د بشري حقونو فعالې او د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې ډاکتر سیما سمر، استرالیا کې د خپلو لاس ته راوڼو ستاینغونډه کې ویلي، ټولنه نه باید د ښځو له پیاوړتیا ونه وېرېږي.
رخشانه: هغې دغه څرګندونې تېره ورځ (شنبې د لیندۍ ۱۵ مه) د استرالیا ملبرون ښار کې، د خپلو لاس ته راوڼو په ستاینغونډه کې مطرح کړې دي.
مېرمن سمر په دې غونډه کې په خپله وینا کې ویلي: «په افغانستان کې یوازینۍ ستونزه دا ده، چې موږ هېڅ وخت د ستونزو په لرولو اعتراف نه کوو. [موږ خپلې ستونزې] په خپلو ګاونډیانو اچوو. په داسې حال کې، چې ستونزه زموږ خپله ده. ستونزه له تبعیض څخه ده. هغه تبعیض چې له کورنۍ پیلېږي.»
هغې دغه راز د دې د لاس ته راوڼو په ستاینغونډه کې د ښځو په کمرنګه شتون نیوکه وکړه، ویې ویل، لا هم فضا نرواکه ده او دا ستونزه یوازې په افغانستان کې نه، بلکې په ټولو ځایونو کې شتون لري. مېرمن سمر پر دوام، په افغانستان کې د کلتوري بېوزلۍ په اړه اشاره وکړه ویې ویل، دغه مسله په ناپوهۍ کې ریښې لري او کلتوري بېوزلۍ افغانستان اوسني حالت ته رسولی دی.
هغې په افغانستان کې د ظاهر شاه دورې ته نغوته وکړه ویې ویل، هغه مهال په دولتي روغتونو کې د «کورنیو د لارښود» پروګرامونو شتون درلود او امیدواره ښځو ته یې سلا مشورې ورکولې، چې څه ډول د زېږون تر منځ واټن راولي. نوموړې ټینګار وکړ، که دې وضعیت تر اوسه دوام درلود، «موږ به طالبان په دې ډول چې اوس په افغانستان واکمن دي، نه درلودای.»
د افغانستان د بشري حقونو د کمېسیون پخوانۍ مشرې په افغانستان کې د برتري غوښتنه یوه لویه ستونزه بیان کړه ویې ویل، برتري غوښتنه «که د قومیت په خاطر وي او که د مخالف جنس په خاطر، خو هر څه چې وي د ټولو په زیان دي.»
مېرمن سمر د ښځو پر پیاوړتیا ټينګار کړی، ویلي یې دي: «موږ باید له دې ونه ډارېږو چې ښځې د پیاوړې شي، یا باید دا وېره ونه لرو، چې ښځې په زموږ واک ونیسي. ښځې د چا واک نه اخلي.»
هغې په افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو تړل، د یوې کورنۍ نه، بلکې د ټول افغانستان ستونزه» وبلله ويې ویل: «یوازینۍ وسیله چې موږ ژغوري ښوونه او روزنه او په [ټولنه کې] انساني ارزښتونه دي.»
مېرمن سمر د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې اوسنیو ننګونو ته په اشارې و ویل، تر څو خلک خپله د وضعیت د بدلون لپاره هڅې ونه کړي، «هېڅوک موږ نه شي ژغورلۍ. موږ باید په خپله خپل هېواد وژغورو.»
نوموړې همدارنګه د اعدام په صحنه کې د نندارچیانو پر شتون هم نیوکه کړې، ویې ویل، دا یوه کلتوري بېوزلي ده. هغې وویل: «لږ تر لږه خلک د خپله لږ د مسوولیت احساس وکړي [د اعدام او دورو وهلو په صحنه کې] د ګډون نه کوي. دا خپله یو ډول مقاومت دی.»
د بشري حقونو دغې فعالې د خپلې وینا په پای کې ویلي، افغانستان په تېرو لسیزو کې لسګونه قربانۍ ورکړې او له دې وروسته به هم [د وضعیت د بدلون لپاره] ښايي قرباني ورکړي.
د یادونې ده، چې استرالیا کې مېشت افغان کډوالو په هېود کې د مېرمن سمر د څلور لسیزو فعالیتونو د ستاینې په موخه بېلا بېلې غونډې جوړې کړې دي.
دغه غونډه پر داسې مهال جوړېږي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې ښځې په عمومي ځایونو کې له هر ډول حضور څخه لرې کړای شوې دي.
