لیدا حضوری؛ نخستین دختر چترباز افغانستان در آرزوی برگشت دوباره به آسمان کابل

زیبا بلخی

پرواز در آسمان آبی افغانستان از شیرین‌ترین رویاهای دوران کودکی‌اش بود که به آن دست یافت. حالا که محبور شده دور از آسمان افغانستان پرواز کند، هم‌چنان عاشق کارش است: «وقتی ناراحت باشم با یک پرواز کردن من می‌توانم تمام دغدغه‌های خود را و تمام ناراحتی‌های خود را از بین ببرم. این ورزش برایم بسیار مهم است.»

لیدا حضوری ۲۹ساله نخستین و به گفته‌ی خودش تنها بانوی چترباز افغانستان است  که از ده سال بدین‌سو در رشته ورزشی «پاراگلایدینگ» یا پرش با چتر فعال است. لیدا حالا که بیرون از افغانستان به سر می‌برد نیز از افغانستان در این رشته‌ی ورزشی نمایندگی می‌کند.

در روزهایی که این رشته ورزشی نوظهور در افغانستان پیش‌رفت می‌کرد و کم کم جهان پی می‌بردند که افغانستان نیز ورزشکارانی در این رشته‌ی ورزشی دارد، کشور به دست طالبان سقوط کرد.

با روی کارآمدن دوباره طالبان در افغانستان و ممنوعیت ورزش زنان، لیدا افغانستان را ترک و به پاکستان مهاجر شد.

لیدا می‌گوید: «روزی که افغانستان را ترک کردم دیدم که دیگر نمی‌توانم این‌جا در آسمان افغانستان پرواز بکنم و پرنده‌ی افغانستان باشم، واقعا برایم دشوار بود. حتا فکر کردنش برایم دردآور است. پسرها هنوز در این رشته ورزشی در داخل افغانستان فعالیت دارند اما من به عنوان یک دختر خانم، نمی‌توانستم در کشوری که حتا تحصیل و کار دختران منع است به این ورزش ادامه بدهم و به همین خاطر برای این‌که بتوانم پرواز کنم به پاکستان آمدم.»

چتربازی یا پاراگلایدینگ یک ورزش تفریحی و جذاب است که در هنگام پرواز، خلبان به وسیله یک بال صندلی و یک چترنجات پرواز می‌کند. این رشته‌ی ورزشی در سال ۲۰۱۵ وارد افغانستان شد.

او در ادامه می‌افزاید: «افغانستان که سقوط کرد همه‌ی دخترها خانه‌نشین شدند و من مثل یک پرنده بودم که در قفس ماندم؛ با تمام آرزوهایم، با تمام پر و بالم. فعلا من در کشور پاکستان هستم این‌جا فعالیت‌های خود را آغاز کردم مدت دو سال می شود.»

لیدا به رسانه‌ی رخشانه گفته است، از زمان مهاجرت به پاکستان تاکنون توانسته است در سه فستیوال و یک مسابقه دوستانه که در این کشور برگزار شده بود به نمایندگی از افغانستان شرکت کند.

عاشق آسمان

لیدا از کودکی عاشق آسمان بود. آرزو داشت که وارد رشته‌ی ورزشی چتربازی شود. او به رغم موانع بزرگ سر راه‌اش به این آرزوی خود رسید.

لیدا گفته است، حتا قبل از طالبان در افغانستان چتربازی یا پاراگلایدینگ یک رشته ورزشی مردانه به حساب می‌رفت. برای همین پا گذاشتن یک دختر به این ورزش برای خیلی‌ها غیر قابل قبول بود: «در ابتدا ما این رشته ورزشی را که در افغانستان آغاز کردیم دو دختر بودیم و کوشش می‌کردیم که تعداد دخترخانم‌ها در این رشته ورزشی بیشتر شو‌د؛ اما نسبت به مشکلاتی که داشتند فامیل‌های‌شان اجازه نمی‌دادند و نمی‌توانستند که با ما یکجا شوند. اگر یک مدت زمانی با ما می‌آمدند دوباره ادامه نمی‌دادند چون جامعه‌ی ما یک جامعه سنتی بود و بالای دختر خانم‌ها قیودات بود.»

تنها لیدا موانع و سنت‌ها را توانست پشت سر بگذارد. او اولین پروازش را از منطقه «چمن نی» کابل با ارتفاع ۱۲۰۰ متر انجام داده است، حالا که او نزدیک به یک دهه است در رشته ورزشی پاراگلایدینگ فعالیت دارد می‌تواند تا ارتفاع سه هزار متر پرواز بکند و از یک تا سه ساعت در آسمان در حال پرواز بماند.

از خاطرات اولین پروازش حکایت می‌کند. اولین باری که توانست در آسمان کابل پرواز کند را هرگز فراموش نمی‌کند؛ تجربه‌ای که دلهره‌، ترس و ذوق‌ هنوز به عنوان شیرین‌ترین خاطره در ذهن لیدا باقی مانده است: «اولین‌باری که پس از سپری کردن یک سلسله تمرینات که در ابتدا باید یاد می‌گرفتم؛ آماده شدیم که از ارتفاع نسبتن بلندتر پرواز بکنیم من اولین پرواز خود را از کابل انجام دادم واقعن که یک حس کاملا متفاوت بود برایم که او حس پرواز کردن برای من انرژی داد و مرا وادار ساخت که چنین رشته‌ی ورزشی‌ای را ادامه بدهم و یک پرنده باشم.»

لیدا می‌گوید، در سال ۲۰۱۸ اولین بار به نمایندگی از افغانستان در مسابقات آسیایی « ایشین گیم اندونیزیا » که در رشته‌ی ورزشی پاراگلایدینگ در این کشور برگزار شده بود، شرکت کرده است. او گفته است از این طریق به جهان فهماند که زنان نیز در چنین رشته‌ی ورزشی در افغانستان فعالیت می‌کنند.

در این رقابت که نمایندگان ۲۸کشور اشتراک کرده بودند، از افغانستان پنج ورزشکار حضور داشت و لیدا تنها دختر ورزشکار به نمایندگی از افغانستان بود: «یک دستاورد خوب بود که همه‌ی این کشورها فهمیدند این ورزش در افغانستان برای اولین بار آمده بود.»

لیدا دانش آموخته‌ی رشته‌ی خبرنگاری است و با رسانه‌های مختلف در کابل فعالیت رسانه‌ای داشته است. آخرین رسانه‌ای که لیدا به عنوان خبرنگار در آن‌ فعالیت داشته تلویزیون خصوصی طلوع بود.

او گفته است که با مشکلات زیادی برای رسیدن به رویاهایش مبارزه کرده؛ از مخالفت خانواده گرفته تا دید منفی مردم: «زمانی که من رشته ورزشی پاراگلایدینگ را در افغانستان آغاز کردم با مخالفت‌های خانواده روبرو شدم. و تنها کسی که تشویقم می‌کرد در خانواده و تنها کسی که ازم حمایت می‌کرد پدر جانم بود. مردم هم با دید منفی می‌دیدند و بعضی‌ها حمایت می‌‌کردند اما بسیاری‌ها مخالفت می‌کردند ولی من با همه مشکلات مبارزه کردم، بلاخره تمام فامیل خود را راضی ساختم و خوشبختانه فعلا من را تمام فامیلم در این رشته ورزشی تشویق می‌کنند و من هم به خیال راحت پرواز می‌کنم.»

لیدا که عاشق آسمان و پرواز بود حتا حاضر شد از کارش به عنوان خبرنگاری نیز دست بردارد.

با آمدن طالبان صدها زن ورزشکار به دلیل تهدیدهای طالبان یا محدودیت‌های این گروه مجبور شده افغانستان را ترک کنند. طالبان تیم‌های ملی ورزشی زنان را لغو کرده‌اند. همچنین این گروه، در المپیک امسال پاریس اعلام کردند که زنان شرکت کننده از افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسند.

لیدا دوست دارد به نمایندگی از افغانستان در مسابقات بیرونی زیادی نیز شرکت کند، اما مهاجرت و مشکلات مالی سد راه او است: «همه ساله مسابقه برگزار می‌شود. خیلی آرزویش را دارم شرکت بکنم، اما بنابر بعضی دلایل نمی‌توانم که در مسابقات اشتراک بکنم، چون من خودم این‌جا مسافر هستم و مشکلات زیاد  دیگر است. هیچ جا وطن خود آدم نمی‌شود وقتی مسافر شدی و مهاجرت کردی قدر وطن را بیشتر و بیشتر می‌دانی. البته ما قدر وطن را همیشه دانستیم ولی به اجبار مهاجر شدیم.»

به گفته‌ی لیدا قرار است در ماه جاری رقابتی در رشته‌ی ورزشی چتربازی در شهر شارجه امارات متحده عربی برگزار شود. اما او به دلیل این‌که از لحاظ مالی قادر به گرفتن ویزه نیست و از ورزشکاران مهاجر نیز هیچ نوع حمایت مالی صورت نمی‌گیرد نمی‌تواند به این مسابقه شرکت کند: «طبیعی است که اشتراک در مسابقه بیرونی هزینه زیاد کار دارد که از توان من بیرون است و هیچ حمایتی هم از ورزش‌کاران  مهاجر صورت نگرفته  و بدون اسپانسر هیچ امکان اشتراک در مسابقات نیست…این بسیار برایم ناراحت کننده است.»

لیدا خودش را پرنده مهاجری توصیف می‌کند که هم‌چنان عاشق پرواز است، هر چند  دور از آشیانه که منظور کابل است. رویایی که دست‌کم برای آن در حال حاضر چشم‌انداز روشنی دیده نمی‌شود. دامنه‌ی محدودیت‌های طالبان هر روز بیشتر می‌شود. طالبان به تازگی قانون امر به معروف و نهی از منکر را توشیح کرده است. سندی که به صورت رسمی زندگی زنان را در چهار دیواری خانه محدود می‌کند.

لیدا به رسانه‌ی رخشانه گفته است، برای اینکه در چهار دیواری خانه محبوس نباشد، رنج مهاجرت را به جان خریده و درحال حاضر در پاکستان به تمرینات‌اش ادامه می‌دهد. او گفته است وقتی آب و هوا مناسب است، دست‌کم هفته‌ای سه بار با چتر پرواز می‌کند.

پرواز با چتر برای لیدا فقط ورزش نیست، او از پرواز آرامش می‌گیرد، به آزادی فکر می‌کند و به آرزوی دیرینه‌اش پر و بال می‌دهد: «آرزو دارم که یک روزی دوباره به افغانستان برگردم دوباره یک تیم را تشکیل بدهم و با آن‌ها یکجا در آسمان افغانستان پرواز بکنیم. این یگانه آرزویم است امیدوار هستم که یک روزی بتوانم به این آرزوی خود برسم.»