سینا سعیدی
پس از سرکوب تجمع اعتراضی روز سهشنبه هفتهی جاری باشندگان شهرک جبرییل هرات توسط طالبان که منجر به کشته شدن دو تن و زخمی شدن سه نفر دیگر شد، منابع محلی در مناطق «حاجی عباس و شهرک جبرییل» مناطق هزارهنشین در غرب شهر هرات میگویند که با گذشت دو روز از برگزاری و سرکوب این تجمع اعتراضی، هنوز هم این دو منطقه «حالت نظامی» دارد.
به گفتهی منابع، طالبان نیروهای بیشتری را در این دو منطقه مستقر کرده، رفتوآمد شهروندان و پوشش زنان را زیر نظر دارند و موبایلهای شهروندان را نیز بررسی میکنند.
دستکم شش منبع محلی از این نواحی با حفظ هویت به رسانهی رخشانه گفتهاند، از دو روز پیش به اینسو حضور نیروهای طالبان در چهارراهیها و محلات پرتردد این دو منطقه بیشتر شده است. علاوه بر حضور گستردهی نیروهای طالبان در این دو منطقه، تعدادی از نیروهای این گروه بهصورت «گزمههای سیار» در کوچه و پس کوچهها، رفتوآمد مردم و پوشش زنان را زیرنظر دارند و موبایلهای شهروندان را به هدف شناسایی افراد شرکت کننده و اطلاعرسانی از تظاهرات چک میکنند.
منابع افزودهاند در جریان دو روز گذشته، دو پسر جوان و سه معلم زن یک مکتب خصوصی از جبرییل به اتهام حضور در تظاهرات، شریک کردن عکس و فیلم با رسانهها، سه دختر جوان و یک زن میانسال به دلیل «رعایت نکردن حجاب و نپوشیدن جوراب» از «کوچه ده متری محله حاجی عباس» توسط طالبان بازداشت شدهاند.
برخی از جزئیات به خاطر مصونیت منابع از گزارش حذف شده است.
تمنا* یکی از باشندگان «محله حاجی عباس» در غرب شهر هرات با حفظ هویت به رسانهی رخشانه گفته است که پس از سرکوب تجمع اعتراضی روز سهشنبه، حضور زنان و دختران در «جبرییل و محله حاجی عباس» کمرنگ شده و کمتر زنی در سطح شهر و بازار دیده میشود. او افزوده، کورسهای زبان در جبرییل تعطیل شدهاند و دختران حتا برای خرید کردن از خانههایشان بیرون نمیشوند.
براساس گفتههای تمنا، ترس از بازداشت توسط طالبان سبب «زندانی شدن دختران در خانه» شدهاند.
یک منبع مطلع گفته است، افراد طالبان حتا برای بازداشت افراد زخمی به این کلینیک آمده بودند و تمامی اتاقهای کلینیک، «حتا تشنابها و حمام» را برای پیدا کردن افراد زخمی بررسی کردند.
منبع گفته است اعضای گروه طالبان، کارمندان صحی را هشدار داده و گفتهاند، در صورت درمان افراد زخمی، کلینیک را مسدود و تمامی کارمندان آن را به «جرم همدستی» با تظاهراتکنندگان بازداشت خواهند کرد.
پیش از این نیز منابع محلی در شهرک جبرییل هرات به رسانه رخشانه گفته بودند که پس از سرکوب تظاهرات روز سهشنبه، نیروهای طالبان به هدف بازداشت افراد زخمی به تمامی کلینیکهای این شهرک سر زده و به داکتران هشدار دادهاند که از تداوی و بستری کردن افراد زخمی خودداری کنند. به گفتهی منابع، چندین تن از زخمیهای این رویداد توسط طالبان از «کلینیک آسیا مهر» واقع در «محلهی توحید» جبرییل بازداشت شدهاند. تنها چهار تن از زخمیهای این رویداد برای درمان به شفاخانه حوزوی هرات منتقل شده بودند.
در همین حال شکیلا* دختر ۲۰ ساله در شهرک جبرئیل هرات گفته است که پس از تظاهرات روز سهشنبه جرات بیرون شدن از خانه را ندارد. به گفتهی شکیلا، خانوادهاش نهتنها به او، بلکه به دو خواهر او که در بیرون از خانه کار میکنند، اجازه بیرون شدن از خانه را نمیدهند.
او گفته است: «روزی که تظاهرات شد، ما به کورس بودیم. سروصدای فیر که آمد، شاگردان را رخصت کردیم. بعد از سرکوب تظاهرات، مدیر کورس به گروههای شاگردان پیام داد تا روز شنبه کورس تعطیل است. دخترانی که در گروههای کورس هستند، میگویند اگر کورس باز هم شود ما جرات بیرون شدن از خانه را نداریم.»
شکیلا مدعی است که پس از سرکوب تظاهرات، افراد ناشناس به شماری از دختران از جمله خودش تماس گرفته در مورد «وضعیت جبرئیل» معلومات خواسته است.
شکیلا گفته است: «یک نمبر ناشناس زنگ زد، جواب دادم، چیزی نگفت و قطع کرد. بازهم بعد از چند ثانیه زنگ زد و این بار هم وقتی جواب دادم، چیزی نگفت. بار سوم که زنگ زد و جواب دادم، نیم به فارسی و نیم به پشتو از من پرسید وضعیت جبرییل چطور است؟ من خیلی ترسیده بودم، چیزی در جواب او نگفتم. تماس را قطع کردم و شمارهاش را هم بلاک کردم.»
او در مورد اینکه این فرد از کدام ارگان طالبان برایش تماس گرفته و به چه شکلی شمارهاش در اختیار این فرد قرار گرفته، اظهار بیاطلاعی کرده است.
حوریه* فروشنده در یک دکان در شهرک جبرییل است. او نیز در گفتوگو با رسانهی رخشانه گفته است که طالبان بعدازظهر دیروز، یک پسر فروشنده که حدودا ۱۸ سال سن داشت را به اتهام «شریک کردن عکس و فیلم تظاهرات با رسانهها» بازداشت کرده و با خودشان بردند. حوریه گفته است: «طالبان مستقیم وارد دکان این پسر شدند، اسمش را پرسیدند و بعد او را دستگیر کرده و با خودشان بردند. معلوم نیست او را به کجا بردند.»
مژگان*دیگر دختر جوان که او نیز فروشنده است، گفته است که دیروز چندین تن از نیروهای استخبارت طالبان به یک مارکیت که ویژهی زنان است، آمده و دنبال «یک دختر» بودند. به گفتهی او، نیروهای طالبان از دکانداران میپرسیدند که چه کسانی به تظاهرات شرکت کرده بودند. «نیروهای طالبان میگفتند ما کامره امنیتی مارکت شما را چک کردیم و دیدیم که یک دختر از این مارکت بیرون شد و به تظاهرات شرکت کرد.»
منابع مطلع دیگر نیز بازداشت شماری از جوانان به اتهام «داشتن عکس و فیلم از جریان تظاهرات» روز سهشنبه توسط طالبان را تایید کردهاند. به گفتهی منابع، این افراد پس از بررسی تلفنهای هوشمندشان توسط طالبان بازداشت شدهاند. یک منبع به رسانهی رخشانه گفته است که صبح امروز یک پسر جوان از پیش روی «کتابخانه رسالت» توسط طالبان بازداشت شد. به گفتهی منبع، طالبان در این محل ایست بازرسی برپا کرده بودند و پس از بررسی کردن تلفن این پسر جوان، او را بازداشت کرده است.
طالبان در هرات در شروع هفتهی جاری به بازداشت گسترده زنان به بهانهی رعایت نکردن حجاب دست زدند. اقدامی که واکنشهای گسترده از جمله تظاهرات خیابانی مردم در منطقهی جبرئیل در شهر هرات را در پی داشت. طالبان این اعتراض را به شدت سرکوب کردند. در نوارهای تصویری دیده میشود که نظامیان طالبان به صورت مستقیم به اعتراضکنندگان گلولهی جنگی شلیک میکنند.
جورجت گانیون، معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد و سرپرست یوناما در افغانستان گفته است که حدود ۳۰ زن در هرات به اتهام رعایت نکردن حجاب توسط طالبان بازداشت شدهاند. اما شاهدان عینی میگویند، تعداد زنان بازداشت شده بسیار بیشتر از چنین آمارهایی است.
روشن نیست که زنان بازداشتی به کجا منتقل شده و در چه شرایطی به سر میبرند.
مرکز حقوق بشر افغانستان در بیانیهای در واکنش به سرکوب معترضان، آن را «سرکوب خشونتبار و خونین اعتراضات مسالمتآمیز مردم در شهرک جبرئیل هرات توسط طالبان» توصیف کرده است.
مرکز حقوق بشر افغانستان گفته است: «استفاده از زور، سلاح و خشونت علیه شهروندانی که برای بیان مطالبات مشروع و مسالمتآمیز خود گردهم آمدهاند، نقض آشکار حقوق بشر بوده و بیانگر تداوم سیاست سرکوب، ارعاب و خاموشسازی صدای مردم افغانستان توسط طالبان است.»
یادداشت: نامهای با این علامت* به دلیل مصونیت آنها مستعار آمده است.
