شهرِ خالی از حضور زنان شاغل

اشاره: نسخه انگلیسی این گزارش با اندک تفاوت در ویراست آن در روزنامه گاردین به نشر رسیده است.

زهرا جویا 

در چهارمین روز حاکمیت طالبان در افغانستان شهر کابل تقریبا خالی از حضور زنان است. دست‌کم خالی از حضور زنان شاغل است. حضور زنان بسیار اندک و با حجاب اسلامی است. تنها آن‌عده از  زنانی از خانه‌های شان توانستند بیرون شوند که همراه‌شان یک مرد است.

این زنان تنها برای خرید روزمره‌شان از خانه‌های شان بیرون شدند. پس از تصرف حکومت افغانستان از سوی طالبان، تمامی مراکز آموزشی، مکاتب، دانشگاه‌ها ، دفاتر دولتی و خصوصی بسته شده است.

در سومین روز حاکمیت طالبان در کابل، خبرنگار رخشانه در سطح شهر با چندین گروه از زنان مواجه شده که همه آنان لباس های بلند سیاه و همراه با یک مرد در سطح شهر گشت و گذار می‌کردند. برخلاف چند روز پیش و قبل از سقوط کابل، زنان بی‌باکانه قدم نمی‌زنند. چشم‌ها هراسان است و سریع سریع گام بر می‌دارند. اما حضور طالبان مسلح در سطح شهر بیشتر از دو روز قبل است. 

ام‌روز ۱۸ آگوست چهارمین روز حضور طالبان در پایتخت افغانستان، زنان هم‌چنان در خانه‌های‌شان به سر می‌برند. تنها شماری از خبرنگاران و کارمندان رسانه‌یی زن در دفترهای‌شان حضور یافتند.

خبرنگار رخشانه در این چند روز سعی کرده که با برخی از زنان بلند پایه در افغانستان مصاحبه کند؛ اما هیچ زنی حاضر به مصاحبه نشده است. 

کنترل تمامی ادارات دولتی افغانستان بجز سفارت خانه ها و نمایندگی های سیاسی این کشور در بیرون از افغانستان،  به‌دست طالبان قرار دارد و پرچم سفید این گروه در مقابل وزارت خانه‌ها و ادارات مستقل حکومت افغانستان نصب شده است. شهر خالی از نظم و نسق است و هیچ پولیس یا ترافیکی که سمبول نظم شهری است، وجود ندارد. یکی از شهروندان کابل می‌گوید که او به چشمش دیده که طالبانی که رنجرهای پولیس را گرفته، خلاف قانون از وسط سرک و پیاده‌روها با سرعت بالاتر از حد معمول گشت و گذار می‌کنند. 

حوالی ساعت ۱۰ صبح به وقت کابل، با ترس و هراس، تصمیم گرفتم که پس از سه روز حبس در خانه، به شهر بروم. به توافق پدر و مادرم، توانستم از یک شرکت ترانسپورتی که سرویس خدماتی ترانسپورتی دارد، یک تاکسی به کرایه بگیرم. راننده تاکسی گفت که پس از حضور طالبان در کابل، مشتریان زن این شرکت ترانسپورتی بسیار کم  شده و اکثریت دخترانی که قبلا  از خدمات این تاکسی استفاده می‌کردند، آنان با لباس‌های بلند و رعایت حجاب از خانه‌های شان بیرون شدند. اکثریت دخترانی که از خانه‌های شان بیرون شدند و از این شرکت تاکسی استفاده کردند، زنان و دخترانی هستند که تنها زندگی می‌کنند یا هیچ مردی در‌خانه شان ندارند. هنوز باورم نمی‌شد که طالبان بر شهر کابل کنترل دارند. در روی جاده وقتی چشمم به موتر رنجر پولیس افتاد برای یک لحظه حس آرامش را تجربه کردم؛ اما بلافاصله چهره‌های نظامیان طالبان سوار بر این موتر رنجر، حالت روحی مرا بهم زد. نظامیان طالبان از موترهای نیروهای پولیس و ارتش افغانستان که روزگاری به شهروندان این کشور امید می‌بخشیدند، استفاده می‌کنند. آنان هیچ کدام از یونیفورم مشخصی برای این که کم‌تر به شهروندان وحشت ایجاد کنند، استفاده نمی‌کنند.

در هر چند قدمی نیروهای مسلح طالبان در سطح شهر حضور دارند و اوضاع را کنترل می‌کنند.  تمامی بانک‌ها و صرافی‌ها بسته است و مردم در یک حالت سراسیمگی این که چه خواهد شد، قرار دارند.

وضعیت شهر کابل مثل حباب روی دریا است که هر آن ممکن، تغییر خواهد کرد. خبری از هیچ قانونی نیست، الا قانون سفت و سخت طالبان که برای شهروندان این شهر غیرقابل تحمل است. شهروندان افغانستان از آغاز  و تکرار یک جنگ داخلی دیگر هراسان هستند و همه به‌نحوی وحشت زده‌اند. 

یک باشنده کابل می گوید:« خواب از چشمانم پریده. نگران هستم که یک ساعت بعد چه خواهد شد. آغاز جنگ داخلی در این کشور همه را نگران و هراسان ساخته. امیدوارم افغانستان این بار جنگ داخلی و قومی را تجربه نکند.»
در ساحه پل سرخ که معروف به مرکز فرهنگی نسل جوان و تحصیل کرده افغانستان است، مثل سابق پر جنب و جوش نیست. جاده‌ها و پیاده‌روها خالی به نظر می‌رسد، به‌خصوص. شماری اندک از مردان خسته و افسرده در کنارهای جاده از بی‌کاری پرسه زده‌اند.  تمامی رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها از جمله رستورانت‌های که از سوی زنان مدیریت می‌شود، بسته است. در همین چهار روز رستورانت‌ها و کافه‌ها در شهر کابل خالی از حضور زنان بوده و هیچ زنی جرات نکرده که در رستورانت یا کافه‌یی بروند.

لیلا حیدری، صاحب رستورانت « تاج بیگم» در سومین روز حاکمیت گروه طالبان در افغانستان در صفحه تویترش نوشته است:« دنیای ما برای همیشه عوض شد. دیگر تاج بیگم وجود ندارد.». این زن پس از سقوط کابل، دروازه رستورانت اش را بست.
در چند قدمی این رستورانت دیگری وجود دارد که از سوی زنان مدیریت می‌شود، برای چهارمین روز بسته است. تمامی آرایشگاه‌های زنانه در سطح شهر بسته است.  اما در عوض آرایشگاه‌های مردانه باز است و فعالیت دارند.

فردا ۲۸ اسد، برابر است با ۱۹ آگوست ۲۰۲۱، صد و دو دومین سالروز استقلال افغانستان است. ام‌روز در ولایت ننگرهار صدها تن از باشندگان این ولایت تلاش کردند که بیرق سه رنگ رسمی افغانستان را برافراشتند. اما با مخالفت گروه طالبان رو‌به‌رو شدند. جنگ‌جویان طالب بر معترضان شلیک کردند و مانع کار این شهروندان شدند.