د ملګرو ملتونو د هستوګنې پروګرام (UN-Habitat) ویلي، په غیررسمي مېشت کې مېشتې افغان مېرمنې د اقلیمي بدلونو په وړاندې زیانمنونکې دي.
رخشانه: دې بنسټ نن (دوشنبې د غوايي ۷ مه) په یوه راپور کې لیکلي، افغانستان په نړۍ کې د اقلیمي بدلونونو په واندې یو له تر ټولو زیانمنو هېوادونو څخه دی.
د ملګرو ملتونو د هستوګنې پروګرام په خپل راپور کې زیاته کړې، غیر رسمي مېشتېدنې، چې شمېر یې په ټول افغانستان کې له ۱۰۰۰ سایټونو اوړي، سخت زیانمنوونکي دي.
راپور کې راوړل شوي، ډېر دا مېشت ځایونه په ښارونو یا خطر لرونکو سیمو کې موقعیت لري او دوی د مهمو زېربناوو او پایښت لرونکو کورونو نه درلودونکي دي.
د راپور له مخې، په غیر رسمي مېشت ځایونو کې مېشتې افغان مېرمنې له سختو اقلیمي خطرونو سره مخ دي. همدارنګه هغوی د اقتصادي او ټولنیزو فعالیتونو لپاره د طالبانو له سختو محدودیتونو سره هم مخ دي، چې د اقلیمي بدلونونو په وړاندې بحرانونه نور هم زیاتوي.
په دې راپور کې ټینګار شوي، چې د افغانستان د اقلیم بحران د جنسیت ساتنې د بحران په منځ کې رامنځ ته کېږي، کوم چې د ښځو د زیان مننې لامل کېږي او د اقدام نشتوالی به د هغو مېرمنو زیان مننه لا زیاته کړي، چې په غیر رسمي مېشت ځایونو کې ژوند کوي.
دې بنسټ زیاته کړې، د اقلیمي بحرانونو پر مهال د ښځو رول زیاتوالی مومي، دا «ښځینه کول» جنسیتي نابرابری لا پسې زیاتوي.
ملګرو ملتونو د طالبانو امربالمعروف قانون ته په اشارې ویلي، دې قانون، کار، زده کړې او عمومي ځایونو ته د ښځو لاسرسی لا محدود کړی او په پایله کې یې د صدمې په وخت کې یې د منفي مقابلې کړنلارې زیاتې کړې دي.
ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی، چې د طالبانو د محدودیتونو له امله ښځې په کور ناستې دي، هغوی د اقلیمي بدلونونو او زلزلو په وړاندې د نورو په پرتله ډېر له ګواښ او مرګ سره مخ دي.
راپور کې راغلي، د ښځو ژوند د طالبانو له لوري د پلو شویو محدودیتونو پر مټ محدود شوی. د ښځو کار تر کورنیو صنایعو پورې محدود شوی او هغوی د خپلو لګښتونو پوره کولو لپاره د کورنۍ په نارینه وو تکیه کوي.
همدارنګه ملګرو ملتونو زیاته کړې، په افغانستان کې د ځایونو ستونزه په شدت سره جنسیتي ده، په ځانګړې توګه د کورنیو د هغو سرپرستو ښځو لپاره، چې په اوسط ډول کم عاید لري.
