قاعدگی؛ روایت نازنین از بهای سنگین یک چرخه طبیعی

آزاده تران

ماه قوس سال ۱۳۹۴، وقتی نازنین* ۱۳ ساله بود، بدون این‌که چیزی در مورد قاعدگی بداند، برای اولین‌بار عادت ماهانه‌اش را تجربه نمود. او با دیدن لکه‌های خون در بدنش، موضوع را با مادرش در میان گذاشت.

اما واکنش مادرش نازنین را شوکه کرد. مادرش به شدت شوکه شد و حرف‌هایی به نازنین گفت که تا امروز در ذهنش حک شده است. «گفت که با هر بار مریض (عادت ماهانه) شدنم در خانه‌ی پدرم خون یک آدم به گردن آن‌ها میشه و باید پیش از مریض شدنم مرا به شوهر می‌داد. با قهر به من گفت که نجس شدم و باید با دیگران غذا نخورم، حتا سایه مه سر دیگرا نیفتد که گناه داره.»

معلومات نازنین از این اتفاق طبیعی بیولوژیک در بدن زنان در حد صفر بود. نه در خانه در موردش صحبت شده بود و نه در مکتب چیزی شنیده بود.

این روایت نازنین ۲۴ ساله است. باشنده‌ی یک قریه‌ محروم در ولسوالی پنجاب ولایت بامیان. او تا صنف دوازدهم در مکتب درس خوانده است و با شروع حاکمیت طالبان در افغانستان از رفتن به دانشگاه بازماند و ازدواج کرده است.

در بسیاری از مناطق افغانستان، حتا صحبت از قاعدگی زنان و دختران تابو است. باورهای نادرست در مورد این چرخه‌ی طبیعی بدن زنان، گاهی وضعیت را برای دختران دشوارتر هم می‌کند.

نازنین می‌گوید در یک خانواده شدیدا سنتی و محدود زندگی می‌کرد، جایی‌ که پریود شدن دختر در خانه پدرش گناهی به بزرگی قتل یک انسان پنداشته می‌شد.

خاطرات نازنین دارای جزئیات بسیار ناراحت کننده است. «مادرم که خبر شد بسیار مرا دو (فحش) زد. گفت که نجس شدم. دختر که جوان شد غم میشه.»

نازنین تا پایان دوره اولین قاعدگی‌اش، روزها بیشتر در بیرون از خانه سرگرم کار بود و شب تنها در تنورخانه می‌خوابید. «به کمک رفیقم یک تکه (پارچه) را که درست تمیز هم نبود، از میان لباس‌های کهنه آن‌‌ها پیدا کدیم. خوب یادم است رنگش آبی بود و او زمان فقط همو را داشتم به عنوان نوار بهداشتی از او استفاده می‌کردم.»

تجربه اولین قاعدگی و رفتار نادرست مادرش روی روحیه نازنین تاثیرات منفی زیادی گذاشت. تا هنوز وقتی پریود می‌شود، حس تلخ آن روزها در ذهنش زنده می‌شود.

نازنین بعد از آن روز تصمیم گرفت که دیگر هرگز در مورد قاعدگی‌اش حتا با مادرش هم صحبت نکند.

از نظر صحی، کمبود آگاهی و دسترسی نداشتن به امکانات بهداشتی در دوران قاعدگی می‌تواند سلامت زنان و دختران را به خطر بیندازد.

سلامتی نازنین هم قربانی همین نا آگاهی شد. او ماه‌ها درد جانفرسای قاعدگی را در سکوت تحمل می‌کرد. بعد از شش ماه نازنین در زمان قاعدگی‌اش دچار درد شدید در اطراف شکمش ‌شد، تا جایی که همه چیز را سیاه و تار می‌‌دید، اما از ترس این‌که مادرش یا دیگر اطرافیانش خبر نشود، دردش را تحمل می‌کرد.

او در نهایت دچار اختلال قاعدگی شد. عادت ماهوارش برای چندین ماه قطع شد. به گفته‌ی خودش، بعد از چهار الی شش ماه یک‌بار چرخه‌ی قاعدگی را با درد زیاد تجربه می‌کرد و این باعث شد که شکمش بزرگ گردد و نفس‌تنگی پیدا کند.

به قول نازنین، چندین سال را با رنج، اضافه وزن و بی‌نظمی قاعدگی زندگی‌اش را سر کرد. او در سال ۱۳۹۸ که صنف یازدهم مکتب بود، به خواست خانواده‌اش ازدواج کرد.

اما آثاری که آن پنهان‌کاری بر سلامتش گذاشت، هنوز وجود دارد. او حالا دچار بیماری تخمدان پلی‌کیستیک یا «PCOS» است و پس از ازدواجش دچار خونریزی دوام‌دار شده است.

بیماری تخمدان پلی‌کیستیک یا PCOS یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در میان دختران و زنان جوان است که معمولا در سنین نوجوانی و جوانی ظاهر می‌شود. در این بیماری تخمدان‌ها روند طبیعی تخمک‌گذاری خود را از دست می‌دهند و دچار اختلال می‌شوند و همین روند باعث به هم خوردن نظم هورمون‌های بدن می‌گردد.

عوامل اصلی بیماری تخمدان پلی‌کیستیک، وراثت یعنی داشتن سابقه این بیماری در یکی از اعضای خانواده، مثل مادر، خاله و خواهر، اختلال هورمونی و افزایش هورمون‌های مردانه در بدن زنان و دختران، اضافه وزن و چاقی، استرس و فشار روانی و سبک زندگی ناسالم است.

از ازدواج نازنین بیش از پنج سال می‌گذرد و او تا حالا با بی‌نظمی قاعدگی و خونریزی‌های مداوم دست‌وپنجه نرم می‌کند.

نازنین توان بارداری طبیعی خود را هم از دست داده است. با اینکه شوهرش ازدواج دوم کرده است، اما زندگی‌ او در معرض فروپاشی است. «اگر من باردار شده نتوانستم هرگز مادرم را نمی‌بخشم که او با همان ذهنیت قدیمی‌اش از من مراقبت نکرد و حالا من با آینده‌ای سیاه روبرو استم.»

کریمه اعظم متخصص نسایی و ولادی در صحبت با رسانه‌ی رخشانه می‌گوید که قاعدگی یک مرحله طبیعی و مهم رشد هر دختر است و نباید باعث ترس یا نگرانی شود.

او توصیه می‌کند که دختران و خانواده‌ها بدانند که این بخشی از روند طبیعی بلوغ در بدن زنان است. «مادر باید با محبت و آرامش این مرحله را برای دختر توضیح دهد، نگرانی او را کاهش دهد و آگاهی لازم درباره بهداشت و مراقبت‌های دوران قاعدگی را در اختیارش قرار دهد. با این روش دختری که برای اولین‌بار قاعدگی را تجربه می‌کند، این مرحله‌ را با آرامش و اعتقاد بیشتری سپری می‌کند.»

یادداشت: نازنین نام مستعار این قربانی خشونت است