افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) وايي، یوازې ۱۴ سلنه ماشومان د لوستو لومړني مهارتونه لري او ۹۳ سلنه هغه د ښوونځیو په لومړنیو ټولګیو کې د خپل عمر سره سم د یوه لنډ متن د لوستلو او پوهېدو توان نه لري.
رخشانه: دې بنسټ نن (دوشنبې د وري ۳۱ مه) د خپل کلني راپور په خپرولو سره ویلي، ۲.۲ میلیونه افغان نجونې د طالبانو د محدودیتونو له آمله ښوونځي ته له تلو بې برخې دي او د شپږم ټولګي بره نجونو په وړاندې د دې محدودیتونو دوام د دوی حقونه او لید لوری زیانمن کړی دی.
د یونیسف په راپور کې راغلي، د افغانستان ښوونیز نظام له پراخو ننګونو سره مخ دی، په میلیونونو ماشومان په ځانګړې توګه نجونې له زده کړې پاتې دي او د ښوونې کیفیت او اړیکې په پرلپسې توګه د لمنځه تلو په حال کې دي.
راپور راوړي، یوازې ۱۴ سلنه ماشومان د لوستلو د لومړنیو مهارتونو لرونکي دي او ۹۳ سلنه ماشومان د ښوونځي په لومړیو ټولګیو کې له خپل عمر سره سم د یوه لنډ متن د لوستو او پوهېدو توان نه لري.
د راپور له مخې، په ابتدايي کچه کې ۵۳ سلنه ماشومان له ښوونځي پاتې دي او له ښوونځي پاتې ماشومانو له نیمايي زیاتې یې نجونې دي.
دغه راز یونیسف په خپل راپور کې لیکلي، په دولتي، سیمه ییزه او بېړنیو چاپېریالونو په ښوونځیو کې یې له څلور میلیونه ماشومانو سره د زده کړې او لوستلو د توکو مرسته کړې ده.
یاد بنسټ ویلي، له هرو پنځو افغان ماشومانو یو یې د ماشومانو په کار بوخت دی او د ۵- ۱۷ کلنې تر منځ ۲۵ سلنه ماشومان وېره تجربه کوي.
د یونیسف په راپور کې راغلي، ۹۰ سلنه افغان ماشومان د بېوزلۍ او اقتصادي ستونزو له امله، له بسندویه او مناسبو خوړو بې برخې دي.
راپور کې راوړل شوي، افغانستان کې ۶۶.۹ سلنه ماشومان، چې د ۱۵ میلیونه سره برابر دي او له ۵۶.۸ سلنه زیات لویان چې د ۱۰.۶ میلیونه څخه زیات دي، په څو اړخیزه بېوزلۍ کې ژوند کوي.
یونیسف ویلي، دغه راز افغانستان په نړۍ کې د نوزېږدو ماشومانو او مینو لپاره خورا خطرناکه هېواد دی. د دې بنسټ په وینا، ډېری کورنۍ روغتیايي مرکزونو ته لاسرسی نه لري او ګن شمېر ماشومان د درملنې وړ ناروغیو له امله، خپل ژوند له لاسه ورکوي.
دې بنسټ ویلي، افغانستان د میندو د مړینې لوړه کچه لري او دا شمېر په هرو ۱۰۰ زرو ژوندیو زېږونونو کې ۶۲۰ پېښې دي. د یونیسف په وینا، د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو د مړینې کچه په هرو ۱۰۰۰ ژوندیو زېږونونو کې ۵۵ پښې راپور شوې دي.
یونیسف لیکي، افغانستان په نړۍ کې یو له هغه هېوادونو دی، چې د ماشومانو ونې په کې لنډې او ډنګر دي او د ماشومانو خوراکي لوږه په کې زیاته ده.
یونیسف په خپل راپور کې لیکلي، ۹۰ سلنه افغان ماشومان د خوړو په بېوزلۍ کې ژوند کوي، ۳.۵ میلیونه ماشومان د خوړو له سختې کمښت سره مخ دي او ۱.۱ میلیون امیندواره او شېدې ورکوونکې مېرمنې په خوارځواکۍ اخته دي.
دا بنسټ په خپل راپور کې لیکي، د افغانستان کابو یو په درېیمه برخه وګړي پاکو اوبو او نېږدې یو په څلورمه برخه وګړي روغتیايي خدماتو ته لاسرسی نه لري.
دې بنسټ ویلي، په ۲۰۲۵ کال کې یې له ۲۰ میلیونه زیاتو وګړو، له هغې جملې ۵.۶ میلیونه تر پنځو کلو کم عمره ماشومانو او ۱.۴ میلیونه نوزېږدو ماشومانو ته روغتیايي خدمات او لومړنۍ روغتیايي پاملرنې چمتو کړې دي.
