آزاده تران
در میان هلهله و کفزدنهایی که فضای سالن را پر کرده بود، همه نام قهرمان خود را صدا میزدند، اما ذهن قهرمان آن لحظه به سالها قبل در کابل پرواز کرده بود. خوشحال بود؛ اما روزهای تلخ گذشتهاش مثل نوار از مقابل چشمانش رژه میرفت.
توصیفی که خودش از آن لحظه دراماتیک دارد شنیدنی است: «به یاد پانزدهسال قبل افتادم، به یاد آن دختری که در تهکوی خانهای در کابل که پنجرهایش با ورق روزنامه پوشانیده شده بود و اجازهی دیدن نور آٖفتاب و مهتاب را نداشت. دختری که به کودکهمسری اسیر شده بود. اما امروز او دختر به قهرمانی در میان کشورهای اروپایی و مردم افغانستان تبدیل شده است. بیصدا با خودم اشک میریختم.»
رویا کریمی، زن ورزشکاری است که به گفتهی بسیاری توانسته زندگیاش را پس بگیرد. او که 15 سال پیش در افغانستان در 14 سالگی قربانی کودک همسری اجباری شد، با مهاجرت از کشور اکنون دستکم چهار بار بر سکوی قهرمانی ورزش بدنسازی ایستاده است.
آخرین باری که رویا مدال طلا گرفت، در مسابقات بین قارهای در شهر «سانتا سوسانا» اسپانیا بوده است. رویا در این مسابقات که در سطح قارهی اروپا برگزار شده بود، به نمایندگی از کشور ناروی مقام اول و مدال طلا را کمایی کرد.
رویا اولین بار در دوازدهم سپتامبر سال ۲۰۲۲ میلادی، وارد میدان رقابت در شهر «سان فیورد» ناروی شد. در این رقابت، از میان پانزده اشتراککننده از کشور ناروی، مقام اول را از آن خود کرده و موفق به اخذ مدال طلا شده است.
او در دور دوم رقابتها در همین سال به دلیل مشکلات جسمی نتوانست مقامی کسب کند. رویا بعد از آن برای حرفهای شدن در رشتهی تخصصی زیباییاندام به تمرین پرداخت.
سومین رقابتی که رویا در آن بعد از دو سال وقفه شرکت کرد، در پنجم اپریل سال جاری میلادی در «استوپریت اوپن» بود که او از میان شانزده اشتراک کننده مقام اول را بدست آورد و موفق به کسب مدال نقره شد.
رویا میگوید، در ورزش زیباییاندام، کسی به مقام قهرمانی میرسد که حرفهای ورزش کند: «کسی به مقام اول میرسد که اندام زنانگیاش خراب نشده باشد. باید همان ظرافتها در رژیم غذایی و تمرین شخص در نظر گرفته باشد. من بهخاطر اینکه همسرم مربی در این رشته است و خودم به صورت تخصصی آموزش دیدهام. همواره به صورت حرفهای آماده ورزش میشوم و هر بار خدا را شکر از میان پانزده اشتراککننده به مقام قهرمانی میرسم.»
چهارمین مسابقهای که در آن رویا بر سکوی قهرمانی ایستاده و مقام اول و مدال طلا گرفته در تاریخ 12 اپریل امسال در اسکاندیناوی (Scandinavia) بوده است.
کشورهای اسکاندیناوی شامل کشورهای ناروی، دنمارک، فنلند، سویدن و آیسلند میشود.
پس از پنجمین رقابتی که رویا در شهر «سانتا سوسانا» شرکت کرد و مقام اول گرفت، او مجوز اشتراک در مسابقات جهانی را از سوی سازمان ورزشی اروپا دریافت کرده است.
رویا به رسانهی رخشانه میگوید، حالا او در حال آمادگی برای رفتن به مسابقات جهانی برای شش ماه آینده است تا این بار بر سکوی قهرمانی جهان بایستد.
به گفتهی رویا، شخصی میتواند مجوز اشتراک در مسابقات جهانی را از سوی سازمان ورزش اروپا دریافت کند که در کارنامهاش بیشترین مقام قهرمانی را ثبت کرده باشد و تناسب اندام حرفهای خود را در مسابقات حفظ کرده باشد.
رویا که از میان 16 اشتراک کننده از سراسر اروپا در بخش زیباییاندام در اسپانیا مقام اول را به دست آورد، مجوز رقابتهای جهانی را کسب نمود.
سر برآوردن از زیر خروارها بدبختی
رویا کریمی در صحبت با رسانهی رخشانه میگوید که به درخواست خانوادهاش در سن چهارده سالگی با یک مرد از بستگانشان در کابل ازدواج کرد. آن زمان، او کودکی بیش نبود که محبور بود در خانهی شوهرش مانند یک خانم خانه به همهی امور رسیدگی کند: «دست چپ و راستم را نمیفهمیدم باز چطور مه مانندی یک خانم خانه ازپس کارهای همسرداری و زندگی بر میآمدم.»
رویا با همسر اولاش یک سال زندگی مشترک را سپری کرده و با کمک مادرش این ازدواج اجباری پس از یک سال به پایان رسید.
رویا از توضیح بیشتر دربارهی ازدواجاش خوداری میکند. او فقط گفت: «خانوادهی همسر اولام آنقدر مذهبی و زندگی سنتی داشتند که زن را ناقصالعقل و محدود به چهار دیواری خانه میدیدند. من یک سال را در یک تهکوی زندگی میکردم و پنجرههای آن تهکوی با کاغذ اخبار پت کرده بودند (پوشانیده شده بود) تا من بیرون را نبینم و کسی من را از بیرون نبیند. در حالی که در آن حویلی جز اعضای خانواده و محارم ما رفت و آمد نداشتند.»
رویای 30 ساله که متولد کابل است و اکنون ساکن کشور ناروی است، گفته که با سپری کردن یک «دوره تاریک» در افغانستان، در سال ۲۰۱۱ میلادی، از مسیر قاچاق همراه با خانوادهاش به کشور ناروی مهاجرت کرد.
رویا که خودش قربانی سنت و فرهنگ زنستیز در افغانستان شده بود، در ناروی فرصت پیدا کرد زندگیاش را پس بگیرد. او به فعالیتهای حقوقبشری روی آورد، به سراغ درس و دانشگاه رفت و همزمان به کار و ورزش پرداخت.
رویا در رشتهی پرستاری تخصص خود را گرفت و به مدت چهار سال در یک بیمارستان در شهر «اسلو» به عنوان پرستار کار کرد. در سال 2018 برای دومین بار ازدواج کرد. با مردی که اکنون به گفتهی خودش بخشی از موفقیت زندگی او بوده است.
ازدواج با مردی که مربی ورزش بدنسازی است، ورزش را از یک سرگرمی روزانه به جرقهای برای حرفهای شدن در ذهن رویا تبدیل کرد. رویا دوباره به سراغ درس رفت. او در سال ۲۰۲۲ میلادی از رشتهی فتنس و مدیریت تغذیه فارغالتحصیل شد.
رویا اکنون که به گذشتهی تاریک زندگیاش و مسیر روشن پیش رویش نگاه میکند، این تضاد او را بر سر بغض میآورد: «منی که رویای زندگیام را از زیر خروارها بدبختی و زن ستیزی از افغانستان بیرون کشیدم، با جان و دل برای رسیدن به آرزویم میجنگم. خدارا شکر شاهد موفقیتهایم هستم.»
با این که رویا حالا کیلومترها دورتر از افغانستان به سر میبرد، جایی که آزادی برای زنان یک حق تامین شده و طبیعی است، اما هنوز از تیررس سنتهای زنستیز حاکم در افغانستان در امان نیست.
رویا با بغض در گلو میگوید، وقتی در میان قارهی اروپا در بخش زیباییاندام در سال ۲۰۲۵ میلادی، از کشور ناروی موفق به کسب مجوز جهانی شد. همه مردم کشور برای تشویق او اشک خوشی ریختند. اما بسیاری از مردم افغانستان در صفحات اجتماعی جز دشنام و سرکوب چیزی برایش نداشتند: «هموطنان خودم که به عنوان یک زن از افغانستان، جز فحش و حرفهای رکیک چیزی دیگر نثارم نمیکنند. من بارها پیش خود گریه کردم که چرا مردم افغانستان، حتا زنان افغانستان مرا حمایت نمیکنند؟»
رویا میگوید، حتا بارها از سوی مهاجرین افغانستانی در کشورهای اروپایی تهدید شده است که باید ورزش را ترک نماید. ظاهرا این افراد عکسهایی را که رویا از خود منتشر میکند، مایهی شرمساری میدانند.
اما برای رویا نه این تهدیدها و نه زخم زبانها مسیر روشن را تغییر نمیدهد. رویا به رسانهی رخشانه میگوید، هم برای موفقیت خود و هم زندگی دختران افغانستان،ظ برای قهرمانی میجنگد.
طالبان بر زندگی زنان در افغانستان محدودیتهای بیحد و حصری وضع کردهاند. این گروه حق آموزش، کار، آزادیهای اجتماعی از جمله ورزش را از زنان گرفته است. به گفتهی نهادهای حقوقبشری، طالبان افغانستان را به زندانی بزرگ برای زنان تبدیل کرده است.
رویا که خود در افغانستان قربانی تبعیض جنسیتی شده بود، اکنون ورزش حرفهای را نه تنها راهی برای موفقیت شخصی، بلکه ابزاری برای مبارزه در راه حقوق زنان افغانستان در حاکمیت طالبان میداند: «باید برای رسیدن به حقوقمان مبارزه کنیم و صدای زنان را از هر طریق بلند میکنم. در کنار زنان افغانستان هستم.»
ظاهرا برای شوهر رویا هم حمایت بیچون و چرا از همسرش بیبها نبوده است.
کمال جلالالدین ۴۰ ساله، همسر رویا کریمی، در صحبتی به رسانهی رخشانه میگوید، در حالی که تمام مردان افغانستان او را به دلیل اینکه خانماش یک ورزشکار است، به چشم بد میبینند و به او لقب «بیغیرت» را دادهاند، اما برای مردی که تصمیم گرفته در کنار همسرش باشد، شنیدن این حرفا بیمعنا است. زیرا هم کمال و هم رویا آرزوهای بزرگی دارند. او میگوید: «من و رویا برای رسیدن زنان به سکوهای قهرمانی جهانی و برای بلندبردن نام افغانستان تلاش میکنیم.»
رویا اکنون چهرهای شناخته شده و الگویی برای بسیاری از زنان شده است. او که در کنار کمال خود را در مسیر رسیدن به قهرمانی جهان میبیند و برای رسیدن به آن هردو تلاش شبانهروزی میکنند، پیام شان به زنان و دختران افغانستان مقاومت، ایستادگی و «مبارزه» است.
