په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق وايي، افغانستان کې د ښځو او نجونو حقونه د معاملې وړ نه دي.
رخشانه: فایق تېره ورځ (چهارشنبې د وږي ۲۶ مه) نیویارک کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ناسته کې و ویل، له طالبانو سره تعامل باید په اصولو پورې تړلې وي.
ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست زیاته کړې، د جنسیتي توپير پای ته رسول او د بشریت ضد جنایتونو پر وړاندې د طالبانو ځواب ویوونکي کول اړین دي.
فایق افغانستان کې د طالبانو څلور کلنې واکمنۍ ته په اشارې ویلي چې«د آرامۍ د ادعا پر عکس، حقیقت له مخ پر زیاتېدو ځپلو، بشري پاشلتیا، د حذفېدو په درشل کې د سیاسي او نسلي بنبست پرته بله څه نه دي.»
هغه په خپله وینا کې ویلي، افغانستان کې مدني فضا د «ورکېدو» په حال کې ده او طالبانو پر «سیاسي خبرو اترو، رسنیو، شعر، کلتوري غونډو او ان د جنازې په دعاوو هم محدویتونه لګولي دي.
هغه پر دوام زیاته کړې، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې پر قومي او مذهبي لږکیو په ځانګړې توګه د هزارګانو پر وړاندې اجباري کډوالۍ او هدفي بریدونه دوام لري.
فایق په خپله وینا کې ویلي، د روان کال په اوړي کې لږ تر لږه ۶۰ ښځې او نجونې د طالبانو له لوري په خپل سر نیول شوې دي.
هغه په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو محدویتونو ته په اشارې وايي، دغې ډلې د نورو محدویتونو سربېره، له هغوی کاري فرصتونه هم اخیستي او مرستندویه بنسټونه یې تر فشار لاندې راوستي، چې ښځینه کارکوونکې کمې کړي.
نوموړي دغه سیستماتیک محدویتونه «جنسیتي توپیر» تایید وباله ویې ویل، په ملګرو ملتونو او نورو بهرنیو بنسټونو کې د ښځو د کار مخنیوی، بشري ناورین او اقتصادي مصیبت له ځان سره لري، چې دوام یې د افغانستان بیارغونه فلج کړې ده.
فایق د هېواد په یو شمېر ولایتونو کې د نوري فایبر او وای فای انټرنېټ پرې کېدو ته په اشارې وايي، طالبانو په دې کار سره د انلاین زده کړو مخنیوی وکړ.
د هغه په وینا، یادې ډلې افغانستان کې د خپلې څلورکلنې واکمنۍ په ترڅ کې کابو ۳۲ زره دیني مدرسې جوړې کړې، چې په دغو مدرسو کې ۳ سوه زره ماشومان زده کړې کوي.
هغه په هېواد کې د دیني مدرستو جوړول د اندېښنې وړ وبلل وايي:«دغه اندېښمنوونکې لارې د افراطیت تخم شیندي، زده کړې ځپي او د افغانستان د راتلونکي نسل فکري پاشلتیا له ځانه سره لري.»
فایق ویلي، له ګاونډیو هېوادونو راستنېدونکي ګډوال په پراخه کچه د بشري حقونو له سرغړاوي سره مخ دي. ښځې، نجونې او د مخکني نظام امنیتي ځواکونه او کارکوونکي د عمومي عفوې پر خلاف په خپل سر نیول کېږي، ربړول کېږي او زنداني کېږي.
نوموړي د ملګرو ملتونو د سرمشنی د راپور په استناد وايي، دا مهال ۲۹ زره او ۵۰۰ کسان د طالبانو په زندانونو کې ساتل کېږي، چې دا له ۲۰۲۱ کال راپدېخوا تر ټولو لوړه کچه ده.
فایق د ملګرو ملتونو امنیت شورا په غونډه کې ویلي، چې د بندیزونو، څار او سیمه ییزې همکارۍ پر مټ دې، د افغانستان بیا د ترهګرو په مرکز له بدلېدو مخنیوی وشي.
دغه راز فایق زیاته کړې، چې د ملګرو ملتونو تر مشرۍ لاندې دې د خلکو د ریښتینو استازو، ښځو او ځونانونو په ګډون، له یوې باوري سیاسي کړنلارې ملاتړ وشي.
هغه له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې بشري مرستې باید بې پرې، اصولي او له قید او شرط پرته وي
