د افغان ښځو د تاریخ بدلون، د ښځو د خپلواکۍ څراغ او آزادۍ غوښتونکو ښځو اعتراضي غورځنګونو ویلي، طالبانو د ښځو په وړاندې د محدودیتونو په لګولو سره یو داسې جوړښت رامنځ ته کړی، چې پر تبعیض او جنسیتي توپیر ولاړ دی.
رخشانه: د دې اعتراضي غورځنګونو غړو نن (یکشنبې د کب ۱۰مه) د ښځو د پيوستون نړیوالې ورځې په درشل کې په جلا جلا اعلامیو کې لیکلي، د ښځو په وړاندې د طالبانو محدودیتونه د جنسیتي توپیر یوه ښکاره بېلګه ده.
د افغان ښځو د تاریخ بدلون اعتراضي غورځنګ وايي، د طالبانو تر واک لاندې افغان ښځې په نړۍ کې د خپلو تر ټولو د یوه تیاره او سیستماتیک ډول سره مخ دي.
د معترضو ښځو په اعلامیه کې راغلي: «هغه څه چې نن پر افغان ښځو او نجونو تېرېږي، نه یوازې له بشري حقونو سخته سرغړونه ده، بلکې د جنسیتي توپیر ښکاره بېلګه ده.»
دوی ویلي، طالبان د زده کړو، کار، سیاسي ګډون، د تګ راتګ خپلواکۍ، روغتیايي خدماتو ته د لاسرسي او له ټولینز ژوند څخه د ښځو په محرومولو سره، پر تبعیض او منظم جنسیتي حذف ولاړ جوړښت رامنځ ته کړی دی.
معترضو ښځو ټینګار کړی، چې دغه محدودیتونه د «نړیوالو بشري حقونو د اسنادو، له هغې جملې د ملګرو ملتونو د منشور، د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې او د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض د لرې کولو کنوانسیون (CEDAW)تر پښو لاندې کول دي.»
دوی ویلي، په افغانستان کې روان وضعیت د «جنسیتي توپیر» ښکاره بېلګه ده او باید د یوه نړیوال جرم په توګه په رسمیت وپېژندل شي او جرم وګڼل شي.»
د افغان ښځو د تاریخ بدلون غورځنګ غړو ویلي «نړیواله ټولنه مکلفه ده، چې د نړیوال قانون په چوکاټ کې د جنسیتي توپیر چلند د په رسمیت پېژندلو پروسه ګړندۍ کړي او د حساب ورکولو لپاره کړنلارې فعالې کړي.»
دوی زیاته کړې، چې طالبان د بشري حقونو د پراخو او سازمان شویو سرغړونو، د ښځو د منظمو ځپلو او د جوړښتي تاوتریخوالي څخه د ملاتړ په دوام، د نړیوالو ترهګرو ډلو په تور نوملړ کې باید ځای کړای شي.
معترضو ښځو ټینګار کړی، چې د ملګرو ملتونو او د بشري حقونو د نړیوالو بنسټونو تاریخي او حقوقي مسوولیت له سمبولیکو پرېکړه لیکونو له صادرولو ورپورته دی او دا بنسټونه مکلف دي، چې د افغان ښځو د ملاتړ، عدالت د خوندیتوب او د دې هېواد د وګړو د اساسي حقونو د بېرته راګرځولو لپاره عملي او ګټور ګامونه پورته کړي.
د ښځو د آزادۍ څراغ غورځنګ غړو هم په یوه اعلامیه کې د مارچ اتمه، د ښځو د پیوستون نړیواله ورځ د «عدالت لپاره د مبارز، برابرۍ، آزادۍ او انساني کرامت» ورځ بللې ده.
د دې اعتراضي غورځنګ غړو د افغان ښځو او نجونو پر حقونو او بنسټیزو خپلواکیو د طالبانو پراخو محدودیتونو ته په اشارې سره وايي، د دې وضعیت پر وړاندې باید چوپتیا غوره نه شي او د زده کړې، کار، خپلواکۍ او ژوند لپاره د برابرۍ غوښتونکې شوې.
د آزادۍ غوښتوونکو ښځو اعتراضي غورځنګ هم په یوه اعلامیه کې د افغان ښځو او نجونو په وړاندې د طالبانو پراخو محدودیتونو ته په اشارې لیکلي «دا په نړۍ کې د مارچ د اتمې پنځم ځل نمانځنه ده، چې له افغان ښځو پرته لمانځل کېږي او دا مناسبت د افغان ښځو او نجونو له آزادۍ پرته هېڅ مانا نه لري.»
د دې اعتراضي غورځنګ غړو ویلي، د ښځو حذفول د یوې ټولنې د راتلونکې له منځه وړل دي. هغوی ټینګار کړي، چې د افغان ښځو فردي خپلواکي، زده کړه او د کار حق د ښځو له انساني او بنسټیزو حقونو څخه دی او هېڅ وخت د معاملې وړ نه دی.
