په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN women) د پاکستان او طالبانو تر منځ وروستیو نښتو ته په غبرګون کې اعلان کړی، چې افغان ښځې د نړۍ په کچه د ښځو د حقونو تر ټولو سخت ناورین سره مخ دی.
رخشانه: دې بنسټ پرون ناوخته (سه شنبې د کب ۲۶ مه) په خپله اېکس پاڼه د یوې اعلامیې په خپرولو سره لیکلي، ۲۰۲۶ میلادي کال د افغان ښځو او نجونو لپاره له همغه پیله یو خورا سخت کال وو.
په اعلامیه کې راغلي، په منځنۍ آسیا کې د جګړو اوږدېدو او له پاکستان سره د طالبانو جګړه، ډېری افغان ښځې له سختو رواني زیاتونو او نورو ستونزو سره مخ شوې دي.
دې بنسټ د طالبانو او پاکستان تر منځ نښتو ته په اشارې ویلي، د افغانستان ختیځ کې د جګړې اصلي بیه ښځې او ماشومان پرې کوي او د دې جګړو ډېری قربانیان ښځې او ماشوم دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې د یوناما د راپور پر استناد ویلي، د افغانستان د ختیځ څلور ولسوالۍ، چې پاکستان سره پولې ته نېږدې دي له جګړې ډېرې زیان لیدلی، لږ تر لږه ۶۴ زره کسان د جګړو د زیاتېدو څخه اغېزمن شوي، چې تر نیمايي زیات یې ښځې او نجونې دي.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې استازې سوزان فرګوسن ویلي، د افغانستان په ختیځ کې ښځې په تېر یوه کال کې دوه او درې ځلې تښتې ته اړ شوې دي.
هغې زیاته کړې، چې ښځې د ځای پر ځای کېدو په لار کې له تاوتریخوالي او ناوړه ګټې اخیستنې وېرېږي او اساسي خدماتو او د مېشتېدو سرچینو ته د هغوی لاس رسي یو ځل بیا سخت ګډوډ شوی دی.
فرګوسن ویلي، مرستندویه ښځې د سخت فشار په لومړۍ لیکه کې دي، په داسې حال کې، چې خپل خوندیتوب ته اندېښمنې دي، خو بیا هم له نورو سره مرسته کوي.
نوموړې له ایران نه د ګډوالو راستنېدو ته په اشارې وايي، تمه کېږي، چې راتلونکې اوونۍ د راستنېدونکو ګډوالو په ځانګړې توګه ښخې، چې له خپلو ماشومانو سره په یوازې سر، هېواد ته راستنېږي زیاتوالی ومومي.
فرګوسن د طالبانو د محکمو جزايي اصول نامې د توشېح په اړه ویلي، دې سند د قانون پر وړاندې د ښځو او نارینه وو تر منځ برابري په رسمي ډول له منځه وړې، او د سزاو د ترسراوي لپاره د ښځو په وړاندې تاوتریخوالي ته مشروعیت ورکوي.
هغې زیاته کړې، چې د دې سند له توشېح څخه په ژوره توګه اندېښمنه ده او له طالبانو غواړي، چې نړیوالو بشري حقونو ته ژمن پاتې شي او د افغان ښځو او نجونو له حقونو ساتنه وکړي.
فرګوسن د ملګرو ملتونو دفترونو او بنسټونو کې د ښځینه کارکوونکو مخنیوي ته په اشارې وايي، دا محدودیتونه باید لرې کړای شي.
نوموړې وايي، د سازمان د ښځو څانګه په افغانستان کې د بشري اړتیاو د ځواب ویلو لپاره ۱۷.۵ میلیون ډالر مرسته په پام کې نیولي، چې دا مهال د ۲۰۲۶ کال لپاره په افغانستان کې د خپلو فعالیتونو د دوام لپاره د ۵۰ سلنه بودیجې له کمښت سره مخ دی.
د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې استازې ویلي، د افغان ښځو او نجونو د حقونو او اساسي خپلواکیو په وړاندې د طالبانو پراخ محدودیتونه نه باید عادي کړای شي.
هغې د افغان ښځو او نجونو تر څنګ د درېدو او ملاتړ غوښتنه کړې. هغه ښځې، چې د دې په وینا «د ټولو خنډونو او محدودیتونو سره سره یې له ځانه مېړانه او فوق العاده هوډ ښيي.
