په افغانستان کې د طالبانو واکمنۍ څلور کلن کېدو په درشل کې د بشري حقونو د څار بنسټ اعلان کړی، چې د ملګرو ملتونو غړي هېوادونه په تېرو څلورو کلونو کې نه دي توانېدلي، افغانستان کې د بشري حقونو د پراخ سرغړاوي پای ته رسولو کې ګټور ګام پورته کړي.
رخشانه: یاد بنسټ نن (سه شنبې د زمري ۱۴ مه) په یوه اعلامیه کې لیکلي، طالبانو د ۲۰۲۱ د اګست په ۱۵ مه واک ته تر رسېدو وروسته، د ښځو او نجونو په حقونو باندې د محدودیتونو په سختولو، د خبریالانو په نیولو او د ټولو مخالفتونو په چوپ کولو سره خپل ظلمونه زیات کړي دي.
د بشري حقونو د څار بنسټ زیاته کړې« افغانستان اوس د نړۍ یو له بدترین بشري ناورین سره مخ دی، چې د بهرنیو مرستو کمښت او له ایران او پاکستان څخه د ۱.۹ میلیون کډوالو په راستنېدو سره نور هم خراب شوی دی.»
د دې بنسټ د آسیايي څانګې څېړونکې فرشتې عباسي د طالبانو له لوري په هېواد کې د ښځو او نجونو د حقونو او خپلواکۍ پر وړاندې محدویتونو ته په اشارې د دې ډلې څلور کلنه واکمني د ښځو او نجونو لپآره « د طالبانو د ناوړه چلندونو د شدت ترخه یادونه» نومولې ده.
هغې ویلي:« د طالبانو د واکمنۍ څلورمه کلیزه د طالبانو د ناوړه چلندونو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو په وړاندې د شدت یوه ترخه یادونه ده. د طالبانو ناوړه چلندونه باید دولتونه دې ته اړ کړي، چې د طالبانو د مشرتابه او په افغانستان کې د جدي جرمونو ټولو مسؤلینو د مسؤل ګڼلو لپاره د هڅو ملاتړ وکړي.»
مېرمن عاسي زیاته کړې، دولتونه باید پر طالبانو فشار راوړي تر څو خپلې ناوړه ګټې اخیستنې پای ته ورسوي او په ورته وخت افغانستان کې انساني ناورین کم کړي.
د بشري حقونو د څار بنسټ د آسیايي برخې څېړونکې زیاته کړې، هېڅ هېواد نه باید افغان وګړي په زور خپل هېواد ته ستانه کړي.
د بشري حقونو د څار بنسټ د طالبانو د امربالمعروف «سخت نیوونکي» قانون ته په اشارې ویلي، د دغې ډلې ځواکونو په افغانستان کې عمومي چاپېریال تر نظر لاندې کړی او خلک له قانون نه د سرغړاوي په تور نیسي.
دغه راز یاد بنسټ وايي، د امربالمعروف قانون پلي کولو« د ښځو لپاره د شرعي محرم لرل، د ښځو ورځنۍ ستونزې او محدودیتونه زیات کړي او بشري مرستو او عامه خدماتو لکه د روغتیا پاملرنې ته د دوی لاسرسی یې محدود کړی دی.»
د بشري حقونو د څار بنسټ ټینګار کړی، چې د ۲۰۲۴ کال په سپتمبر کې، د افغانستان او نړیوالو بشري حقونو سازمانونو یو ایتلاف د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا څخه وغوښتل چې د افغانستان لپاره د حساب ورکولو یو خپلواک نړیوال میکانیزم رامنځته کړي، چې د هغو دنده په افغانستان کې د سختو سرغړونو او ناوړه ګټه اخیستنې شواهدو راټولول، څېړل او تحلیل کول وي.
یاد بنسټ ویلي، اروپايي ټولنه باید په خپل کلني پرېکړه لیک کې چې د [روان کال] په سپټمبر میاشت کې به د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ته د تصویب لپاره وړاندې شي، د افغانستان لپاره د حساب ورکولو د یو جامع میکانیزم د جوړولو وړاندیز وکړي.
د بشري حقونو د څار بنسټ له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو ایستلو ته په اشارې وايي، کابو دوه میلیونه کډوال له دغه هېوادونو ایستل شوي او دا پر هغه میلیونونو کسانو چې په افغانستان کې بې ځایه شوي او بشري مرستې یې له لاسه ورکړې نور ور زیات شوي دي.
د بشري حقونو دغه بنسټ ویلي، طالبانو کورنۍ رسنۍ اړ کړې، چې د دوی قوانین پلي کړي، د ساه کښو انځور خپرول یې بند کړي او خبریالان یې سانسور ته اړ کړي دي.
د بشري حقونو د څار بنسټ د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بهرنیو مرستو کمېدو ته په اشارې ویلي، د بهرنیو مرستو له لاسه ورکولو په ځانګړې توګه په ماشومانو کې خوارځواکي زیاته کړې او د نجونو او ښځو لپاره یې د آنلاین زده کړې مهم پروګرامونه له ګواښ سره مخ کړي دي.
