د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه راپور کې وايي، دغه ډلې د افغانستان مخکني نظامیان او د نظام کارکوونکي په خپل سرې او غیرقانوني توګه وژلي دي.
رخشانه: د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په راپور کې، چې په ۲۰۲۴ کال کې یې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت څېړلی راغلي، داعش ډله هم د کسانو په خپل سرې وژنه کې لاس لري.
په دې راپور کې چې د ملګرو ملتونو، د افغانستان لپاره د دې بنسټ د ځانګړي راپور ورکوونکي او رسنیو د راپورونو په استناد چمتو شوی ویل شوي، د خرسان داعش ډله په نامتناسبه توګه شعیه هزارګان په نښه کوي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت زیاته کړې، چې د طالبانو او داعش له لوري د خپل سرو او غیر قانوني وژنو ګڼ راپورونه شتون لري، چې ډېری له هغو د ۲۰۲۱ د اګست میاشتې وړاندې مخکني دولت له چارواکو د غچ اخیستنې په پار تر سره شوي دي.
یاد وزارت د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنټ راپور ته کوم چې د می په ۱۳ مه د بشري حقونو شورا په شپږپنځوسمه غونډه کې وړاندې شوی په اشارې وايي:«دغه کسان، په شخصي کورونو، عامه ځایونو او بند خونو کې وژل شوي او قرباني شویو کسانو کې د بشري حقونو مدافعین، وکیلان، څارانوالان، زده کوونکي، ښوونکي او پولیس افسران شامل دي، چې ډېری یې ښځې دي.»
په راپور کې راوړل شوي، دغه کسان د ملګي وګړو په ګډون، په پنجشېر، کندوز، کابل، نیمروز، غزني، خوست، جوزجان، فاریاب، تخار، سرپل او هرات ولایتونو کې د طالب ځواکونو له خوا وژل شوي دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، داسې پېښې یې هم ثبت کړي، چې په هغې کې د مخکني دولت چارواکي له «مقاومت جبهې» سره د تړاو په تور نیول شوي او په دې ډول ډېری قضیو کې خپله قربانیانو یا د هغوی خپلوانو ویلي، د دوی د نیولو لامل د مخکني نظام سره تړاو وو.
د دې راپور پر بنسټ طالبانو د بشري حقونو د سرغړاوي، او د افغانستان د مخکني نظام د نظامیانو او کارکوونکو د خپل سرو او غیرقانوني نیونو په تړاو د خپلو ځواکونو د ځواب وینې لپاره کوم اقدام نه دی کړی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت طالبان د «جبري ورکولو» مسوول بللي وايي، ریچارډ بنټ د جبري ورکو شویو قربانیانو څخه د لومړي لاس نکلونه تر لاسه کړې دي.
په راپور کې د بشري حقونو د شورا په شپږ پنځوسمه غونډه کې د بنټ په قول ویلي«د بشري حقونو د مدافعینو، حقوقي کارپوهانو او معترضانو چې ډېری له هغو ښځې دي، د ورکېدو پېښې مستندې شوي دي.»
په دې راپور کې دا هم ویل شوي، چې د رسنیو کارکوونکي، د مدني ټولنې فعالان، په ځانګړې توګه د نجونو د زده کړو او ښځو د حقونو فعالان لا هم د طالبانو د خپل سرو نیونو له ګواښ سره مخ دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د یوناما په حواله د نیول شویو کسانو د حقونو سیستماتیک سرغړاوی ته په اشارې لیکلي، هغوی د خپل بند په موده کې وکیل، کورنۍ، ډاکتر او قاضیانو ته له لاس رسي څخه محروم وو او دغه راز دغه کسانو ته نه خپل تورونه ورښودل شوي او نه یې هم قضايي کړنلارې رعایت شوې.
په راپور کې هغه څه چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بشري حقونو څخه سرغړاوی بللی راغلي، چې په افغانستان کې له زده کړو پاتې ښځې او نجونې د اجباري ودونو له ګواښ سره مخ دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ریچارډ بنټ د هغه راپور په حواله چې د می په ۱۳ مه د بشري حقونو شورا په شپږپنځوسمه غونډه کې وړاندې شو ویلي، په هغه کورنیو کې چې مالي ملاتړ ته اړتیا لري، د اجباري ودونو ګواښ په پراخه کچه زیات شوی دی.
