آموزش در بزرگ‌سالی؛ امید دختران بازمانده از مکتب

تعریفی جز آسیب‌پذیر بودن زن در ذهن اکثر از مردان وجود ندارد. به اصطلاح عام از دختران‌شان نگهداری می‌کنند تا مبادا طعمه مردی شود. این ذهنیت که زنان در هر جایی در معرض خطر و باعث ننگین شدن آبروی آن‌ها است، در تار و پود این جامعه ریشه دوانده است.

ناجیه ۱۷سال دارد. او در دورترین نقطه‌ی شهر چاریکار زندگی می‌کند. از آن‌جایی فاصله خانه آن‌ها تا مکتب ۴۰دقیقه راه است، او حتا روی مکتب را ندیده است. همین فاصله را برادران او می‌روند و میایند؛ اما قصه که سر ناجیه رسید، خانواده پا پس می‌کشند و می‌گویند :«مگر می‌شود دختر همین‌قدر فاصله را بپیماید و سالم بماند».

جنگ‌ها و ناامنی‌هایی که سال‌هاست جریان دارد، فضای بیشتری برای زن‌ستیزی را باز کرده است. جنگ باعث شده است که شکل شهر و روستا و همه‌ جا مردانه شود. زنان را در انزوا قرار داده است. همین‌گونه کم کم هر فرصت و حق را از زنان گرفتند. 

به مکتبی می‌روم که برای دختران بازمانده از مکتب است. دخترانی که از ۲۰سال بیشتر سن دارند؛ اما با ولع خاص به درس‌ها چسبیده‌اند. دخترانی که به هر شکلی با موانع مواجه بودند؛ اما حالا کوچک‌ترین فرصت برای آن‌ها دیرتر آمده است. 

مکتب سواد حیاتی و کمک به معارف شهر، نخستین مکتب‌های‌اند که دختران بازمانده از مکتب می‌توانند آزادانه در آن‌ها آموزش ببینند.

صفیه فضلی۲۵ ساله، در مکتب  سواد حیاتی دانش آموز است. او فاصله طولانی از ولسوالی سیدخیل تا شهر چاریکار را می‌پیماید تا به مکتب برسد. او از این که در بزرگ‌سالی به الفبا چون یک کودک می‌نگرد، خوشحال است. از این که این فرصت برای آن‌ها پیش آمده است همه دچار خوشحالی وصف ناپذیر هستند. زیرا هر کدام این دختران با دنیای تلخ نابرابری و ناامنی روبه‌رو بودند. او حالا صنف ۹ است. 

عبدالظهور حکیم، رئیس معارف پروان، دلیل بازماندن دختران از مکتب را عدم موجودیت فضای مناسب برای دختران و موجودیت باورهای ناپسند نسبت برتحصیل دختران می‌داند، وی می‌گوید:« باوجود این‌که هنوز سروی صورت نگرفته؛ ولی آمار کسانی که از مکتب بازمانده‌اند بیشتر از چیزی است که تصور می‌رود. در ولسوالی‌های پروان این آمار بیشتر از مرکز است». 

 ستایش حکیمی ۲۷ساله از منطقه توپ‌دره پروان است که در این مکتب دانش‌آموز است. او زمانی‌که ۲۴ سال سن داشت در مکتب کمک به معارف شهر که در یک سال، دو صنف را آموزش می‌دهد، شروع کرد و حالا صنف ۷ است. او می‌گوید که پدرش اجازه نمی‌داد تا او درس بخواند و حالا که خواهران کوچک‌ترش درس خواندن، این فرصت را برای او هم مهیا کردند تا شروع کند. 

 عبدل‌اکبررازمحمدی، مدیر مکتب سواد حیاتی، می‌گوید از ساخت این مکتب چندین سال می‌شود ودهمه ساله حضور زنان رو به افزایش است. 

به گفته‌ آقای راز محمدی، مکتب سواد حیاتی، از صنف شش تا ۹ شاگرد می‌پذیرد، در رده‌های سنی میان۱۵ الی۴۵ سال.

وی افزود که به دلیل نبود بودجه کافی و صنوف درسی بیشتر، نتوانسته‌اند امر لیسه شدن این مکتب را بدست آورند و زمانی‌که این دختران فارغ صنف ۹ می‌شوند، نظر به رده سنی‌شان به مکاتب دیگر تبدیل می‌شوند و آن‌های که درسنین بالا قراردارند در شپه لیسه(مکتب شبانه) پروان انتقال داده شده و بعد از پایان صنف دوازده راهی کانکور و دانشگاه می‌شوند. 

بنابر گفته‌های آقای محمدی، در حال حاضر حدود بیشتر از ۱۰۰ دانش‌آموز دختر در مکتب خود دارند، و تعداد دختران در هر صنف حدود۱۵،۲۰،۴۰وگاهی تا ۶۰ نفر نیز می‌رسد و تعدادی کسانی‌که فارغ گردیده‌اند، در مدت چهار سال، از۹۶ الی ۹۹ حدود ۱۵۰ تن بوده است.

آقای محمدی نیز افزود که این مکتب در تمام ولسوالی‌ها نمایندگی داشته و در مرکز نیز دختران از ولسوالی و ولایات دیگر که مهاجر گردیده‌اند در آن‌جا برای فراگیری دانش حضور می‌یابند و علاقه دختران و حضورشان نسبت به سال‌های قبل پررنگ شده است.

در ولسوالی‌هایی که ناامنی بیشتر و امکانات آموزشی کم است، دختران بالاتر از صنف شش به آموزش‌شان ادامه داده نمی‌توانند. در ولسوالی‌های کوه صافی و برخی ولسوالی‌های دور دست، اکثریت دختران تنها تا سطح ابتدایی آموزش می‌بینند.