شماری از کارشناسان سازمان ملل، از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، در آستانه پانزدهم آگست، پنجمین سالروز سقوط نظام پیشین، نسبت به عادیسازی حاکمیت طالبان بر افغانستان هشدار دادهاند.
رخشانه: کارشناسان سازمان ملل امروز (پنجشنبه، ۲۲ اسد) در اعلامیهای نوشتهاند که محدودیتهای طالبان علیه مردم، از جمله زنان و دختران، در یک سال گذشته همچنان ادامه داشته است.
در اعلامیهی کارشناسان سازمان ملل آمده است که «طی پنج سال گذشته یک نسل از دختران از آموزش متوسطه محروم شدند. دختری که صنف ششم مکتب بود، اکنون به بزرگسالی نزدیک میشود، بدون اینکه حتی یک روز دیگر به مکتب رفته باشد.»
یک دختر بازمانده از مکتب به کارشناسان سازمان ملل گفته است: «پنج سال میشود که از تحصیل محروم شدهام. اینکه احساس کنی نمیتوانی پیشرفت کنی و در همان جایی که پنج سال پیش بودی گیر ماندهای، عمیقاً ناامیدکننده است.»
کارشناسان گفتهاند طالبان در یک سال گذشته سرکوب نهادینهشده و مبتنی بر جنسیت را بیش از پیش تثبیت کردهاند.
به باور کارشناسان ملل متحد، محرومسازی عمدی و هدفمند زنان و دختران از حقوق اساسی بر اساس جنسیت، مصداق جنایت علیه بشریت «آزار و تعقیب بر مبنای جنسیت» است.
به گفتهی آنها، از آنجا که این سرکوب بخشی از یک نظام نهادینهشده تبعیض، سرکوب و سلطه مبتنی بر جنسیت است، میتوان آن را «آپارتاید جنسیتی» نیز توصیف کرد.
کارشناسان از کشورها خواستهاند فعالانه از تدوین و بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی بهعنوان یک جنایت مستقل علیه بشریت حمایت کنند.
آنها با اشاره به توشیح اصولنامهی تفریق زوجین و اصولنامهی جزایی محاکم طالبان گفتهاند که این گروه همچنان به اعمال اقدامات سرکوبگرانه علیه مردم ادامه دادهاند.
کارشناسان گفتهاند اقدامات اجرایی، که برخی از آنها شامل مجازاتهای ظالمانه و غیرانسانی است نیز تشدید شده است. تنها در سال ۲۰۲۵، شمار افرادی که در ملأعام شلاق زده شدند، از مجموع افرادی که در تمام سالهای پیشین حاکمیت طالبان شلاق زده شده بودند، بیشتر بوده است.
آنان گفتهاند: «زنان به دلیل نوع پوشش یا نداشتن محرم از ورود به شفاخانهها منع شدهاند و در نتیجه حق دسترسی آنان به خدمات صحی سلب شده است. در جون ۲۰۲۶، دستکم ۳۰ زن و دختر در هرات به اتهام نقض مقررات پوشش طالبان زندانی شدند.
به گفتهی کارشناسان، هنگامی که باشندگان شهرک جبرئیل هرات دست به اعتراض زدند، نیروهای طالبان به سوی آنان تیراندازی کردند که در نتیجه دستکم دو نفر، از جمله یک پسر، کشته شدند.
کارشناسان خواستار افزایش حمایت از دادگاه کیفری بینالمللی شده و هشدار دادند که «سازوکار مستقل تحقیقاتی برای افغانستان که بهتازگی مأموریت آن تعیین شده، نباید تنها یک دستاورد روی کاغذ باقی بماند؛ بلکه باید بهگونه مناسب و سریع منابع لازم را دریافت کند.»
آنها همچنین از تشدید بحران انسانی در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفتهاند که این بحران، یکی از شدیدترین بحرانها در جهان است.
کارشناسان سازمان ملل از کشورها خواستهاند بودجه کمکهای بشردوستانه به افغانستان را افزایش دهند و زمینه مشارکت زنان در ارائه و دریافت این کمکها را فراهم کنند.
آنها به ناامنبودن افغانستان و درگیریها میان طالبان و پاکستان اشاره کرده و خواستار توقف بازگشتهای اجباری افراد، بهویژه اقلیتهای قومی و مذهبی و دگرباشان جنسی به افغانستان زیر حاکمیت طالبان شدهاند.
کارشناسان ملل متحد هشدار دادهاند که عادیسازی روابط با طالبان، از جمله پذیرش دیپلماتها و دیدار با مقامهای این گروه، نباید بدون پیشرفت در زمینهی حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان و دختران صورت بگیرد.
آنها تأکید کردهاند که حقوق بشر در افغانستان طی پنج سال گذشته بهگونه نظاممند توسط طالبان نقض شده و جامعهی جهانی نباید تلاشهای مردم افغانستان برای احیای این حقوق را نادیده بگیرد.
