د ملګرو ملتونو، علمي، کلتوري او ښوونیز سازمان (یونسکو) او د دې سازمان د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي، افغانستان کې ۲.۲ میلیونه ځوانې نجونې له زده کړو بې محرومې دي.
رخشانه: دغه بنسټ نن (شنبې د سلواغې ۴ مه) د زده کړو نړیوالې ورځې سره سم، په افغانستان کې د زده کړو حق د خوندیتوب لپاره د بېړني اقدام غوښتنه وکړه.
د یونیسف او یونسکو په ګډه اعلامیه کې راغلي «زده کړې یو بشري بنسټیز حق او هر ماشومانو او ځوان لپاره د سولې، کرامت او یوه فرصت ستنه ده.»
اعلامی کې راوړل شوي، افغانستان په نړۍ کې یوازینۍ هېواد دی، چې په هغه کې د نجونو او ښځو لپاره منځۍ او لوړې زده کړې، په بشپړه توګه منع کړای شوې دي.
یونیسف او یونسکو ویلي، د طالبانو د محدودیتونو په پایله کې ۲.۲ میلیونه ځوانې نجونې منځیو ښوونځیو ته له تګ څخه محرومې کړای شوې، هغه امر چې د هغوی راتلونکي فرصتونه او د هېواد پراختیا یې په شدت سره محدودوي.
دغه دوه بنسټونو ټینګار کړی، چې افغانستان د یادولو له پراخ بحران سره مخ دی او کابو ۹۳ سلنه ماشومان د ابتدایه دورې په پای کې هم د لوستلو مهارتونو ته لاسرسی نه دی موندلی.
په افغانستان کې د یونسکو د دفتر سرپرست سوهیون کیم ویلي دي: «کله چې زده کړو ته د نجونو لاسرسی ترې اخیستل کېږي، د هغوی بیه یو ملت پرې کوي. د بنسټیزو زده کړو ځواکمنتیا او له ښځینه ښوونکو ملاتړ، د افغانستان د زغم لپاره حیاتي او بنسټیزه پانګونې دي.»
افغانستان کې د یونیسف استازي ډاکتر تاج الدین اویواله هم ویلي، افغانستان دا مهال په بېړنۍ توګه، ښځینه ښوونکو، نرسانو، روغتیايي کارکوونکو او ښځینه ډاکترانو ته اړتیا لري.
هغه د زده کړو او روغتیا په برخو کې د ښځو پر رول ټينګار کړی ویلي دي «په داسې شرایطو کې چې ښځې یوازې د ښځو له خوا درملنه کېږي، که چېرې نن له زده کړو محرومې کړای شي، په راتلونکې کې به څوک له ناروغو نجونو او ښځو څارنه وکړي؟»
یونسکو او یونیسف په افغانستان کې د زده کړو په برخه کې د بېړنۍ اقدام او پانګونې غوښتنه کړې او د ټولو لپاره زده کړې ته د بشپړ، خوندي او ټول شموله لاسرسي په ډاډمنولو یې ټینګار کړی دی.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترش هم د دې ورځې په ویاړ په خپله اېکس پاڼه لیکلي، زده کړه یو انساني حق دی.
هغه لیکلي، په نړۍ کې شاوخوا ۲۷۲ میلیونه ماشومان او نوي ځوانان، د بېوزلۍ، تبعیض، جګړو، کډوالۍ او نورو بلاو له امله زده کړو ته لاسرسی نه لري.
په ملګرو ملتونو پورې اېکس پاڼې هم د زده کړو نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي چې «په ډېری هېوادونو کې ښځې او ځوانې نجونې زده کړو ته د لاسرسي په برخه کې له تبعیض او یا څنډې ته کولو سره مخ کېږي.
