غزال محمدی
د «جمعې په ورځ د وري ۲۱ مه» ماسپښین مهال له دوه بجو وروسته، څلور تنه موټر سایکل سپرو وسله والو، هرات کې د ده میري کلي په یو شمېر شعیه وګړو برید وکړ. دا برید وروسته له هغې وشو، چې د ده میري کلي یو شمېر اوسېدونکي، د جمعې د لمانځ ادا کولو او تفریح لپاره د «امازاده سید محمد» جومات ته تللي وو.
د هرات حوزوي روغتون کې یوې روغتیايي سرچینې د هویت پټ ساتلو سره رخشانې رسنۍ ته تایید کړې، چې د برید قربانیان د دوه ښځو او یوه ماشوم په ګډون ۱۳ تنه دي. د سرچینې په وینا، په دې پېښه کې لږ تر لږه ۱۵ تنه نور ټپیان او حوزوي روغتون ته لېږدول شوي، چې روغتیايي حالت یې مخ په ښه کېدو دی.
افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) دفتر ویلي، د هرات انجیل ولسوالۍ کې پر شعیه وګړو، د ناپېژانده وسله والو په برید کې د ښځو او ماشومانو په ګډون لږ تر لږه ۱۱ تنه وژل شوي او ۱۱ نور ټپیان شوي دي.
یوناما نن (یکشنبې د وري ۲۳ مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره د دې خونړۍ پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړې ده.
د قربانیانو له کورنۍ یو تن غړي غلام فاروق حیدري، چې په دې پېښه کې یې یوشمېر نېږدې خپلوان له لاسه ورکړي، وايي، په دې پېښه کې یې نګور د کورنۍ له څو نورو غړو سره ژوند بایللی.
ده و ویل: «برید کوونکو زما لمسی چې د دوه میاشتو او درې ورځو وو، بې موره کړ، د دې معصوم ماشوم مور یې ورڅخه واخیسته، زوی مې سخت ټپي او په روغتون کې بستر دی، لمسی مې روغ دی.»
حیدري زیاته کړه: «یو له هغه کورنیو چې په دې زړه بوږنوونکې پېښه کې یې ډېر قربانیان درلود، زما کورنۍ ده. زوی مې په غاړه کې ټپي شوی، ځوانه نګور مې، چې یوازې دوه کاله او څو میاشتې یې له ناوې کېدو تېرې شوې وې، شهیده شوه او د ۶۳ ورځو ماشوم ترې پاتې دی، زما د نګور، مور، ورو او تره [کاکا] ټپیان شوي، د نګور مې پلار په کوما حالت کې دی.»
د هغه په وینا، وسله والو بریدګرو په لومړي سر کې سړي یو اړخ او ښځې بل لور ته جلا کړې، د کلي خان یې راغوښتی او له هغه سره یې څو خبرې اترې کړې دي او وروسته له هغه یې «ارباب سلطان احمد خان اکبري او دوه زامن یې آقا رضا اکبري او علي آقا اکبري» د ښځو او ماشومانو د سترګو په وړاندې ناتار ډزې ويشتلي.
ښاغلی حیدري وايي: «په دې منځ کې مې د زوی خسر هم وو، چې کله ټپي کېږي، زما نګور او خاوند یې د هغه پر ټپي بدن ځان اچوي او هغوی [بریدګر] په دې مېرمنې هم څو ډزې کوي.»
حیدري و ویل: «زما د نګور ورور امیر علي چې د قران قاري وو ۱۴ یا ۱۵ کاله عمر درلود. تره یې احمد رضا رسولي ژوند بایللی او پنځه ماشومان لري، چې درې ماشومان یې له مېرمنې سره یو ځای په حوزوي روغتون کې بستر دي. نګور مې ۲۰ کلنې هما رسولي له خپلې ۴۵ کلنې مور معصومه احمدي سره یو ځای ژوند بایلود. زما د ۶۳ ورځو لمسی یې بې موره کړ.»
یوه بله سرچینه هم د هویت پټ ساتلو سره وايي: «بریدګرو هم پښتو او هم فارسي خبرې کولې، غله نه وو، چې مخونه یې پت کړي وي، د خلکو پیسې، سره زر او موبایلونه یې هم نه دي وړي، یوازې راغلل، عملیات یې درلودل او تر سره یې کړل.»
هرات کې طالبانو هم ویلي، په دې برید کې ۱۱ تنه وژل شوي او د برید په تړاو یې یو تن نیولی دی.
تر اوسه د بریدګرو هویت نه دی معلوم او چا یا کومې ډلې هم د دې برید مسوولیت په غاړه نه دی اخیستی.
د دې خونړۍ پېښې د قربانیانو کورنۍ له طالبانو غواړي، چې د پېښې عاملان ونیسي او سزا ورکړي.
یو له سرچینو ویلي: «موږ د اسلامي امارت له دولت [طالبانو] او سویل لوېدیځ حوزې له چاروکو غواړ، چې ژر تر ژره د دې ظلم او جنایت عاملین د خپلو اعمالو په سزا ورسوي او د شهیدانو کورنۍ همدې ګام ته انتظار باسي.»
دې پېښې ته له غبرګونونو وروسته، هرات کې د طالبانو والي نور احمد اسلام جار تېره ورځ، د ناروغانو د پوښتنې لپاره حوزوي روغتون او صادقیه جومات ته تللی او وینا یې کړې ده.
هغه د دې پېښې د قربانیانو خپلوانو ته د عدالت د پلي کېدو ژمنه ورکړې، خو د قربانیانو خپلوان په دې ژمنو باور نه لري.
یو له سرچینو ویلي: «چارواکو خوږې او ښکلې خبرې وکړې، خدای وکړي، چې عملي او رښتیا وي. له دې وړاندې هم څو پېښې شوې خو یوه هم نه ده، تعقیب شوې.»
دې سرچینې زیاته کړه: «د ده میري کلي په پېښه کې، له ډزو وروسته وسله وال هوسا په خپلو موټرسایکلونو سپرږي، ډېر آرام او په سړه سینه د ځمکو تر څنګ پاخه سړک ته راوځي او معلومه نه ده، چې کوم لور ته ځي، د هغوی په وړاندې هېڅ خنډ شتون نه درلود.»
تر دې مخکې هم د هرات په شعیه مېشتو سیمو کې ورته وسله وال بریدونه او چاودنې شوې دي. د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ په ۱۰ مه د هرات جبرئیل ښارګوټي په کوره ملي نومې سیمه کې، وسله والو بریدګرو په غیر نظامیانو برید وکړ، چې په ترڅ کې یې د دوه شعیه دیني عالمانو او دوه ښځو په ګډون شپږ تنه و وژل شول.
هرات کې پر اهل تشیع ملکي وګړو برید په کور د ننه او له هېواد بهر له ګڼو غبرګونونو سره مخ شوی دی. د ټولنیزو شبکو ډېری کارکوونکو د وژل شویو کسانو د انځورونو په خپرولو سره، د قربانیانو له کورنۍ سره خواخوږي څرګنده کړې ده.
افغانستان کې د اورپايی ټولنې استازولۍ دا برید غندلی او ویلي یې دي دا ټول تاوتریخوالی او جنایت د منلو نه دی.
د افغانستان د بشري حقونو د چارو لپاره د ملګرو.
