شماری از فعالان حقوق بشر، مهاجران اهل افغانستان و «هزارههای حوزه نیوانگلند امریکا» به مناسبت «سالروز نسلکشی هزارهها» در افغانستان توسط عبدالرحمان خان، خواستار «بهرسمیتشناسی نسلکشی هزارهها» از سوی سازمان ملل و جامعه جهانی شدهاند.
رخشانه: این نشست، روز یکشنبه (۵ میزان) بهصورت «آنلاین» با اشتراک جمعی از فعالان حقوق بشر، استادان دانشگاه، فرهنگیان و مهاجران اهل افغانستان به میزبانی «هزارههای حوزه نیوانگلند امریکا» برگزار شد.
سیما سمر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در این نشست گفته است که دادخواهی هزارهها باید بر حقیقت، مستندسازی دقیق، شناسایی عاملان و تعیین مسوولیت فردی و زنجیره فرماندهی استوار باشد و از تعمیم مسوولیت به یک قوم پرهیز شود.
او در این نشست گفته است که در کنار تلاش برای بررسی نسلکشی، باید جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی نیز بهصورت جدی مستند و برای پیگیری حقوقی در اختیار نهادهای بینالمللی قرار گیرد.
رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تأکید کرده است که دادخواهی نباید فقط به یک مناسبت سالانه محدود شود، بلکه باید یک روند مستمر و درازمدت باشد.
محمدامین احمدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، در این نشست گفته است که بر اساس اسناد تاریخی، در دوره عبدالرحمن خان برنامهای برای سرکوب، کشتار و نابودی بخشهایی از جامعه هزاره به اجرا گذاشته شد که با سرکوب، کوچ اجباری و غصب زمینهای هزارهها نیز همراه بود.
احمدی افزوده است که مردم افغانستان به عنوان یک ملت نیاز دارند حقیقت نسلکشی هزارهها را بشناسند. او گفته است: «شناخت حقیقت رابطه تنگاتنگ با عدالت دارد. تا ما حقیقت را نشناسیم، به عدالت نمیرسیم.»
این استاد دانشگاه گفته است که «سلب مالکیت، محرومیت از منابع اقتصادی، بازداشتهای خودسرانه و دیگر فشارهای سیستماتیک» باید دقیقاً مستند و دستهبندی شوند. به گفتهی او، این موارد میتوانند در چارچوبهایی مانند آزار و اذیت جمعی و سیستماتیک بر مبنای قومیت، مذهب و جنسیت بررسی شوند.
عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان در این نشست گفته است شواهدی از کشتار گسترده، تصرف زمینها و وجود قصد برای نابودی این هزارهها توسط عبدالرحمان خان وجود دارد و صدور فتوای تکفیر و بسیج نیروها علیه هزارهها نیز از جمله شواهد مهم آن دوره است.
او با اشاره به حملات هدفمند علیه هزارهها در مکانهای غیرنظامی، از جمله مکاتب، مساجد، ورزشگاهها و دیگر اماکن عمومی و تهدیدها گفته است که این موارد در ارزیابی خطر نسلکشی در شرایط کنونی قابل توجهاند.
مستوره شفایی، فعال حقوق بشر همچنان گفت که «سالروز نسلکشی هزارهها» در افغانستان توسط عبدالرحمان خان، تنها برای یادآوری قربانیان و سوگواری نیست، بلکه فرصتی برای آگاهی، مستندسازی، مسوولیتپذیری و دادخواهی برای عدالت است.
به گفتهی شفایی، هزارهها بیش از یک قرن با کشتار، تبعیض، آوارگی، کوچ اجباری، حملات هدفمند و از دست دادن خانه و زمین مواجه بودند و پیامدهای این خشونتها همچنان در وضعیت امروز هزارهها دیده میشود.
او بر برابری شهروندان، حاکمیت قانون و تضمین کرامت انسانی برای همه شهروندان افغانستان تأکید کرده و خواستار بررسی مستقل جنایات علیه هزارهها، حفظ و مستندسازی شواهد، حمایت از قربانیان و پاسخگویی عاملان جنایات بر اساس قانون شده است.
محمدهادی احمدی، استاد دانشگاه، نیز گفته که جنایاتی که در بیش از یک قرن گذشته علیه هزارهها صورت گرفته، تنها در چارچوب کشتار و قتلعام قابل بررسی نیست، بلکه ابعاد گسترده جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی داشته است.
او با اشاره به افزایش ناامنی، قتلهای هدفمند، کوچهای اجباری، محرومیت آموزشی، محدودیتهای اقتصادی، حذف از روندهای تصمیمگیری و فشار بر زنان و دختران در افغانستان توسط طالبان، گفت این چالشها بههمپیوسته بوده و نیازمند مستندسازی است.
اشتراککنندگان این نشست، از سازمان ملل، اتحادیه اروپا و سایر دولتها خواستار «بهرسمیتشناسی رسمی نسلکشی هزارهها» در افغانستان شده و بر ایجاد کمیسیون تحقیقاتی برای مستندسازی جنایات و ارائه شواهد به دادگاه کیفری بینالمللی تاکید کردهاند.
آنها همچنین خواستار «اتخاذ تدابیر حفاظتی و ارائه کمکهای بشردوستانه، ایجاد مسیرهای امن برای پناهندگی، اعزام ناظران بینالمللی و تضمین توزیع عادلانه کمکها میان جوامع هزاره» شدهاند.
اشتراککنندگان این نشست، خواستار پاسخگویی طالبان، داعش و دیگر گروهها به عنوان عاملان ارتکاب این جنایتها شده و بر حمایت از قربانیان، بهویژه زنان و دختران تاکید کردهاند.
آنها گفتند زنان و دختران هزاره در افغانستان زیر سلطهی طالبان به دلیل همزمانی تبعیضهای قومی و مذهبی، با سرکوب جنسیتی مواجه هستند.
