غزال محمدی
یک ماه بعد از حاکمیت طالبان، «گلالی کریمی» روبه‌روی ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان نشست و او را به چالش کشید: «موضع حکومت طالبان در برابر حجاب زنان چیست، اجباری است یا براساس رضایت زنان؟ در اسلام چادری (برقع) نیست.»
در این گفت‌وگو که از تلویزیون شمشاد نشر شد، پوشش اختیاری بر تن داشت. به گفته‌ی گلالی، پس از نشر مصاحبه، مأموران استخبارات طالبان بارها به دفتر شمشاد مراجعه کردند و سراغ او را گرفتند: «استخبارات طالبان به تلویزیون می‌آمد و می‌پرسید که این دختر کجا است و ما می‌خواهیم با او صحبت کنیم.»
این گزارش، داستان دختری است که در ۱۳ سالگی در زابل، جایی که هیچ دختری در رسانه کار نمی‌کرد، در رسانه ظاهر شد. به تعبیر خودش علاقه به گویندگی، گلالی کریمی را از سد نارضایتی خانواده و مردم گذراند، او را از زابل به قندهار و از قندهار به کابل راند، اما دست از کار نکشید.
پس از حاکمیت دوباره طالبان، گلالی کریمی مجبور شد کارش را ترک کند و از افغانستان بیرون شود. گلالی امروز در فرانسه بازیگر است و می‌گوید روی پروژه‌ای کار می‌کند که داستان زندگی خودش است.
از هر پنج زن شاغل در رسانه‌های افغانستان، چهار نفر در سه ماه نخست حاکمیت طالبان کارشان را از دست دادند.
این گروه در یک دستورالعمل ۹ ماده‌ای در ۳۰ عقرب سال ۱۴۰۰ از مسوولان رسانه‌های تصویری خواسته بود که مجریان زن باید با حجاب اسلامی در پرده تلویزیون حاضر شوند.
گلالی در شهر قلات، مرکز ولایت زابل، به دنیا آمده است. در ۱۳ سالگی در یک رسانه‌ی محلی برنامه‌ی کودکان را اجرا می‌کرد. اما حتا همین کار در آن زمان برایش بی‌درد سر نبود. «تنها دختری بودم که در آن زمان در زابل در رسانه کار می‌کرد، اما خانواده‌ام به‌خاطر من اخطار گرفتند، چون همسایه‌ها و مردم عام از کار من خوش نبودند و باعث شد که من با مادرم زابل را ترک کنیم و به نزد خاله‌ام در قندهار برویم.»
گلالی در قندهار صنف دوازدهم را تمام کرد و در رسانه هیواد کارش را آغاز کرد، اما دردسرهایش هم ادامه پیدا کرد. «در قندهار هم اخطار زیاد بود و مادرم زیاد ترسید، که بعد از آن از قندهار برآمدیم و سمت کابل رفتیم. من در کابل به‌دلیل تهدیدات امنیتی مدتی در خانه امنیتی زندگی می‌کردم و در همان زمان دانشگاه را شروع کردم.»
گلالی در کابل رشته ارتباطات جهانی خواند و در تلویزیون‌های آریانا، شمشاد و لمر برنامه‌های سرگرمی و ورزشی اجرا کرد. مصاحبه‌اش با مجاهد، برجسته‌ترین تجربه‌ی کاری او در همین دوره است.
زمانی که در افغانستان بود نیز سینما تجربه‌ی دیگرش بود. او در سریال پشتو زبان «په‌خوشحالی کی غم»، که در سال ۱۴۰۰ از تلویزیون شمشاد نشر شد، نقش دختر جوانی را بازی کرد که خانواده‌اش حق تعیین طویانه‌اش را از او گرفتند.
به گفته‌ی گلالی، پدرش با فعالیت او در سینما مخالف بود و او این نقش را بدون اطلاع پدرش بازی کرد.
طالبان از آغاز حاکمیت‌شان برای حضور زنان در رسانه تعیین تکلیف کردند. در دستورالعملی نُه ماده‌ای در ۳۰ عقرب ۱۴۰۰ وزارت امر به معروف از رسانه‌های تصویری خواست سریال‌ها و درام‌هایی را که زنان در آن بازی کرده‌اند نشر نکنند و مجریان زن با حجاب اسلامی روی پرده حاضر شوند. در ثور ۱۴۰۱ پوشاندن صورت با ماسک را نیز اجباری کردند.
دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی در ماه اکتبر ۲۰۲۵ گفته است که اکنون در شماری از ولایت‌ها هیچ زنی در رسانه کار نمی‌کند و در ولایت‌های دیگر، خبرنگاران زن فقط می‌توانند از خانه کار کنند.
گلالی می‌گوید: «تهدیدهای طالبان علیه من از سال ۲۰۱۵ در زابل و کندهار آغاز شد. با بازگشت طالبان به قدرت، ترس و نگرانی‌ام چندین برابر شد. تماس‌ها و پیام‌های تهدیدآمیز دریافت می‌کردم و تحت تعقیب بودم. این وضعیت تا آخرین روز خروج من از کابل و افغانستان ادامه داشت.»
گلالی در دسامبر ۲۰۲۱ افغانستان را ترک کرد و به قطر رفت. او به آموزش بازیگری روی آورد و فعالیتش را در سینما و مدلینگ آغاز کرد.
به گفته‌ی گلالی، او تاکنون در چهار فیلم در فرانسه نقش بازی کرده و در پروژه‌های دوماهه و سه‌ماهه حضور داشته است. او می‌گوید اکنون روی پروژه‌ای در هالیوود کار می‌کند که قرار است داستان زندگی او را به تصویر بکشد.
او می‌گوید: «من در چهار فیلم «Ma fille des femmes»، «Clochette de Kabul»، «C’est moi» و «Amour» ایفای نقش کرده‌ام.»
گلالی می‌گوید، در ابتدا ورود به سینمای فرانسه برایش دشوار بوده است: «ورود من به سینمای فرانسه دشوار بود. به دلیل ضعف تلفظ و لهجه فرانسوی، فرصت‌های زیادی برای بازی در فیلم‌ها را از دست دادم. ابتدا در دوره‌های زبان فرانسه شرکت کردم و سپس وارد مکتب سینمایی Cours Florent شدم؛ اما به دلیل هزینه‌ی بلند تحصیل، تنها یک سال در آن‌جا درس خواندم. در این مدت، زبان فرانسوی و مهارت نوشتاری‌ام پیشرفت کرد و توانستم ارتباطات گسترده‌تری در سینما ایجاد کنم.»
در کنار بازیگری در سینمای هالیوود، گلالی در پروژه‌های کوتاه‌مدت مدلینگ نیز فعالیت دارد. ویدیوهایی که از رژه او روی سکوی نمایش مد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، واکنش‌های متفاوتی را از سوی کاربران اهل افغانستان به همراه داشته است. شماری از کاربران، به‌ویژه به‌دلیل نوع پوشش او، از این حضور انتقاد کرده‌اند.
گلالی می‌گوید این واکنش‌ها تأثیری بر تصمیمش ندارد: «واکنش‌های مردم زیاد بود. مردم لوی‌قندهار بیشتر مرا خوب نمی‌گویند و کامنت‌های منفی برایم می‌دهند. وقتی من فعالیت‌های هنری خودم را پیش می‌برم و لباس‌هایم بسیار آزاد است، برایم مهم نیست و من هم واکنشی برای آن ندارم.»
گلالی می‌گوید، خانواده‌اش در آغاز موافق فعالیت‌هایش نبودند، اما هیچ‌گاه مانع ادامه کارش نشدند: «در خانواده، زیاد مادرم و برادرم مرا تشویق کردند و چون کوچک‌ترین عضو خانواده بودم، هیچ‌کدام مرا ناامید نمی‌ساختند و می‌گفتند که احتیاط کن. در این جامعه چیزی که تو می‌کنی، مردم ارزش آن را نمی‌فهمند و مشکل ایجاد می‌کنند.»
قانون امر به معروف طالبان، که در اسد ۱۴۰۳ نافذ شد، صدای زن را «عورت» می‌شمارد. یعنی زن نباید در ملأ عام آواز بخواند یا با صدای بلند صحبت کند و نشر تصویر موجود زنده در رسانه‌ها ممنوع است. برای دختری که از ۱۳ سالگی با صدا و تصویرش زندگی کرده است، این قانون یعنی حرفه‌اش در کشور خودش دیگر جایی ندارد.
گلالی حالا در فرانسه برای آرزوهایش تلاش می‌کند، اما می‌گوید نگران دختران در افغانستان است. دخترانی که از آموزش محروم‌اند و به گفته‌ی او سرانجام ناچار به ازدواج می‌شوند.
افغانستان تنها کشور جهان است که آموزش دختران و زنان را پس از دوره‌ی ابتدایی رسما ممنوع کرده است و برآورد یونسکو نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲٫۴ میلیون دختر از آموزش متوسطه محروم شده‌اند.
دیدن این وضعیت برای دختری که اکنون آزادانه زندگی و تلاش می‌کند، آسان نیست. «من بسیار جیگرخون می‌شوم، چون ما همگی انسان هستیم، ما همگی به تعلیم نیاز داریم و به پیشرفت نیاز داریم و همگی به زندگی خوب نیاز داریم. ما هشت خواهر هستیم. همه خواهرهایم که عروسی کردند، تقریباً هر خواهر پنج، شش دختر دارد و دخترهایشان فعلاً به درس نمی‌روند و در خانه هستند و در نهایت عروسی می‌کنند و بچه می‌آورند. مرا بسیار جیگرخون می‌سازد و خیلی زیاد ناراحت می‌شوم.»
او که در مورد حجاب سخنگوی اصلی طالبان را به چالش می‌کشید، می‌گوید: «اصلاً این نه فرهنگ ماست و نه از افغانستان است و نه ما قبول داریم، ولی مشکل این است که در افغانستان مردم زیر زور است و زور بر سر زنان تطبیق کرده و انجام می‌دهد.»
او حاکمیت طالبان را تاریکی مطلق برای زنان و دختران افغانستان تعریف می‌کند. «باید ایستاد شوید و همراهش مبارزه کنید.»
