بر اساس سندی که به تازگی در اختیار رسانهی رخشانه قرار گرفته، دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) طرحی را برای حل بحران سیاسی و انسانی افغانستان ارائه کرده است.
رخشانه: این سند نشان میدهد که دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) طرحی را به منظور حل بحران جاری سیاسی، حقوق بشری و انسانی در این کشور تهیه کرده و در نشست اخیر «فرمت دوحه» ارائه داده است.
این سند زیر عنوان «رویکرد جامع برای افغانستان»، در 10 صفحه به عنوان «نقشهی راه موزاییک»، در تاریخ ۱۷ فبروری سال ۲۰۲۵ به اشتراک گذاشته شده و مستند به توصیههای «ارزیابی مستقل وضعیت افغانستان» است که پیشتر توسط شورای امنیت سازمان ملل منتشر شد.
در این نقشه راه تاکید شده است که یک مسیر سیاسی باید پیدا شود که از طریق آن منافع همه به شمول مردم افغانستان، طالبان و جامعه بینالمللی تامین شود.
محتوای طرح: دو مسیر برای یک هدف مشترک
بر اساس این سند، هدف نهایی این فرآیند، رسیدن به افغانستانی است که «در صلح با خود و همسایگانش و ادغامشده در جامعه جهانی و متعهد به الزامات بینالمللی» باشد.
این طرح بر پایه دو مسیر موازی طراحی گروههای کاری و موزاییک، نوشته شده است.
گروههای کاری (Working Groups):
تمرکز این گروهها بر حل مشکلات فوری و عملی مانند مقابله با مواد مخدر، بازگرداندن داراییهای بانک مرکزی افغانستان، رفع تحریمها، تسهیل کمکهای بشردوستانه و مسائل مربوط به حقوق زنان و آموزش آنلاین برای دختران است.
طرح موزاییک (MOSAIC):
این بخش به مسائل ساختاری و سیاسی پیچیدهتر مانند ایجاد حکومت فراگیر، رعایت حقوق بشر، رفع تحریمهای هدفمند و نمایندگی دیپلماتیک افغانستان در سطح جهانی میپردازد.
طرح موزاییک شامل گفتوگوهای چندجانبه و بلندمدت با ذینفعان داخلی و خارجی است.
در این سند، یوناما تأکید کرده که موفقیت این نقشهراه به همکاری میان طیف گستردهای از بازیگران بستگی دارد؛ از جمله؛ طالبان (به عنوان حاکمان بالفعل)، کشورهای منطقه و اعضای G7+، جامعه مدنی افغانستان (در داخل و خارج کشور) و نهادهای بینالمللی مرتبط با تحریمها و حقوق بشر.
یوناما سه سطح برای «بلوغ طرح» مشخص کرده است که شامل سطح حداقلی (آغاز گفتوگوهای ساختارمند و درک متقابل از مفاهیم کلیدی مانند «حاکمیت فراگیر»)، سطح متوسط (شناسایی حداقل شش گام عملی اولیه برای شروع فرآیند.) و سطح بالا (اجرای اقدامات اولیه و شفافشدن موانع سیاسی برای پیشرفت)؛ میشود.
استفان اسمیت، سخنگوی یوناما در کابل به رسانهی رخشانه گفت که سند ارائهشده، مفهومی برای یک نقشهراه جامع است که با هدف فراتر رفتن از وضعیت موجود در افغانستان و بر اساس مأموریت محوله به یوناما از سوی شورای امنیت تهیه شده است.
آقای اسمیت افزود که این سند حاصل مشورتهای فراوان با تمام ذینفعان است که از زمان انتشار ارزیابی مستقل انجام شدهاند و به عنوان مبنایی برای بحث و گفتوگو در اختیار کشورهای عضو قرار گرفته است.
او گفت: «نقطه شروع این روند، ارزیابی مستقل بود که چشمانداز نهایی آن «افغانستانی در صلح با خود و همسایگانش، که به طور کامل در جامعه بینالمللی ادغام شده و به تعهدات بینالمللی خود عمل میکند، بدون گذر از چرخهای دیگر از خشونت» بود؛ موضوعی که شورای امنیت در قطعنامه ۲۷۲۱ آن را بهطور مثبت یادآور شد.»
آقای اسمیت میگوید که بر اساس درخواست کشورهای عضو و در راستای مأموریت محوله، یوناما و اداره امور سیاسی و صلحسازی سازمان ملل (DPPA) در حال اجرای فرآیندی مشورتی با تمام ذینفعان مرتبط هستند تا گامهای عملی اولیه برای پیشبرد مسائل مطرحشده در چارچوب «موزاییک» را شناسایی کنند.
اسمیت تاکید کرد که یوناما مأموریت دارد با تمامی ذینفعان افغان، از جمله طالبان، در حمایت از مردم افغانستان و از طرف جامعه بینالمللی تعامل داشته باشد. این تعامل به معنای عادیسازی روابط یا بهرسمیتشناختن نیست، چرا که این موارد در حیطه تصمیمگیری کشورهای عضو قرار دارد.
بسیار یک نظر نیک و مفید است اما اگر قبل از اینکه دیر شود جامعه عمل بپوشد. چون مردم افغانستان فعلا در شرایط بدی تعلمی ، اجتماعی ، اقتصادی قرار دارند بنا هر اقدام که در این راستا صورت میگیرد باید با جدید و قاطعیت کامل صورت بگیرد .
و مردم مطمئنا با گامهای استوار و محکم باید همکار باشند که هستند چون از شرایط کنونی کاملا به تنگ آمدند .