د ملګرو ملتونو د سیاسي استازولۍ دفتر (یوناما) او د دې سازمان د ښځو څانګې ویلي، په تېرو څه کم دوه کلونو کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو په وړاندې تاوتریخوالی څلوېښت سلنه زیات شوی دی.
رخشانه: دغه دوه بنسټونو نن (دوشنبې د لیندۍ ۴ مه) د «ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي له منځه وړلو» نړیوالې ورځې او د جنسیت پر بنسټ ولاړ تاوتریخوالي د ۱۶ ورځني کمپاین د پیل په مناسبت په یوه ګډه اعلامیه کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو په وړاندې د تاوتریخوالي له منځه وړلو ته د پای ټکي اېښودلو غوښتنه کړې ده.
طالبان د ۲۰۲۱ په اګست کې واک ته په بیا رسېدو سره په افغانستان کې د ښځو او نجونو د حقونو او آساسي خپلواکیو په وړاندې په پراخو محدودیتونو لګولو سره د هغوی په وړاندې د جنسیت پر بنسټ ولاړ تاوتریخوالي د زیاتېدو لامل شوي دي.
د دې دواړو بنسټونو په اعلامیه کې راغلي «په تېرو څه کم دوه کلونو کې یو شمېر ښځې او نجونې چې د لوړ تاوتریخوالي په درشل کې دي، څلوېښت سلنه زیاتوالی کړی او شاوخوا ۱۴.۲ میلیونه ښځې دا مهال خوندیتوب او مرستې ته اړتیا لري.»
دغو دواړو بنسټونو ویلي، چې ښځې او نجونې هره ورځ « د حقونو له منځه وړلو، ګواښونو، رواني او فزیکي زیان په ګډون د بې ساري تاوتریخوالي پراخه لړۍ تجربه کړې ده.»
په ملګرو ملتونو پورې تړلو بنسټونو په افغانستان کې د ښځو او نجونو په وړاندې تاوتریخوالي ته په اشارې ویلي چې «اوسني شرایط بې ځنډه نړیوال ملاتړ ته اړتیا لري، په داسې حال کې، چې د جنسیت پر بنسټ په تاوتریخوالي پورې تړلي ګواښونه د مرستو له پام وړ کمېدو سره هممهاله د زیاتېدو په حال کې دي.»
په افغانستان کې د یوناما سرپرست او د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړي استازي جورجیټ کانیون ویلي دي «په افغانستان کې د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی هغه څه چې لیدل شوي او اورېدل کېږي نه دی، بلکې تاوتریخوالي د هغوی د غږونو غلي کول، د راتلونکې په اړه یې د دروازو تړل کېدل او هغه حقونو پورې هم تړل شوي، چې له هغوی اخیستل شوي دي.»
کانیون ویلي، چې ملګري ملتونه د افغان ښځو او نجونو تر څنګ ولاړ دي او له طالبانو غواړي، چې د ښځو او نجونو په وړاندې محدودیتونه لغوه کړي. هغه له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې له ښځو د ملاتړ ټولې حیاتي کړکۍ خوندي وساتي.
هغه زیاته کړې، چې د مرستو څټک کمښت ملګري ملتونه او د هغه شریکان دې ته اړ کړي، چې د ژوند ژغورنې خدمات لکه «د خوندیتوب خدمات، رواني روغتیا ته پاملرنه، خوندي سرپناه، بېړنۍ مرستې، قانوني مشورې او د ښځو د اقتصادي پیاوړتیا د ملاتړ پروګرامونه» وځنډوي او یا یې کم کړي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ځانګړې استازې سوزان فرګوسن خبرداری ورکړی، چې د بې مخینې محدودیتونو تر څنګ، د ښځو په مشرۍ بنسټونو لپاره د بودجې کموالي، دوی له اړمنو کسانو سره د مرستې په برخه کې تر ټولو لوړ ګواښ سره مخ کړي دي.
ملګرو ملتونو ویلي، د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو د سږني کال د کمپاین موضوع «د ټولو ښځو او نجونو په وړاندې د ډیجیټل تاوتریخوالي د پای ته رسولو لپاره د یو ځای کېدو» له شعار سره مل شوې ده.
په ملګرو ملتونو پورې تړلو دغو دوه بنسټونو ټینګار کړی، چې ډیجټلي اړیکې د ګڼ شمېر افغان ښځو لپاره په یوه اړین امر اوښتې ده او هغوی له دې ګزینې د تاوتریخوالي په واندې د خوندیتوب خدماتو تر لاسه کولو لپاره کار اخلي.
ملګرو ملتونو د «افغان ښځو او نجونو سره د نړیوال پیوستون د نوي کول، د دوی د حقونو د تر لاسه کولو لپاره د دوی ملاتړ، د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي د مخنیوي لپاره د انعطاف وړ تمویل زیاتولو او چمتو کولو او د ښځو په مشرۍ بنسټونو د ملاتړ» غوښتنه کړې ده.
دغه راز دې دواړو بنسټونو د «افغان ښځو او نجونو لپاره ډیجیټل وسیلو ته د خوندیتوب او په خوندي ځایونو کې د پانګونې د یوې اړینې وسیلې په توګه د لاسرسي او [د ښځو په وړاندې] د تاوتریخوالي د مخنیوي او حل لپاره د ټولنې پر بنسټ حلونو» غوښتنه کړې ده.
