د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر اعلان کړی، چې په افغان ښځو او نجونو د طالبانو له لوري لګول شوي محدودیتونه، تبعیض لرونکي او د ښځو په وړاندې د تبعیض د ټولو ډولونو د لمنځه وړولو کنوانسیون (سیداو) د اصولو خلاف دي.
رخشانه: دې بنسټ نن (پنشنبې د وري ۱۳ مه) د یوه سند په خپرولو سره ویلي، پر افغان ښځو او نجونو د طالبانو له لوري لګول شوي محدودیتونه یې، د ښځو په وړاندې د تبعیض د ټولو ډولونو د لمنځه وړولو (سیداو) کنوانسیون کې «حقوقي ارزولي او تحلیل» کړي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر ویلي، دا سند، د ۲۰۲۱ له اګست راهیسې د طالبانو مهمې کړنې، د ښځو په وړاندې د هر ډول تبیعض له منځه وړلو کنوانسیون (سیداو) سره سمې ارزوي.
یاد دفتر زیاته کړې، دا سند د ملي او نړیوالو لوبغاړو لپاره د سرچینې په توګه چمتو کړای شوی، تر څو معلومه شي، چې آیا د طالبانو اقدامات، د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض له منځه وړلو کنوانسیون (سیدوا) سره د افغانستان د ژمنو سره سمون لري که نه.
یاد دفتر وايي، په دې څېړنه کې، هر اقدام د تبعیض نه کولو او دولتونو د مکلفیتونو په ګډون، د کنوانسیون د احکامو او د هغې د بنسټیزو اصولو په رڼا کې تحلیل شوی دی.
دې بنسټ د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر بنسټیزو حقونو او خپلواکیو لګولو شویو ټولو محدودیتونو ته په اشارې ویلي، دې محدودیتونو په ښکاره د هغوی حقونه تر پښو لاندې کړي او د سیداو د اصولو پر عکس دي.
د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض له منځه وړولو کنوانسیون (سیداو) په کال ۱۹۷۹ کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې له خوا تصویب او په کال ۱۰۸۱ کې د پلي کېدو وړ شو. د دې کنوانسیون هدف د ښځو په وړاندې د ټولو په ټولو، له هغې جملې په سیاسي، ټولنیزو، اقتصادي، کلتوري او مدني برخو کې د تبیعض له منځه وړل دي.
د دې راپور له مخې، افغانستان په کال ۲۰۰۳ کې له دې کنوانسیون سره یو ځای شوی او طالبان مکلف دي، دا ډاډ تر لاسه کړي، چې دا ژمنې د ټولو نړیوالو تړونونو په شان رعایت کېږي.
ملګرو ملتونو ټینګار کړي، طالبان له حقوقي پلوه موظف دي، چې د دې کنوانسیون ګټې خوندي کړي او د «نه تبعیض، اساسي برابرۍ او دولتي تړونونو پوره کولو له لارې، د ښځو د بشري حقونو ساتنه وکړي او هغه ترویج کړي.»
همدارنګه په دې سند کې راغلي، د دې کنوانسیون غړي هېوادونه، له قانوني پلوه مکلف دي، چې د ښځو په وړاندې هر ډول تبعیض وغندي او «له ځنډه پرته د ټولو وړ توکو په کارولو سره» د هغو د لمنځه وړلو لپاره اقدام وکړي.
د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض له منځه وړل، چې تر ډېره د «ښځو د حقونو نړیوال منشور» پېژندل کېږي، د غړو هېوادونو لپاره یو جامع چوکاټ رامنځ ته کوي، تر څو د تبعیض له منځه وړلو او جنسیتي برابرۍ ته لاسرسی ومومي.
طالبانو د ۲۰۲۱ په اګست کې واک ته په بیا رسېدو سره، په هېواد کې د ښځو او نجونو په بنسټیزو حقونو او خپلواکیو سخت او پراخ محدودیتونه لګولي دي.
دې ډلې په یاد موده کې ښځې او نجونو د زده کړې، تحصیل، په دولتي ادارو او بهرنیو موسساتو کې له کار کولو، پارکونو او تفریحي ځایونو او عمومي حمامونو ته له ورتګه بندې کړې دي.
په تېرو کابو پنځو کلونو کې د بشري حقونو فعالانو او معترضو ښځو، د نجونو او ښځو په وړاندې د طالبانو محدودیتونه، د جنسیتي توپیر بېلګه بللې او نړیوالې ټولنې له خوا یې د هغې، د جرم په توګه د په رسمیت پېژندلو غوښتنه کړې ده.
