در آستانهی روز جهانی آزادی مطبوعات، ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی سازمان ملل برای افغانستان، میگوید که خبرنگاران زن با وضعیت دشوار در افغانستان کار میکنند.
رخشانه: آقای بنت امروز (جمعه، ۱۱ثور) در اعلامیهای از طالبان خواسته خبرنگاران را بدون قید و شرط از زندان آزاد کرده و اطمینان دهند که کارکنان رسانهای میتوانند حق آزادی بیان خود را اعمال کرده و بدون ترس از انتقام، آزار یا بازداشت، به کار خود ادامه دهند.
آقای بنت گفته است که برای خبرنگاران زن، وضعیت حتی دشوارتر است، زیرا آنها با موانع عمیقاً تبعیضآمیز ناشی از محدودیتهای آزادی رفتوآمد زنان و نیز الزامات پوشش اجباری مواجه میشوند.
در اعلامیه آمده است: «همچنین نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه زنان خبرنگار از سوی کارفرمایان خود بهطور برابر با مردان مورد برخورد قرار نمیگیرند.»
در اعلامیهی آقای بنت آمده است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، آزادی مطبوعات در سراسر افغانستان بهطور نگرانکنندهای رو به افول گذاشته است.
او گفته است که گزارشگری مستقل اکنون بهشدت محدود شده و خبرنگاران و کارکنان رسانهای در محیطی روزافزون محدودکننده و خصمانه فعالیت میکنند که در آن با انواع کنترلهای اعمالشده از سوی مقامات حاکم {طالبان} مواجهاند.
آقای بنت افزوده که این کنترلها شامل سانسور، نظارتهای مداخلهگرانه و محدودیتهای بهاصطلاح «قانونی»، از جمله مواردی که ناشی از قانون موسوم به «امر به معروف و نهی از منکر» ناشی میشود.
در اعلامیه آمده است که فضای ترس منجر به خودسانسوری گسترده شده که نهتنها خبرنگاران بلکه منابع خبری را نیز در بر میگیرد.
آقای بنت گفته است: «گزارشها حاکی از آن است که افغانهایی که با رسانهها صحبت میکنند با تهدید، نظارت و حتی بازداشت مواجه شدهاند که این امر جریان اطلاعات را بیش از پیش تضعیف میکند. حتی گزارشگریهای معمول نیز میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد. این خطرات زمانی تشدید میشوند که مطالب منتشرشده انتقادی از طالبان تلقی شوند یا به موضوعات حساس، بهویژه حقوق زنان و دختران بپردازند. تهدید و ارعاب به امری رایج تبدیل شده و اتهام همکاری با رسانههای مستقر در خارج از کشور حساسیت ویژهای برمیانگیزد.»
آقای بنت با ابراز نگرانی گفته که مدافعان حقوق بشر، فعالان جامعه مدنی و کسانی که سیاستهای طالبان را به چالش میکشند با خطرات فزایندهای روبهرو هستند.
او گفته که کتابها و سایر نشریات چاپی سانسور میشوند و دسترسی به منابع متنوع اطلاعاتی بهطور فزایندهای محدود شده است.
بنت افزوده است: «با وجود این چالشها، خبرنگاران افغان همچنان نقشی حیاتی در افشای نقض حقوق بشر و تضمین حق دسترسی مردم به اطلاعات ایفا میکنند، آن هم در شرایطی فوقالعاده دشوار. من پایداری خبرنگاران افغان را چه در داخل کشور و چه آنهایی که از طریق مدلهای ترکیبی یا در تبعید فعالیت میکنند و همچنان گزارشهای ضروری ارائه میدهند، به رسمیت میشناسم.»
آقای بنت گفته که رسانهها بهشدت از کاهش حمایتهای مالی و فنی بینالمللی آسیب دیدهاند. در حالی که بیش از هر زمان دیگری به گزارشگری مستقل نیاز است، این کاهشها توانایی خبرنگاران برای فعالیت ایمن، دسترسی به اطلاعات و حفظ گزارشگری مستمر میدانی، از جمله در زمینه نقضها و سوءاستفادههای حقوق بشری را بهشدت محدود کرده است.
آقای بنت از نهادها و جامعه جهانی خواسته که به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات، باید در همبستگی با خبرنگاران افغان بایستند.
او تاکید کرده است که افزایش تأمین مالی و حمایت فنی از سازمانهای رسانهای مستقل، دفاع علنی از آزادی مطبوعات چه در داخل افغانستان و چه در تبعید، و ایجاد سازوکارهای حمایتی برای افراد در معرض خطر، امری حیاتی است.
