همزمان با آغاز مذاکرات کشورها برای تدوین معاهدهای جهانی جهت پیشگیری و مجازات جنایات علیه بشریت، سازمان دیدبان حقوق بشر خواستار گنجاندن «آپارتاید جنسیتی» بهعنوان یک جرم بینالمللی مستقل در این معاهده شد.
رخشانه: این نهاد امروز (سهشنبه، ۲۴ سرطان) با نشر یک گزارش از تمامی کشورهای جهان خواسته است که حمایت از گنجاندن «آپارتاید جنسیتی» در معاهده جنایات علیه بشریت را به یکی از اولویتهای خود در مذاکرات آینده نزدیک سازمان ملل تبدیل کنند.
در گزارش آمده که در حال حاضر، مفاهیم و مکانیسمهای حقوق بینالملل جنایتهایی مانند نسلکشی، شکنجه و آپارتاید نژادی را پوشش میدهند؛ اما ابزار قانونی خاص و مستقلی برای مقابله با آپارتاید مبتنی بر جنسیت وجود ندارد. اضافه کردن آپارتاید جنسیتی به معاهده جنایات علیه بشریت، این خلأ را پر خواهد کرد.
دیدبان حقوق بشر با استناد به شواهد میدانی و گزارشهای رسمی، وضعیت افغانستان تحت حاکمیت طالبان را یکی از واضحترین نمونههای آپارتاید جنسیتی توصیف کرده است.
این نهاد تاکید کرده است: «نقض سیستماتیک و ساختاری حقوق زنان و دختران توسط طالبان، از نظر ماهیت و شدت، مشابه جنایات آپارتاید نژادی است که در اساسنامه رم دادگاه بینالمللی کیفری جرمانگاری شدهاند، با این تفاوت که در افغانستان، این جنایات بر مبنای جنسیت صورت میگیرند، نه نژاد».
در گزارش آمده که در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، زنان و دختران از آموزش، کار، آزادی رفتوآمد، مشارکت اجتماعی و حتی دسترسی به خدمات بهداشتی به شکل سیستماتیک، هدفمند و نهادینهشده، محروم شدهاند.
دیدبان حقوق بشر این محرومیت را نه صرفاً تبعیض، بلکه شکلی از سرکوب کامل جنسیتی که در ساختار حکمرانی جاسازی شده، توصیف کرده است.
دیدبان حقوق بشر اضافه میکند که پایهگذاری حکومت طالبان بر تبعیض جنسیتی نهادینهشده، مصداق بارز یک رژیم سرکوبگر است که هدف آن حفظ سلطه مردان بر زنان در تمام عرصههای زندگی عمومی و خصوصی است.
در گزارش دیدبان حقوق بشر آمده است که تحولات جدید در حقوق بینالملل اغلب در پاسخ به یک بحران یا جنایت خاص شکل میگیرند. جدیترین بحران حقوق زنان در حال حاضر در افغانستان رخ میدهد، جایی که طالبان محدودیتهای گسترده و نظاممندی را بر حقوق زنان و دختران اعمال کردهاند و این مسأله نشاندهنده نیاز به حمایتهای قویتر بینالمللی است.
دیدبان حقوق بشر گفت که همانند تبعیض نژادی، تبعیض علیه زنان و دختران نیز موضوعی است که در سطوح مختلفی بروز میکند. تبعیض نژادی همچنان در بسیاری از کشورها، وجود دارد و بسیاری از دولتها در پیشگیری و پاسخگویی به آن کوتاهی میکنند.
دیدبان حقوق بشر، جرمانگاری آپارتاید جنسیتی را گامی ضروری برای ارتقای عدالت، پاسخگویی و برابری در سطح بینالملل دانسته و گفت که نظام بینالمللی اگر خواهان حفظ مشروعیت و اثربخشی خود در دفاع از کرامت انسانی است، نمیتواند در برابر یک رژیم سرکوبگر مبتنی بر جنسیت سکوت اختیار کند.
در گزارش آمده است که به رسمیت شناختن این جرم، نهتنها ابزار حقوقی لازم را فراهم میکند، بلکه پیامی قوی و روشن در حمایت از برابری و حقوق زنان و دختران به سراسر جهان میفرستد.
قرار است جلسه مقدماتی کشورهای عضو سازمان ملل برای بررسی معاهده پیشنهادی «پیشگیری و مجازات جنایات علیه بشریت» در ماه جنوری سال ۲۰۲۶ میلادی برگزار شود. به رسمیت شناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان، یکی از خواستهای اصلی فعالان حقوق زنان و حقوق بشر در این کشور، است.
