د ملګرو ملتونو کارپوهان او د افغانستان د بشري حقونو لپاره د دغه سازمان ځانګړی راپور وروکوونکی ریچارد بنټ وايي، افغان ښځې او نجونې په ناانډولیزه توګه د انټرنېټ د پرېکېدو او ټولنیزو شبکو د فلټر کولو تر اغېز لاندې راځي.
رخشانه: د ملګرو ملتونو شنوونکو تېره ورځ (جمعه د تلې ۱۸ مه) ناوخت مهال په یوه ګډه بیانیه کې د طالبانو له لوري انټرنټ ته د کاروونکو پر لاسرسي او د ټولینزو شبکو فلټر کولو محدودیتونه، په افغانستان کې د وګړو د حقونو څخه سرغړونه بللې ده.
په بیانیه کې راغلي، د طالبانو له لوري پر انټرنېټ کاروونکو او د ټولینزو شبکو فلټر کول محدودیتونه «د عمومي خبرو اترو د کنټرول او ټولنیز چلند د تنظیم لپاره د عمده او پراخې ستراتېژۍ برخه» ده.
بیانیه کې ویل شوي دغه کار، «په شدت سره د بیان آزادۍ حقونه او اطلاعاتو ته لاسرسی محدود کړی او د اړیکو مهمې او حیاتي کرښې پرې کوي.»
د ملګرو ملتونو شنوونکو ټینګار کړی: «ښځې او نجونې په ناانډولیزه توګه د دې [محدودیتونو] تر اغېز لاندې راځي. ډېری [هغوی] د زده کړو، انلاین کار، کاري فرصتونو او کار او مجازي ټولنیزې فضا لپاره په آنلاین پلېټ فارمونو پورې تړلې دي.
د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د دغه محدودیتونو د پایلو په اړه خبرداری ورکړی وايي: «د ښځو او نجونو لپاره د رواني- روحي ستونزو زیاتوالی به د دغه محدودیتونو وروستۍ احتمالي اغېز وي.»
د ملګرو ملتونو دغه چارواکي زیاته کړې، دغه [محدودیتونو] نه یوازې افغان وګړي له نړیوالې ټولنې بېل کړي، بلکې هغوی یې له هېواد بهر د کورنۍ له غړیو، چې د مالي حوالو له لارې حیاتي ملاتړي دي، هم بېلوي.»
د ملګرو ملتونو شنوونکي زیاتوي، چې د اړیکو پرېکول یا محدودول، دغه راز سوداګریز فعالیتونه هم په شدت کمزوری کوي او د افغانستان پر ماتېدونکي اقتصاد هم اغېز کوي.
هغوی خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د طالبانو له لوري د انټرنټ او مخابراتي شبکو بندول، اړمنو ټولنو، په ځانګړې توګه هغه کسانو ته چې د طبعي پېښو څخه اغېژمن شوي او یا له ګاونډیو هېوادونو راستانه کېدونکي دي، د ملاتړ او مرستې رسولو بهیر ګډوډوي.
شنوونکو زیاته کړې، د بشري حقونو مدافعان او خپلواکه خبریالان، چې طالبانو د طالبانو تر سختې ځپنې لاندې دي، د دې محدودیتونو په وضع کولو سره ( د هېواد له وضعیت څخه د مستند جوړونې او راپور ورکولو» په برخه کې نور هم محدودېږو.
هغوی د طالبانو له لوري انټرنېټ ته د کارکوونکو د لاسرسي د محدودیت او ټولینزو شبکو د فټلر کولو د لغوه کولو غوښتنه کړې او ویلي یې دي دغه ډله باید: «د ډېر محدودیتونو له پلي کولو، چې مدني، سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري حقونه ماتوي» ډډه وکړي.
طالبانو د روانې لمریزې میاشتې په لومړیو کې د ۴۸ ساعته انټرنېټ له بندېدو وروسته، ټولینزو شبکو فسبوک او انسټاګرام ته هم د کاروونکو لاسرسی محدود کړی دی.
د دغې ډلې مشر کابو میاشت وړاندې په ټول هېواد کې د نوري فایبر او وای فای انټرنېټ د پرېکېدو امر ورکړ. د دې امر په ترڅ کې تر اوسه پورې د هېواد په ۱۴ ولایتونو کې د نوري فایبر او وای فای انټرنټ پرې شوی دی.
