سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان (AHRDO) در مورد چگونگی حملات سازمان یافته داعش خراسان علیه هزارهها و شیعیان افغانستان، گزارشی مفصل و مستند منتشر کرد.
این گزارش ۱۰۰ صفحهای امروز (سهشنبه، ۱۸ قوس) با نام «جنایتهای بینالمللی ولایت خراسان داعش در افغانستان ۲۰۱۶–۲۰۲۴ میلادی» منتشر شده است.
در گزارش این نهاد، اطلاعات و شواهدی درباره حملات هدفمند و «جنایتهای گسترده» شاخه خراسان گروه داعش علیه هزارهها و شیعهها در افغانستان، در فاصلهی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ میلادی مستند شده است. سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان، نقلوقولهایی از نشریهها و رسانههای وابسته به گروه داعش در رابطه به انجام حملات علیه هزارهها را نیز مستند کرده است.
این گزارش بر اساس گفتوگو با قربانیان و شاهدان عینی، پژوهشگران، مقامات سابق امنیتی افغانستان، تحلیلگران و کارشناسان داعش خراسان، اعضای کمیته نظارت سازمان ملل و بررسی رسانههای وابسته به گروه داعش تهیه شده است.
سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان، یک سازمان مستقل غیردولتی است که میگوید، در راستای ترویج و حمایت از دموکراسی، حقوق بشر و عدالت در افغانستان فعالیت میکند و همزمان برای مستندسازی درباره جنایتهای فاجعهبار و سازمان یافته در افغانستان تحقیق میکند.
مصداق نسلکشی
بر اساس تحلیل حقوقی گزارش، بسیاری از این حملات میتوانند تحت عناوین جنایت علیه بشریت (قتل و آزار بر مبنای دین و قومیت)، جنایت جنگی (کشتار عمدی غیرنظامیان و حمله به اماکن حفاظتشده)، و در برخی شرایط، در صورت اثبات قصد نابودی یک گروه، نسلکشی محسوب شوند.
گزارش AHRDO نشان میدهد که هزارهها و شیعیان افغانستان، طی تقریباً یک دهه، هدف یک کارزار خشونتبار و از پیش طراحیشده قرار داشتهاند؛ حملاتی که پیامدهای عمیق انسانی، روانی، اجتماعی و جمعیتی داشته که نیازمند تحقیق مستقل بینالمللی و پاسخگویی کیفری در سطح بینالمللی است.
این نهاد گفته که بر اساس بررسی اسناد و شواهد و گفتوگو با قربانیان، حملات شاخه خراسان گروه داعش علیه هزارهها و شیعهها در افغانستان میتواند مصداق نسلکشی، تحریک مستقیم و عمومی به نسلکشی، جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی علیه این گروه قومی و مذهبی تلقی شود.
براساس این گزارش، شاخه خراسان گروه داعش در اسناد عقیدتی خود هزارهها و شیعهها در افغانستان را با القاب «رافضی، کافر، مرتد، مشرک و طاغوت» خطاب کرده و بر اساس باورهای ایدئولوژیک خود کشتن این گروه قومی و مذهبی را روا دانسته است.
این نهاد گفته که شاخه خراسان گروه داعش مسوولیت حملات متعدد علیه هزارهها و شیعهها در افغانستان را بر عهده گرفته و پیروان خود را به ادامهی این حملات علیه این گروه قومی و مذهی فراخوانده است.
در گزارش این نهاد آمده است که شاخه خراسان گروه داعش در بازه زمانی، ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ میلادی بهطور عمومی و مستقیم دیگران را به ارتکاب نسلکشی علیه هزارهها و شیعهها در افغانستان تحریک کرده است.
در گزاش آمده که اعمال داعش خراسان علیه هزارهها و شیعیان با عناصر نسلکشی از طریق قتل، طبق ماده ۶ بند الف کنوانسیون رم مطابقت دارد و نشاندهنده ارتکاب مستقیم جرم توسط مجرمین بالقوه طبق ماده ۲۵بند الف این کنوانسیون است.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که نشریهها و رسانههای وابسته به گروه داعش، جنگ روانی این گروه را علیه هزارهها و شیعیان افغانستان پیش میبرند که انجام هر حمله را «توجیه و ستایش» میکنند.
در گزارش آمده است: «قصد نسلکشی گروه داعش به وضوح در خروجی رسانهای آنها دیده میشود، که بهنوعی مانند یک بازوی عملیات نظامی آنها عمل میکند. برای تعیین حقوقی جرم، آنچه قابل توجه است، توجیه و ستایش حملات علیه هزارههای شیعه بر اساس ادعای ارتداد یا شرک آنهاست.»
حملات گوناگون داعش بر جامعه هزاره و شیعه
در گزارش آمده که گروه داعش از روشهای متنوع و به تکرار، از جمله بمبگذاریهای انتحاری، انفجار وسایط نقلیه بمبگذاریشده، بمبهای کنار جادهای و یورش مسلحانه، دهها حمله عمدی و برنامهریزیشده علیه هزارهها انجام داده است.
این نهاد از جمله به برجستهترین حملات داعش در کشتار میدان دهمزنگ در سال ۲۰۱۶، حمله خونین به مسجد جوادیه در ۲۰۱۷، انفجارهای مرکز آموزشی کوثر دانش در ۲۰۲۰، حمله به بخش زایشگاه دشتبرچی در ۲۰۲۱، حمله به مکتبهای سیدالشهدا و عبدالرحیم شهید، حمله به موتر کاستر در کابل در ۲۰۲۴، و کمین علیه زائران بازگشته از کربلا در دایکندی در سپتامبر ۲۰۲۴ اشاره کرده است.
در این حملات صدها غیرنظامی؛ از جمله کودکان، نوجوانان، زنان باردار، دانشآموزان، معلمان، ورزشکاران، زائران و نمازگزاران، کشته و صدها تن زخمی شدهاند.
سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان گفته که بر اساس آمار تخمینی سازمان ملل، شاخه خراسان گروه داعش، از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ میلادی، حدود دو هزار تن را در افغانستان به قتل رساندهاند. این تعداد افراد در نتیجهی حملات این گروه به مراکز آموزشی، مساجد، وسایل نقلیه و حملات هدفمند قربانی شدهاند.
در گزارش آمده است: «جامعه هزاره و شیعه در افغانستان با موجی از جنایات شامل کشتار، جراحت و حملات علیه اماکن آموزشی، فرهنگی و مذهبی روبهرو بودهاند؛ مواردی که هم گستره و هم عمق نفرت فرقهای را نشان میدهد و تأثیر ویرانگری بر این جوامع گذاشته است، از جمله محرومیت از خدمات صحی، آموزشی و دیگر خدمات، و نیز آسیبهای روحی و خسارتهای اقتصادی جبرانناپذیر.»
براساس یافتههای سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان، در ماه اکتبر سال ۲۰۲۴، یک نشریهی وابسته به گروه داعش در رابطه به حمله علیه زائرین بازگشته از کربلا در دایکندی نوشته است: «جدیدترین حمله قهرمانانه علیه رافضیان افغان در منطقه مرزی مشترک ولایتهای غور و دایکندی رخ داد، جایی که بیش از بیست رافضی کشته و زخمی شدند. این [حملات] واکنشهایی را در سطح منطقهای و جهانی برانگیخت؛ دل مؤمنان آرام گرفت و دل مرتدان، منافقان و شایعهپراکنان پر از اندوه شد.»
موسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان خواستار بررسی این گزارش و اسناد مشابه شده تا امکان بهرسمیتشناختن رسمی اقدامات و نیت نسلکُشانه شاخه خراسان گروه داعش علیه هزارهها و شیعهها در افغانستان، فراهم شود.
این نهاد همچنین خواستار ایجاد و حمایت از یک مکانیسم مستقل و بیطرف برای گردآوری شواهد مربوط به جنایات همه عاملان در افغانستان، از جمله شاخه خراسان داعش شده است.
موسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان همچنین از ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان و دادگاه کیفری بینالمللی خواسته «اطمینان حاصل کنند که آزار و تعقیب قومی و مذهبی در اولویتِ مستندسازی، گردآوری شواهد و تحلیل جنایات بینالمللی در افغانستان قرار گیرد.»
