در آستانه شب یلدا، جنبشهای اعتراضی زنان بهسوی آزادی و آینده نوین زنان افغانستان با انتشار بیانیههایی، این شب فرهنگی کهن را نماد مبارزه روشنی با تاریکی خواندند و همزمان، سیاستهای زن ستیزانهی طالبان را «تداوم تاریکی، محرومیت و حذف سیستماتیک» زنان و دختران کشور عنوان کردند.
رخشانه: اعضای این دو جنبش اعتراضی در بیانیههای جداگانه نوشتهاند که محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان «نتیجهی سیاستهای آگاهانه و هدفمند» است.
جنبش اعتراضی زنان بهسوی آزادی در بیانیهی خود نوشته که محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان میتواند بهعنوان نقض فاحش حقوق بشر و آپارتاید جنسیتی شناخته شوند.
زنان معترض از سازمان ملل، نهادهای حقوق بشری بینالمللی و دولتها خواستهاند که محرومیت سیستماتیک زنان افغانستان را بهعنوان نقض جدی حقوق بشر به رسمیت بشناسند.
اعضای جنبش اعتراضی زنان به سوی آزادی، خواستار پاسخگوسازی طالبان در قبال نقض حقوق زنان و دختران در افغانستان شده است.
آنها در پایان گفتهاند که صدای زنان افغانستان باید در تمامی فرآیندهای تصمیمگیری مرتبط با آیندهی کشور مورد توجه قرار گیرد.
جنبش آینده نوین زنان افغانستان نیز در بیانیهای، شب یلدا را نماد دیرپای ایستادگی فرهنگ در برابر تاریکی دانسته است.
اعضای این جنبش اعتراضی گفتهاند که طالبان با وضع محدودیتها علیه زنان و دختران در افغانستان، در پی سرکوب ساختاری آنها هستند.
زنان معترض تاکید کردهاند که «حتی در بدترین مقاطع تاریخی» اجازه نخواهند داد تا «فرهنگ، زبان و هویتشان حذف و خاموش شود.»
طالبان مخالف تجلیل از شب یلدا است. این گروه تجلیل از این شب را در قانون امر به معروف و نهی از منکر خود در دستهی « منکرات خاص» قرار داده و در سالهای گذشته به محتسبان خود دستور داده که از تجلیل از این شب جلوگیری کنند.
با حکمیت طالبان، مردم عمدتا به دور از چشم از این گروه این شب را تجلیل میکنند.
شب یلدا، طولانیترین شب سال در آغاز زمستان است که در سال ۱۴۰۱به عنوان میراث ناملموس فرهنگی مشترک افغانستان و ایران، ثبت یونسکو یا سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل متحد نیز شده است.
