د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN Women) اعلان کړی دی، چې افغانستان کې د طالبانو بیا واک ته له رسېدو وروسته، له هرو لسو ښځو اته تنه له زده کړو او کار څخه بې برخې کړای شوې دي.
رخشانه: یاد سازمان نن (یکشنبې د لړم ۴ مه) ویلي، د «۲۰۲۴ افغانستان د جنستي شاخص» د راپور پر بنسټ، افغانستان کې له هرو لسو ښځو اته تنه یې د تحصیل، کار او زده کړو څخه محرومې شوې دي.
د ۲۰۲۴ افغانستان د جنسیتي شاخص راپور د «ژوند او روغتیا، زده کړو او مهارتونو روزنې، کار او مالي ګډون، په پرېکړو کې ګډون، خپلواکي او تاوتریخوالي» برجې څېړلې دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ویلي، طالبانو د پرلپسې فرمانونو او محدودیتونو په پلي کولو سره د ښځو د حقونو ملاتړ کوونکی جوړښت سره پاشلی او د هغوی اساسي خپلواکۍ یې په نښه کړې دي.
دغه بنسټ زیاته کړې، افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې پر محدودیتونو پلي کولو سربېره، د طالبانو د امربالمعروف قانون خپروای او په طبي انسټېټیوټونو کې د هغوی مخنیوی د «ښځو پر وضعیت او په ټول کې په هېواد کې پر جنسیتي برابرۍ اغېز کړی دی.»
راپور کې راوړل شوي، افغانستان په ټولو هغو شرایطو کې د پام وړ کمښت کړیو چې د جنسیت برابرۍ او د ښځو د پیاوړتیا لپاره خورا ټاکوونکی رول لري. سختې ننګونې او سیستماتیک خنډونه د ښځو حقونه او خپلواکي محدودوي، چې د جنسیت تشې ژورېدو او د ښځو لپاره د ژوند شرایطو کې په ټولنیزه توګه د خرابوالي لامل کېږي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې پر دوام ویلي، د روغتیا نړیوال سازمان د ورکړل شویو معلوماتو سره سم، په ۲۰۲۴ کال کې په افغانستان کې د ژوند لپاره د ښځو هیله، ۸۴.۱ او د نارینه وو لپاره ۸۶.۴ سلنه وو.
دغه بنسټ په ښوونځیو کې له شپږم ټولګي پورته نجونو پر وړاندې د محدودیتونو وضع کولو ته په اشارې ویلي، دغه محدودیتونه د دې لامل شوي، تر څو په ثانوي زده کړو کې له ۱۸ کلنو پورته نجونو کچه صفر ته ورسېږي.
راپور د طالبانو کابینې ته چې یوه ښځه هم په کې شتون نه لري په اشارې ویلي، د پرېکړو په لورو او د [طالبانو په کابینه کې] د ښځو د استازي نه شتون د ښځو د غږ غلي کېدو لامل شوي او دې کار د هغوی د ژوند فرصتونه او ټولنیزه هوساینه ترې وړې ده.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ویلي، هغه فزیکي او جنسي تاوتریخوالي، چې افغان ښځې ورسره مخ دي، د نړۍ د اوسط په پرتله درې چنده ډېر دي. په دې تاوتریخوالي کې ناموسي وژنې، جبري او کم عمرونه ودونه او کورنۍ تاوتریخوالی شامل دي.
دغه بنسټ زیاته کړې «د قانوني ملاتړ او خوندیتوب سیستم نشتوالي او د طالبانو له خوا د جنسیتي توپیر محدودیتونو لګول، ښځې او نجونې د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالي او د هغې د ناوړه پایلو سره ډېرې زیانمنې کړې دي.»
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې وړاندوینه کړې، چې که په افغانستان کې د ښځو د حقونو کړکېچ ته رسېدنه ونه شي او «د ښځو او نارینه وو تر منځ د برابرۍ اړتیا د یوه ملت د پرمختګ لپاره د یوه مهم عنصر په توګه ونه پېژندل شي، نو د پراختیايي شاخصونو په برخه کې به د افغانستان نمره کمه شي.»
