر قیمتی سر بگیرد. شکوفه میگوید کار به جایی رسید که خواست به زندگیاش پایان دهد. شکوفه در توضیح بیشتر میگوید، میخواست خودکشی کند که خواهرش مانع این کار شد.
سرانجام نامزدی شکوفه فسخ شد. اما دردسرها و خشونت آن هنوز ادامه دارد.
نازنین، ۳۷ ساله و همسایهی شکوفه، میگوید بارها شاهد لتوکوب شکوفه و بیرونکردن او از خانه بوده است: «تا حالا چهار بار پدرش شکوفه را از خانه بیرون کرده و دختر بیچاره به خانهی ما آمده. یکبار آنقدر لتش کرده بود که سفیدی در جانش نمانده بود. همین دو هفته پیش هم لتش کرده بود و باز شب خانهی ما ماند و فردایش خودم او را به خانهشان بردم.»
نازنین میگوید به مادر شکوفه گفته است باید دست از رفتار خشونتآمیز با دخترش بردارند. اما از پاسخی که شنیده حیرت کرده است. «[مادرش گفت] بان (بگذار) که تنبیه شوه تا دیگه با آبروی ما بازی نکند.»
سال گذشته، دفتر معاونیت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) و سازمان ملل در گزارشی گفت، شمار زنان و دختران افغانستان در معرض خطر خشونت در دو سال، ۴۰ درصد افزایش یافته است.
گلچهره، ۳۶ ساله و مادر شکوفه میگوید آنها تنها راه حل مشکلات اقتصادیشان را شوهر دادن دخترشان میدانستند: «من هم خوش نبودم که شکوفه برخلاف میلش ازدواج کند، اما چارهای نداشتیم. از وقتی طالبان آمدن، در طول سال حتی یک ماه هم شوهرم کار ثابت نداشته. از دکاندار، خویش و قوم و حتی همسایهها قرضدار هستیم. وقتی خواستگار دخترم آمد، هم مه و هم پدرش بسیار فکر کردیم. او بچهی یکی از اقوام نزدیک خودم بود و فکر میکردم دخترم در کنارش خوشبخت خواهد شد.»
گلچهره میگوید خودش هم برخلاف خواست خود شوهر کرده است: «این کاری است که همهی دخترها میکنند.»
او میپذیرد که بارها خشمش را سر دخترش خالی کرده است: «تا گپ از قرضداری میشود یا در مجلسی گپ از پس شدن نامزدیاش پیش میآید، جگرخون میشوم و قهر خودم را سر شکوفه خالی میکنم.»
او میگوید تحمل دیدن لتوکوب شکوفه برایش آسان نیست، اما مخالفتش را آشکار نمیکند تا مبادا شکوفه با دیدن حمایت مادر، جرأت کند بار دیگر برخلاف میل خانواده تصمیم بگیرد.
شکوفه صنف ششم مکتب بود که فرمان رهبر طالبان درهای آموزش را به روی دختران بالاتر از صنف ششم بست. یونسکو برآورد میکند ۲٫۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروماند.
دختری که روزی آرزوی جهانگردی داشت، حالا پیش از طلوع آفتاب راهی کارگاه قالینبافی میشود و پس از اذان شام به خانه برمیگردد. او میگوید پناه بردن به کار سخت، تنها راه او برای دوری از فضای پرخشونت خانه است: «پدرم وقتی مرا میبیند، رویش را برمیگرداند تا چشمش به من نیفتد. مادرم هم مدام سرزنشم میکند و میگوید: «ما را قرضدار کردی و پیش دوست و آشنا آبروی همه را بردی.»
حتا بستگانش به او زخم زبان میزنند. «حتی عمههایم هم میآیند و میگویند، دیگر کسی تو را به زنی نمیگیرد و در خانه میمانی.»

