یادداشت: این روایت‌ها، قصه‌ی دخترانی است که امسال از صنف ششم بازمانده‌اند. محرومیت از آموزش، عریان‌ترین شکل خشونت سازمان یافته است که آینده‌ی یک نسل را می‌گیرد. رسانه‌ی رخشانه این روایت‌های دست‌اول را به مناسبت ۲۵ نوامبر، روز جهانی رفع خشونت علیه زنان، منتشر می‌کند.
روزی که صنف ششم را برای بار دوم تمام کردم، از خودم پرسیدم که آیا باز هم صنف ششم را بخوانم، پدر و مادرم اجازه می‌دهند؟ یا وقتی آینده‌ای در انتظار ما نباشد، خواندن صنف ششم برای چندین بار کدام درد را دوا خواهد کرد؟
با خودم کلنجار می‌رفتم و هزاران پرسش و آینده مبهم ذهنم را درگیر خودش کرده بود، هم‌صنفی‌ام آمنه که دوست صمیمی هم بودیم، گفت: «اگر مکتب‌ها باز نشود دیگه همدیگر را دیده نمی‌تانیم.»
این روایت من است. من دختری به‌نام خورشید «نام مستعار»، ۱۶ ساله از ولایت کابل در افغانستان هستم. من می‌خواهم با نوشتن این روایت صدای میلیون‌ها دختری شوم که بعد از صنف ششم نتوانسته‌اند به مکتب بروند. هر روز زندگی‌شان با خشونت، رنج و صبر سپری می‌شود.
بدون شک حاکمیت طالبان در افغانستان نه تنها دروازه‌های مکتب و آموزش را به روی دختران بست، بلکه در کنارش ذهنیت‌های خیلی از خانواده‌‌ها را نیز منجمد کرده است. این موضوع را من با گوشت و پوست خود حس کردم.
در سال ۱۳۹۸ در یکی از مکاتب دولتی، صنف اول را آغاز کردم. آن روز‌ها من با حمایت خانواده و مخصوصا پدرم به مکتب می‌رفتم، همه چیز عالی بود و با شور و شوق بسیار زیاد درس می‌خواندم. هر باری که قلم و کتابچه جدید می‌خریدم، با کلی ذوق آن را نگه‌داری می‌کردم و با آنها کارهای خانگی‌ام را می‌نوشتم. در امتحانات هم همیشه بر اساس نمراتم در میان سه بهترین دانش‌آموز صنف قرار می‌گرفتم. آن زمان هدف و آینده روشن بود و من می‌خواستم در آینده خبرنگار شوم. با آنکه بسیار کودک بودم، بازهم علاقهی خاصی به ادبیات داشتم، همیشه در برنامه‌های فرهنگی مکتب به عنوان گوینده انتخاب می‌شدم. تنها حمایت‌گر من پدرم بود و می‌گفت که دخترم تو را حمایت می‌کنم تا به آرزو‌هایت برسی.
اما آن روز‌های خوب زیاد دوام نکرد. زمانی که در رخصتی‌های تابستانی مکتب بودم و صنف سوم را به نیمه رسانده بودم، کابل زیبا به دست گروه تروریستی طالبان سقوط کرد. واقعا برایم باورکردنی نبود. بار‌ها به خودم می‌گفتم که این یک کابوس است و فردا که از خواب بیدار شوم، تمام می‌شود. متاسفانه نشد.
مادرم به من و خواهرم اجازه‌ی بیرون رفتن نمی‌دهد. دختران مامایم که جوان بودند، از ولایت غزنی به خانه‌ی ما آمده بودند. می‌گفتند که طالبان به زودی تمام دختران جوان را به نیرو‌های‌شان نکاح می‌کنند. خیلی می‌ترسیدیم. آرزو می‌کردم که ای‌کاش در افغانستان به دنیا نیامده بودم.
بعد از رخصتی تابستانی سال ۱۴۰۰، خواهرم که صنف دهم بود، توسط طالبان از رفتن به مکتب باز ماند. بالاخره همه چیز رو به عادی شدن می‌رفت. اما برای من با آنکه آن زمان می‌توانستم به مکتب بروم، عادی نبود. حس خفقان و دلتنگی همیشه با من بود. بعد از یک سال وقتی که در صنف چهارم بودم، بر اساس دستور نیرو‌های امر به معروف و نهی از منکر طالبان، یونیفورم مکتب باید بلند می‌بود و ما حجاب و ماسک سیاه می‌‌پوشیدیم. بالاخره با تمام این چالش‌ها در بیستم ماه ثور سال ۱۴۰۳ با عنوان یکی از سه بهترین شاگردان، صنف ششم را به پایان رساندم.
بعد از این‌که صنف ششم را تمام کردم، همه چیز برایم بی معنی شده بود. شما فکر کنید وقتی آدم فقط برای خوردن و لباس پوشیدن زنده باشد، دیگر کجای زندگی برایش معنا خواهد داشت؟ من هم به دنبال معنا برای زندگی خودم بودم، آن‌هم درس خواندن بود. در زمستان سال ۱۴۰۳ از پدر و مادرم خواستم که مرا به کورس (مرکز آموزشی) بفرستد. آن‌جا بود که با صحنه‌ای غیرقابل تصور برخوردم. پدرم که روزی مشتاق درس خواندنم بود، به من گفت: «درس خواندن برای دختر به درد نمی‌خورد. کارهای خانه را یاد بگیر».
شنیدن این حرف برایم آنقدر ناامید کننده بود که بغض در گلویم خشک شد و توان نفس کشیدن از من گرفته شد. باورم نمی‌شد که این حرف را پدرم برایم می‌گوید.
آن زمستان گذشت و سال تعلیمی دیگری شروع شد. آن هیجان که سال قبل برای زندگی داشتم، امسال جایش در زندگی‌ام خالی بود. با گریه و زاری از پدرم درخواست کردم که مرا به یکی از مکاتب خصوصی در صنف ششم شامل کند، حداقل یک‌سال دیگر را هم بتوانم در مکتب باشم و امیدوار بودم که در سال بعد مکتب‌ها باز شود.
چه غم‌انگیز بود که من و مادرم به یک سرنوشت مشترک رسیده بودیم. مادرم قبل از دوره حاکمیت اول طالبان در حال خواندن صنف اول بوده که با حاکمیت طالبان، او از رفتن به مکتب محروم شده است. البته برای همیشه.
من تصمیم گرفتم که هرگز آرزو‌هایم قربانی حاکمیت طالبان نشود. باید بجنگم و دوام بیاورم. با اصرار زیاد باز هم در سال ۱۴۰۴ دوباره در صنف ششم نشستم. ساعت‌های درسی در مکتب برایم همانند سرعت نور سریع می‌گذشت. حتا روز‌های جمعه که مکتب نبود، در خانه ماندن برایم خسته‌کن تمام می‌شد.
درس‌ها را به امید بازگشایی مکاتب به شوق همیشگی می‌خواندم. مضامین ادبیات و ساینس از جمله مضمون‌های مورد علاقهی من بود، همیشه فورمول‌های ریاضی، فیزیک و کیمیا را به خوبی حفظ می‌کردم. باز هم سال تعلیمی نصف شد و در امتحان «چهار‌نیم ماهه» من اول نمره صنف شدم. به همین شکل نصف دیگر سال تعلیمی نیز رفت و من دوباره صنف ششم را با اول‌نمره‌گی تمام کردم. ۲۵م ماه ثور سال ۱۴۰۴ جشن تقدیر از دانش‌آموزان برتر در مکتب ما برگزار شده بود. تمامی والدین با گل و تحفه از فرزندان‌شان که نمره‌های خوب گرفته بودند، استقبال کردند. اما از خانواده من هیچ‌کس نبود. برای این‌که در میان هم‌صنفی‌‌هایم کم نیایم، یک تحفه از دوستم قرض گرفتم و آن به استادم دادم، تا به من به نمایندگی از طرف پدر و مادرم تقدیم کند. ناامید شده بودم که دیگر نه راه رفتن به مکتب دارم و نه حمایت خانواده. مسیر پانزده دقیقه‌ای مکتب تا خانه را با کوله‌باری از ناامیدی و احساس پوچی طی کردم. می‌دانستم دیگر نه راهی است که دوباره صنف ششم را بخوانم و نه حمایت خانواده را داشتم. خواندن صنف ششم برای چندمین بار هم درد من را دوا نمی‌کرد.
وقتی به خانه رسیدم، باز هم با ذوق به طرف پدر و مادرم دویدم و برایشان گفتم که باز هم اول نمره شدم، آنها با اعصبانیت برایم گفتند که باید خجالت بکشم که دو سال صنف ششم را خواندم، باید در سطح مکتب اول‌نمره می‌شدم نه در سطح صنف. این حرف آنها به من حس سرخوردگی بیشتر داد. «دیگر حق نداری نام درس خواندن را بگیری. حیف یک روپیه که برای تو مصرف شود.»
بعد از شنیدن آن حرف‌ها فهمیدم که طالبان نه تنها مکاتب را برای ما دختران بسته است، بلکه ذهنیت خانواده‌های ما را نیز تغییر داده است. من تصمیم گرفتم که باید راه مبارزه را در دل آن ناامیدی و خورد شدن از درون پیدا کنم. تصمیم گرفتم که زبان انگلیسی بخوانم و برای ادامه درس‌هایم بورسیه تحصیلی بگیرم. اما خانواده‌ام هرگز راضی نبودند. وقتی از گرفتن بورسیه و ادامه‌ی تحصیل در خارج کشور با آنها حرف می‌زدم، به جای حمایت مسخره می‌شدم.
آهسته آهسته گوشه‌نشین شدم. احساس ناامیدی و افسردگی به روح و جسمم اثر گذاشته بود. یک روز که ماه اول زمستان سال ۱۴۰۴ بود، تصمیم گرفتم که پنهانی کورس زبان انگلیسی بروم و از مدیریت آن‌جا خواهش کنم که مرا به صورت رایگان درس بدهد. وقتی به نزدیکی دروازه کورس رسیدم، مادرم برایم زنگ زد و وقتی که برایش گفتم من می‌خواهم انگلیسی بخوانم با قهر برایم گفت: «زود بیا خانه.»
باز هم ناامید نشدم. زمستان گذشته با مهره‌دوزی کرایه‌ای، دو هزار افغانی پس‌انداز کردم. این‌بار راهی کاملا متفاوت را انتخاب کردم. خود را در یک مدرسه دینی شامل کردم. با آنکه پدر و مادرم راضی نبودند، ولی با التماس آنها را راضی کردم. برایشان گفتم در مدرسه که قرآن کریم و احکام دینی یاد می‌گیرم. یک افغانی هم هزینه از آنها نمی‌گیرم. با این کلمات رضایت پدر و مادرم را به‌دست آوردم.
بالاخره امسال (۱۴۰۴) خود را در یکی از مدارس دینی در کابل شامل نمودم. با دو هزار افغانی که پس‌انداز داشتم، کتاب، کتابچه و یک حجاب عربی که مخصوص مدارس دینی است، خریدم.
ما دختران افغانستان همواره در تلاش برای یافتن فرصت‌ها هستیم. می‌دانم حالا شرایط برای هیچ یک از دختران در افغانستان مناسب نیست. اما راهی را پیدا می‌کنیم. پیام من به طالبان این است که اگر مکتب‌ها را باز نکنند و خانواده‌های ما را برخلاف ما بسازند. بدانند ما بی‌سواد نمی‌مانیم، حتا با خواندن درس‌های دینی، روزی بر علیه خودشان می‌ایستیم و من خبرنگار می‌شوم.
