طالبانو په افغانستان کې د پنځم پرلپسې کال لپاره ښوونیز کال، له شپږم ټولګي پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازو له پرانستل کېدو پرته پیل کړ.
رخشانه: نوی ښوونیز کال نن (پنشنبې د وري ۶ مه) د یو لړ مراسمو په ترڅ کې د طالب چارواکو له خوا په کابل او یو شمېر ولایتونو کې په رسمي ډول پیل شو. طالبانو سږ کال هم د نورو تېرو کلونو په څېر، د نوي ښوونیز کال په پیل کې له شپږم ټولګي پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازو پرانستل کېدو ته اشاره ونه کړه.
دا پنځم پرلپسې ښوونیز کال دی، چې په افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته نجونو له شتون پرته پیلېږي.
د طالبانو د پوهنې وزارت ویلي، د مدرسو او ښوونځیو ښوونیز نصاب یې له اول ټولګي تر شپږم پورې تغیر کړی او چاپ یې جریان لري.
د ۲۰۲۱ په اګست کې د طالبانو له لوري د افغانستان له بیا نیول کېدو وروسته، له شپږم ټولګي پورته نجونې تر «امرثاني» پورې ښوونځی ته له تګه راګرځول شوې دي.
دې ډلې همدارنګه په دولتي او خصوصي پوهنتونونو او طبي انستېتیوتونو کې هم د افغان ښځو او نجونو په زده کړه بندیز لګولی دی.
طالبانو په تېرو شاوخوا پنځو کلوو کې د نړیوالې ټولنې او بشري حقونو د بنسټونو دا غوښتنه، چې د نجونو پر مخ د زده کړو محدودیت لغوه کړي له پامه غورځولې ده.
دا ډله تر اوسه نه ده حاضره شوې، چې د افغان ښځو او نجونو پر اساسي حقونو او خپلواکیو لګولي محدودیتونه له هغې جملې د زده کړې او تحصیل محدودیت لغوه کړي.
ملګرو ملتونو څه موده وړاندې په یوه راپور کې لیکلي، د طالبانو له لوري د شپږم ټولګي څخه پورته نجونو د زده کړو په بندیز سره، له ۲.۲ میلیونه څخه زیاتې نجونې له زده کړو محرومې شوې دي.
په هېواد کې له شپږم ټولګي پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو د دوازو له نه پرانستل کېدو پرته د ښوونیز کال پیل، په نړیوالو سازمانونو او د هېواد سیاسي څېرو تر منځ ګڼل غبرګونونه راپارولي دي.
په افغانستان کې د یونیسف استازي ډاکتر تاج الدین ایووالي په افغانستان کې د [هلکانو] د ښوونځیو له پرانستل کېدو سره هممهاله، په خپله اېکس پاڼه لیکلي دي: «پیغام ساده دی، هره نجلۍ حق لري، چې ښوونځي ته لاړه شي.»
هغه د افغان نجونو د زده کړې پر حق ټینګار کړی وايي «کله چې نجونې زده کړه کوي، ټولنې لا پیاوړې کېږي او د ټولو لپاره راتلونکې روښانه کېږي.»
د یونیسف سیمه ییز مدیر سنجي ویجیسکرا هم پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، افغانستان کې ګڼ شمېر نجونې د ښوونځیو پرانستو ته سترګې په لاره دي.
د افغانستان د چارو لپاره د برېتانیا استازي ریچارد لیندسي هم څو ورځې وړاندې په خپله اېکس پاڼه لیکلي وو «له زده کړو د ښځو او نجونو محرومول، د هېواد راتلونکې ته زیان رسوي او افغاني ټولنه شا ته پاتې ساتي.»
د هېواد پخواني ولسمشر حامد کرزي هم پر خپله اېکس پاڼه د «هېواد راتلونکې» د نجونو او هلکانو په زده کړه پورې تړلې وبلله او له طالبانو یې وغوښتل، چې د نجونو پر مخ د ښوونځنیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي.
