اشتراککنندگان نشست «کمیته مشترک امور خارجه و تجارت» پارلمان ایرلند خواستار بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان شدهاند.
رخشانه: این نشست روز سهشنبه، (۱ ثور) با اشتراک فعالان حقوق بشر و فعالان حقوق زنان به هدف بررسی «وضعیت جاری در افغانستان، با تمرکز ویژه بر حقوق بشر و نحوه برخورد با زنان و دختران» برگزار شده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی ملل متحد در مورد وضعیت حقوق بشر افغانستان، در این نشست گفته که وضعیت حقوق بشر در افغانستان از آگست ۲۰۲۱ بهطور چشمگیری وخیم شده است. نقض حقوق بشر نهتنها شهروندان افغانستان را از حقوقشان محروم میکند، بلکه میتواند صلح و امنیت بینالمللی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
او با اشاره به محدودیتهای گستردهی طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان، گفته که قوانین و فرمانهای این گروه سرکوب را به رسمیت شناخته و آن را نهادینه میکند.
بنت گفته که این گروه کنترل کامل بر نهادهای اجرای قانون را در دست گرفته است. نهادها و قوانینی که پیشتر حمایت ویژهای از زنان فراهم میکردند، بهویژه در زمینه خشونت مبتنی بر جنسیت، از میان برداشته شدهاند.
او افزوده که امروز هیچ قاضی یا دادستان زن در افغانستان وجود ندارد و هیچ وکیل زن بهطور رسمی ثبت نشده است. کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز منحل شده است.
بنت همچنین گفته که قانون «امر به معروف» طالبان بسیاری از سیاستهای تبعیضآمیز اعمالشده پس از به قدرت رسیدن این گروه را یکپارچه میسازد.
او تاکید کرده که اصولنامهی جزایی محاکم طالبان، ایدئولوژی این گروه را بیشتر تثبیت کرده و نگرانیهای جدی حقوق بشری ایجاد میکند. این قواعد فاقد تضمینهای اساسی دادرسی عادلانه هستند، امکان تفسیر گسترده و خودسرانه را فراهم میکنند.
نقض حقوق زنان و دختران توسط طالبان شدید، گسترده و سیستماتیک و مصداق جنایت علیه بشریت است، بهویژه آزار و اذیت بر اساس جنسیت و این وضعیت میتواند بهعنوان آپارتاید جنسیتی توصیف شود.
او گفته که محدود شدن فضای مدنی، محدودیتهای شدید بر رسانهها و آزادی بیان، بازداشتهای خودسرانه و غیرقانونی، شکنجه، قتلهای هدفمند علیه نیروهای امنیتی و مقامات پیشین، ناپدیدسازیهای اجباری و سرکوب اقلیتها و گروههای آسیبپذیر نیز در افغانستان جریان دارد.
بنت گفته که برای جلوگیری از نقض حقوق بشر در افغانستان نیاز به رویکرد «همهجانبه» و مداخلاتی است که میتوانند تفاوت ایجاد کنند و به شکلگیری افغانستانی امن، باثبات و فراگیر کمک نمایند.
او خواستار اعمال فشار بینالمللی مستمر و اصولی، از جمله پرهیز از عادیسازی طالبان، تضمین پاسخگویی بینالمللی این گروه، بهرسمیت شناختن جرم آپارتاید جنسیتی و تقویت حمایت از جامعه مدنی در افغانستان شده است.
محبوبه فیض، فعال حقوق زنان، در این نشست گفته که آنچه در افغانستان میگذرد، نظامی مبتنی بر آزار و سرکوب نهادینهشده بر اساس جنسیت است که مصداق آپارتاید جنسیتی است.
او با اشاره به محدودیتهای گستردهی طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان، گفته که این وضعیت نقض جدی حقوق بینالملل محسوب میشود. این اقدامات ناقض کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان میباشد.
این فعال حقوق زنان افزوده که سیاستهای طالبان یک نظام سیستماتیک و نهادینهشده از تبعیض و سلطه مبتنی بر جنسیت ایجاد کرده است که به آستانه آپارتاید جنسیتی میرسد. این اقدامات همچنین مصداق آزار و اذیت بهعنوان جنایت علیه بشریت طبق اساسنامه رم است که شامل محرومسازی عمدی و شدید از حقوق اساسی علیه یک گروه مشخص میباشد.
به گفتهی او دسترسی زنان در افغانستان به خدمات صحی مشروط به رعایت مقررات طالبان است. زنانی که بدون محرم باشند یا پوشش آنها نامناسب تشخیص داده شود، حتی در موارد اضطراری نیز از درمان محروم میشوند.
او به توشیح اصولنامهی جزایی محاکم طالبان اشاره کرده و گفته که این سند نقض حقوق بشر را رسمیت داده و سرکوب را به چارچوب قانونی تبدیل میکند.
حسن علی فیض، فعال حقوق اقلیتها نیز در این نشست گفته که طالبان بهطور مستمر در توزیع خدمات عمومی و پروژههای توسعهای علیه سایر گروههای قومی و مذهبی تبعیض قائل شدهاند.
او افزوده که کمکهای بینالمللی نیز اغلب توسط طالبان به جامعه هزاره توزیع نمیشود و هزارهها و تاجیکها بهطور سیستماتیک از کرسیهای دولتی حذف میشوند.
او گفته که تنها در دانشگاه بامیان، بیش از ۵۰ استاد هزاره از کار برکنار شدهاند. در برخی ولایات نیز گزارش شده که کارمندان دولتی برای جلوگیری از اخراج، هویت قومی خود را در اسناد رسمی تغییر دادهاند.
به گفتهی او، طالبان محدودیتهای شدید بر آزادیهای مذهبی اعمال کردهاند. مراسم مذهبی شیعیان در چندین ولایت مختل و مورد بیاحترامی قرار گرفته است. این گروه فشار زیادی بر شیعیان اسماعیلی وارد کردهاند تا به مذهب سنی حنفی تغییر مذهب دهند.
فیض در ادامه گفته که آزار و اذیت جامعه هزاره سیستماتیک است و از آگست ۲۰۲۱ تا ۱۶ آپریل ۲۰۲۶، ۳۲ مورد حمله مستند وجود داشته که مستقیماً هزارهها را هدف قرار داده یا آنها قربانی اصلی بودهاند. در نتیجه این حوادث، حداقل ۳۴۴ نفر کشته و ۶۲۳ نفر زخمی شدهاند.
او افزوده که هزارهها بهطور مداوم از خانهها و زمینهای خود آواره شدهاند. هزاران نفر در چندین ولایت از خانههایشان بیرون رانده شدهاند. تنها در سال ۲۰۲۳، دستکم ۴۴ مورد کوچ اجباری ثبت شده است.
این فعال حقوق اقلیتها همچنین گفته که وضعیت افراد LGBTQ+ یکی از شدیدترین نمونههای نقض حقوق بشر را نشان میدهد. از سال ۲۰۲۱ تاکنون، دستکم ۸۲۵ مورد خشونت علیه این افراد ثبت شده و بیش از ۱۵۰ مورد بازداشت صورت گرفته است.
او گفته که اعضای این جامعه عملاً از نظر قانونی نادیده گرفته میشوند و برای دریافت مدارک هویتی ناچار به پنهان کردن هویت خود هستند. بسیاری از آنها با ازدواج اجباری و خشونت درون خانواده مواجهاند.
